|

در آيين رونمايي از جلد دوم تاريخ شفاهي آموزش عالي به روايت معين مطرح شد

دانشي در مغز مديران كه از دست مي‌رود

مهسا صفایی، شرق: مرکز دایره‌المعارف اسلامی بعدازظهر دوشنبه 14 دی‌ماه میزبان آيين رونمایی از جلد دوم مجموعه سه جلدی «تاریخ شفاهی آموزش عالی ایران به روایت مصطفی معین» با نام «دفتر دانش» بود.
جلد اول این کتاب سال گذشته در کتابخانه ملی ایران رونمایی شده بود، اما رونمایی امسال یک تفاوت داشت، همایش رونمایی با جلسه انتخاب هیأت‌مدیره و بازرس «انجمن ایرانی تاریخ اجتماعی علم و فن‌آوری» هم‌زمان بود. چهره‌های علمی حاضر در جلسه دکتر معصومی استاد دانشگاه علامه، سیدمحمد بهشتی رئیس اسبق سازمان میراث فرهنگی، جعفر توفیقی، نجفقلی حبیبی، هادی خانیکی، دکتر صالحی، عبدالله ناصری، جواد اطاعت و.. بودند، جلسه‌ای که به بازخوانی تأثیر تاریخ شفاهی در انتقال تجربه مدیریت و جایگاه علمی فعلی ایران پرداخت و بنیادهای توسعه در آن واکاوی شد. جلد دوم کتاب «دفتر دانش» به آموزش عالی، تحول ساختاری و توسعه علمی اختصاص دارد.
پدرام الوندی، مؤلف کتاب، درباره نحوه گردآوری این کتاب به 160 جلسه گفت‌وگو با دکتر معین از سال 87 اشاره کرد و گفت: «ثبت تجربیات یک مدیر ارشد کشور در این کتاب برای اولین‌بار رخ داده و هدف از آن انتقال این تجربیات و ماندگاری‌اش برای آیندگان است». الوندی افزود: «جلد دوم مبتنی بر تجربیات شخصی دکتر معین در زمان تصدی‌گری وزارت علوم در دولت اصلاحات است». الوندی درباره دقت در جزئیات و حفظ واقعیات تاریخی تأکید کرد که نگارش اين كتاب با حضور ناظرانی مانند دکتر هادی خانیکی، دکتر احمد داوری و فریدون احمدزاده انجام شده است؛ افرادی که هریک سمت‌های مؤثری در وزارت علوم زمان دکتر معین داشتند.
جلد دوم کتاب، 13 فصل و هفت پیوست دارد که موضوع اصلی آن تحول ساختاری وزارت علوم و بازگرداندن اقتدار دانشگاه است. نحوه ارائه محتوای کتاب، ساختاری روایتی دارد.
مراسم رونمایی ازجلد دوم کتاب با پخش کلیپی از خاطرات مدیریت دکتر معین آغاز شد. این کلیپ یادآور دوره‌ای بود که به گفته معین دانشگاه‌ها با خرد جمعی و کار تیمی اداره می‌شدند و مدیریت عقل‌محور بود. معین بیان کرد در آن دوره در سازمان وزارت علوم برای اعمال مدیریت و تصمیم‌گیری‌ها شورای مشورتی وجود داشت و سعی بر این بود که تصمیم‌سازی‌ها مبتنی بر احساس نباشد و از تضارب آرا به دست بیاید.
معین با توضیح تاریخ شفاهی، از توانایی این شیوه تاریخ‌نویسی برای انتقال مستقیم تجربیات گفت و تألیف اثر را ادای دین و تکلیف دانست. او افزود: «متأسفانه بعد از این دوره، اقتدار هیأت‌های علمی دانشگاه‌ها سلب شد و برخورد با دانشجویان سلبی و سیاسی بود». معین، ایران را در طول تاریخ گذشته، پرچمدار دانش و سرآمد علمی جهان خواند و گفت: «اما درحال‌حاضر ما چاره‌ای جز تکدی‌گری علمی از کشورهای توسعه‌یافته نداریم».
