|

روز خاکستری

پیام حیدرقزوینی: «قصه ظهر جمعه»، ماجرای جشن عروسی دختر خانواده‌ای پرجمعیت است و از نشانه‌هایی که متن به دست می‌دهد معلوم است قصه مربوط به سال‌های دهه هفتاد است. از لحن شخصیت‌های نمایش و نیز وضعیت ظاهری و مالی آنها این‌طور برمی‌آید که خانواده این نمایش، متعلق به طبقات پایین اجتماع است که با مشکلات زیادی روبه‌رو است. نمایش با اتفاقی آغاز می‌شود که خبر از توطئه و بحران دارد؛ پدر خانواده در بستر بیماری است و یکی از پسرها مخفیانه انگشت پدر، که بی‌حال در بستر افتاده، را روی استامپ می‌زند و اثر انگشت او را پای برگه‌ای می‌گذارد: «...هاشم وارد می‌شود، به کنار تخت بابا می‌رود و پتویش را کنار می‌زند، کاغذی از جیبش بیرون می‌آورد، اطراف را حسابی می‌پاید، لای کاغذ را آهسته باز می‌کند و به کنار دست بابا می‌گذارد، سراسیمه استامپ را از جیب کتش بیرون می‌آورد، نگاهی به اطراف می‌اندازد، انگشت بابا را به استامپ می‌خواباند و پای ورقه را انگشت می‌زند، دراین‌میان اسماعیل پشت شیشه دیده می‌شود، که ایستاده و نگاه می‌کند، هاشم ورقه را به‌سرعت در جیبش قرار می‌دهد، استامپ را کنار تخت می‌اندازد و سراسیمه، مشغول تمیزکردن انگشت جوهری بابا می‌شود، روی برمی‌گرداند و اسماعیل را می‌بیند که پشت شیشه است، اسماعیل وارد می‌شود و هاشم، بابا را رها می‌کند و به سویی دیگر می‌رود». هیچ چیزِ نمایش و آدم‌هایش به وضعیت شادی و جشن شبیه نیست؛ اگرچه مراسم عروسی دختر خانواده در پیش است اما آدم‌ها نه در ظاهر و نه در باطن‌شان شاد نیستند و بحران موجود در خانواده هرآن ممکن است عروسی را به‌هم بزند. بحران عروسی، زخم‌ها و اختلاف‌های کهنه خانواده را رو می‌آورد و وضعیت بحرانی‌تر هم می‌شود. مسئله اصلی این است که دختر پیش‌تر تا پای سفره عقد رفته و عروسی‌اش به‌هم خورده و این مسئله از خانواده داماد مخفی مانده و حالا در روز مراسم خطر لورفتن این دروغ وجود دارد. در دعواهای لفظی اعضای خانواده، ماجراهای مخفی دیگری هم وجود دارد که مثل سلاحی بر علیه یکدیگر به کار گرفته می‌شوند. بحران عروسی، وقتی عمیق‌تر می‌شود که عروس حاضر نیست پای سفره عقد برود و انگار همه‌ اتفاقات در مسیری طی شده که اراده دختر هیچ نقشی در آن نداشته است. انگار پای معامله‌ای در عروسی دختر خانواده در میان بوده و عروسی به‌اجبار به دختر تحمیل شده. نمایش در حاشیه روایت اصلی‌اش، کوشیده تصویری از آن دوران هم به دست دهد؛ دوره‌ای که کوپن، قطعی برق، سریال‌های پربیننده آخر شب، ممنوعیت فیلم‌های وی‌اچ‌اس و... نقشی مهم در زندگی روزمره آدم‌های آن دوران داشته‌اند. نمایش، در بافت کلی‌اش ساختاری رئالیستی دارد و این ویژگی در لحن شخصیت‌های نمایش هم دیده می‌شود. نمایش در آخر، با بحرانی بزرگ‌تر پایان می‌گیرد. وقتی به سراغ پدر می‌روند تا او را بیدار کنند، انگار او قصد بیدارشدن ندارد و معلوم نیست با این اتفاق مراسم عروسی به کجا می‌رسد. «قصه ظهر جمعه»، نمایش‌نامه تقدیرشده در سی‌و‌دومین جشنواره تئاتر فجر بوده و همچنین جزو کاندیداهای اولین دوره جایزه ادبیات نمایشی محمود استادمحمد هم بوده است.