توسعه آموزش عالی، هدف وزارت علوم دولت اصلاحات
دکتر خانیکی که یکی از سخنرانان این نشست بود، گفت: وزارت علوم اصلاحات به‌دنبال تحولی در ساختار این وزارتخانه بود که به توسعه همه‌جانبه بینجامد. او این توسعه را رمز بقا و ماندگاری نظام و کشور و بانی حرکت روبه‌جلو در جهان پرتلاطم امروزی دانست. او گفت در وزارت علوم دولت اصلاحات دو هدف کلی مدنظر بود؛ اول پیشرفت در حوزه علم و فناوری و دوم تحول ساختاری برای رسیدن به توسعه همه‌جانبه.
خانیکی اشاره کرد در آن دوره در حوزه علم و فناوری دستاوردهای زیادی حاصل شد و ضمن تقدیر از دکترمعین به‌دلیل تدوین این کتاب، اهتمام بر انتقال تجربیات آن روزها را بااهمیت دانست. او همچنین این کتاب را بازتاب نگاه اصلاح‌طلبانه به قوانین و آیین‌نامه‌های وزارت علوم برشمرد. به اعتقاد خانيكي، استقلال دانشگاه، تقویت شوراهای صنفی و انجمن‌های علمی، اقتدار اعضای هیأت‌علمی، از دستاوردهای آن دوره بود. او اظهار امیدواری کرد تمامی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های کشور یک روزی بتوانند تاریخ شفاهی مدیریت و تاریخچه خودشان را تدوین کنند تا بتوانیم از آنها تجربه کسب کنیم و عبرت بگیریم.
دوران خوب وزارت علوم
جعفر توفیقی که پس از معین اداره وزارت علوم در دولت اصلاحات را برعهده گرفت، سخنران بعدی این مراسم بود. وزیر سابق علوم از ضرورت پرداختن به تاریخ اجتماعی سخن گفت: «اگر مدیران بخش‌های مختلف کشور در ثبت و ضبط خاطرات خود همت گمارند، شاید بسیاری از راه‌های رفته، نیاز به پیمودن دوباره نداشته باشد». توفیقی مهم‌ترین تجربه مدیریتی آن زمان را توانایی گفت‌وگو و رسیدن به فهم مشترک ذکر کرد. او استیفای شأن استاد و دانشجو در وزارت علوم را از لوازم توسعه برشمرد و شأن این دو را همپایه شأن علم دانست. دکتر توفیقی بهترین دوره مدیریتی خود را در زمان دکتر معین می‌داند. او تجربه را منشأ یادگیری از دیرباز دانست و ابراز عقيده كرد براساس ادبیات توسعه، چيزي كه بايد در آن انتقال تجربه صورت بگيرد مدیریت دانش است. به گفته توفيقي، در جهان امروز سازمان‌ها به رقابت برای کسب دانش روی آورده‌‌اند و مهم‌ترین دغدغه آنها این است که چگونه به منابع دانش دست پیدا کنند و تاریخ شفاهی یکی از بهترین این منابع می‌تواند باشد. او دانش را به دو فصل تقسیم کرد و از دانش ضمنی و دانش صریح نام برد و دانش صریح را حاصل تجربیات مدیران توانمند خواند. او از ذخایر عظیمی از دانش سخن گفت که در مغز مدیران انباشته شده و در بیشتر مواقع از دست می‌رود. توفيقي گفت مدیران بسیاری سال‌ها تجربه کسب کرده‌‌ و آزمون وخطا کرده‌‌اند و به دانش عظیمی دست یافته‌‌اند که جدید و نو بوده و در هیچ کجا موجود نیست. او مکتوب‌نشدن این نوع از دانش منحصربه‌فرد را یکی از دلایل خسران کشور دانست و رواج تاریخ شفاهی را یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از آن دانست. توفيقي کار دکتر معین را در آغازکردن چنین کاری جزء کارهای نادر و دارای ارزش بسیار خواند و اظهار امیدواری کرد مدیران دیگر کشور هم به این کار اهتمام ورزند. او تصریح کرد انباشت تجربه را نباید بی‌اهمیت انگاشت.

---------------

چهره‌های دانشگاهی در عرصه انتخابات
از جمله حاشیه‌های این مراسم علمی و فرهنگی، حضور دو نفر از چهره‌های سرشناس دانشگاهی حاضر در عرصه انتخابات مجلس دهم بود. دکتر مصطفی معین که از شیراز کاندیدای انتخابات مجلس شده، در حاشیه مراسم درباره نامزدی خود، به «شرق» گفت: «من در این برهه از زمان احساس تکلیف کردم و وظیفه خود می‌دانستم به لطف و محبت مردم شیراز پاسخ‌گو باشم. چنانچه رد صلاحیت شوم، به شیراز خواهم رفت و از مردم شیراز عذرخواهی می‌کنم.» دکتر جواد اطاعت هم که در این نشست حضور داشت و در انتخابات مجلس از تهران اعلام نامزدي کرده است، با اذعان به عقلانیت سیاسی که در هسته مرکزی کشور وجود دارد، اظهار امیدواری کرد شورای نگهبان با درک شرایط کشور و مردم، فضایی فراهم آورد تا همه کسانی که قصد خدمت صادقانه به کشور را دارند بتوانند حضور داشته باشند.

مهسا صفایی، شرق: مرکز دایره‌المعارف اسلامی بعدازظهر دوشنبه 14 دی‌ماه میزبان آيين رونمایی از جلد دوم مجموعه سه جلدی «تاریخ شفاهی آموزش عالی ایران به روایت مصطفی معین» با نام «دفتر دانش» بود.
جلد اول این کتاب سال گذشته در کتابخانه ملی ایران رونمایی شده بود، اما رونمایی امسال یک تفاوت داشت، همایش رونمایی با جلسه انتخاب هیأت‌مدیره و بازرس «انجمن ایرانی تاریخ اجتماعی علم و فن‌آوری» هم‌زمان بود. چهره‌های علمی حاضر در جلسه دکتر معصومی استاد دانشگاه علامه، سیدمحمد بهشتی رئیس اسبق سازمان میراث فرهنگی، جعفر توفیقی، نجفقلی حبیبی، هادی خانیکی، دکتر صالحی، عبدالله ناصری، جواد اطاعت و.. بودند، جلسه‌ای که به بازخوانی تأثیر تاریخ شفاهی در انتقال تجربه مدیریت و جایگاه علمی فعلی ایران پرداخت و بنیادهای توسعه در آن واکاوی شد. جلد دوم کتاب «دفتر دانش» به آموزش عالی، تحول ساختاری و توسعه علمی اختصاص دارد.
پدرام الوندی، مؤلف کتاب، درباره نحوه گردآوری این کتاب به 160 جلسه گفت‌وگو با دکتر معین از سال 87 اشاره کرد و گفت: «ثبت تجربیات یک مدیر ارشد کشور در این کتاب برای اولین‌بار رخ داده و هدف از آن انتقال این تجربیات و ماندگاری‌اش برای آیندگان است». الوندی افزود: «جلد دوم مبتنی بر تجربیات شخصی دکتر معین در زمان تصدی‌گری وزارت علوم در دولت اصلاحات است». الوندی درباره دقت در جزئیات و حفظ واقعیات تاریخی تأکید کرد که نگارش اين كتاب با حضور ناظرانی مانند دکتر هادی خانیکی، دکتر احمد داوری و فریدون احمدزاده انجام شده است؛ افرادی که هریک سمت‌های مؤثری در وزارت علوم زمان دکتر معین داشتند.
جلد دوم کتاب، 13 فصل و هفت پیوست دارد که موضوع اصلی آن تحول ساختاری وزارت علوم و بازگرداندن اقتدار دانشگاه است. نحوه ارائه محتوای کتاب، ساختاری روایتی دارد.