پیام حیدرقزوینی: «قصه ظهر جمعه»، ماجرای جشن عروسی دختر خانواده‌ای پرجمعیت است و از نشانه‌هایی که متن به دست می‌دهد معلوم است قصه مربوط به سال‌های دهه هفتاد است. از لحن شخصیت‌های نمایش و نیز وضعیت ظاهری و مالی آنها این‌طور برمی‌آید که خانواده این نمایش، متعلق به طبقات پایین اجتماع است که با مشکلات زیادی روبه‌رو است. نمایش با اتفاقی آغاز می‌شود که خبر از توطئه و بحران دارد؛ پدر خانواده در بستر بیماری است و یکی از پسرها مخفیانه انگشت پدر، که بی‌حال در بستر افتاده، را روی استامپ می‌زند و اثر انگشت او را پای برگه‌ای می‌گذارد: «...هاشم وارد می‌شود، به کنار تخت بابا می‌رود و پتویش را کنار می‌زند، کاغذی از جیبش بیرون می‌آورد، اطراف را حسابی می‌پاید، لای کاغذ را آهسته باز می‌کند و به کنار دست بابا می‌گذارد، سراسیمه استامپ را از جیب کتش بیرون می‌آورد، نگاهی به اطراف می‌اندازد، انگشت بابا را به استامپ می‌خواباند و پای ورقه را انگشت می‌زند، دراین‌میان اسماعیل پشت شیشه دیده می‌شود، که ایستاده و نگاه می‌کند، هاشم ورقه را به‌سرعت در جیبش قرار می‌دهد، استامپ را کنار تخت می‌اندازد و سراسیمه، مشغول تمیزکردن انگشت جوهری بابا می‌شود، روی برمی‌گرداند و اسماعیل را می‌بیند که پشت شیشه است، اسماعیل وارد می‌شود و هاشم، بابا را رها می‌کند و به سویی دیگر می‌رود». هیچ چیزِ نمایش و آدم‌هایش به وضعیت شادی و جشن شبیه نیست؛ اگرچه مراسم عروسی دختر خانواده در پیش است اما آدم‌ها نه در ظاهر و نه در باطن‌شان شاد نیستند و بحران موجود در خانواده هرآن ممکن است عروسی را به‌هم بزند. بحران عروسی، زخم‌ها و اختلاف‌های کهنه خانواده را رو می‌آورد و وضعیت بحرانی‌تر هم می‌شود. مسئله اصلی این است که دختر پیش‌تر تا پای سفره عقد رفته و عروسی‌اش به‌هم خورده و این مسئله از خانواده داماد مخفی مانده و حالا در روز مراسم خطر لورفتن این دروغ وجود دارد. در دعواهای لفظی اعضای خانواده، ماجراهای مخفی دیگری هم وجود دارد که مثل سلاحی بر علیه یکدیگر به کار گرفته می‌شوند. بحران عروسی، وقتی عمیق‌تر می‌شود که عروس حاضر نیست پای سفره عقد برود و انگار همه‌ اتفاقات در مسیری طی شده که اراده دختر هیچ نقشی در آن نداشته است. انگار پای معامله‌ای در عروسی دختر خانواده در میان بوده و عروسی به‌اجبار به دختر تحمیل شده. نمایش در حاشیه روایت اصلی‌اش، کوشیده تصویری از آن دوران هم به دست دهد؛ دوره‌ای که کوپن، قطعی برق، سریال‌های پربیننده آخر شب، ممنوعیت فیلم‌های وی‌اچ‌اس و... نقشی مهم در زندگی روزمره آدم‌های آن دوران داشته‌اند. نمایش، در بافت کلی‌اش ساختاری رئالیستی دارد و این ویژگی در لحن شخصیت‌های نمایش هم دیده می‌شود. نمایش در آخر، با بحرانی بزرگ‌تر پایان می‌گیرد. وقتی به سراغ پدر می‌روند تا او را بیدار کنند، انگار او قصد بیدارشدن ندارد و معلوم نیست با این اتفاق مراسم عروسی به کجا می‌رسد. «قصه ظهر جمعه»، نمایش‌نامه تقدیرشده در سی‌و‌دومین جشنواره تئاتر فجر بوده و همچنین جزو کاندیداهای اولین دوره جایزه ادبیات نمایشی محمود استادمحمد هم بوده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.