مراسم رونمایی ازجلد دوم کتاب با پخش کلیپی از خاطرات مدیریت دکتر معین آغاز شد. این کلیپ یادآور دوره‌ای بود که به گفته معین دانشگاه‌ها با خرد جمعی و کار تیمی اداره می‌شدند و مدیریت عقل‌محور بود. معین بیان کرد در آن دوره در سازمان وزارت علوم برای اعمال مدیریت و تصمیم‌گیری‌ها شورای مشورتی وجود داشت و سعی بر این بود که تصمیم‌سازی‌ها مبتنی بر احساس نباشد و از تضارب آرا به دست بیاید.
معین با توضیح تاریخ شفاهی، از توانایی این شیوه تاریخ‌نویسی برای انتقال مستقیم تجربیات گفت و تألیف اثر را ادای دین و تکلیف دانست. او افزود: «متأسفانه بعد از این دوره، اقتدار هیأت‌های علمی دانشگاه‌ها سلب شد و برخورد با دانشجویان سلبی و سیاسی بود». معین، ایران را در طول تاریخ گذشته، پرچمدار دانش و سرآمد علمی جهان خواند و گفت: «اما درحال‌حاضر ما چاره‌ای جز تکدی‌گری علمی از کشورهای توسعه‌یافته نداریم».
توسعه آموزش عالی، هدف وزارت علوم دولت اصلاحات
دکتر خانیکی که یکی از سخنرانان این نشست بود، گفت: وزارت علوم اصلاحات به‌دنبال تحولی در ساختار این وزارتخانه بود که به توسعه همه‌جانبه بینجامد. او این توسعه را رمز بقا و ماندگاری نظام و کشور و بانی حرکت روبه‌جلو در جهان پرتلاطم امروزی دانست. او گفت در وزارت علوم دولت اصلاحات دو هدف کلی مدنظر بود؛ اول پیشرفت در حوزه علم و فناوری و دوم تحول ساختاری برای رسیدن به توسعه همه‌جانبه.
خانیکی اشاره کرد در آن دوره در حوزه علم و فناوری دستاوردهای زیادی حاصل شد و ضمن تقدیر از دکترمعین به‌دلیل تدوین این کتاب، اهتمام بر انتقال تجربیات آن روزها را بااهمیت دانست. او همچنین این کتاب را بازتاب نگاه اصلاح‌طلبانه به قوانین و آیین‌نامه‌های وزارت علوم برشمرد. به اعتقاد خانيكي، استقلال دانشگاه، تقویت شوراهای صنفی و انجمن‌های علمی، اقتدار اعضای هیأت‌علمی، از دستاوردهای آن دوره بود. او اظهار امیدواری کرد تمامی دانشگاه‌ها و دانشکده‌های کشور یک روزی بتوانند تاریخ شفاهی مدیریت و تاریخچه خودشان را تدوین کنند تا بتوانیم از آنها تجربه کسب کنیم و عبرت بگیریم.
دوران خوب وزارت علوم
جعفر توفیقی که پس از معین اداره وزارت علوم در دولت اصلاحات را برعهده گرفت، سخنران بعدی این مراسم بود. وزیر سابق علوم از ضرورت پرداختن به تاریخ اجتماعی سخن گفت: «اگر مدیران بخش‌های مختلف کشور در ثبت و ضبط خاطرات خود همت گمارند، شاید بسیاری از راه‌های رفته، نیاز به پیمودن دوباره نداشته باشد». توفیقی مهم‌ترین تجربه مدیریتی آن زمان را توانایی گفت‌وگو و رسیدن به فهم مشترک ذکر کرد. او استیفای شأن استاد و دانشجو در وزارت علوم را از لوازم توسعه برشمرد و شأن این دو را همپایه شأن علم دانست. دکتر توفیقی بهترین دوره مدیریتی خود را در زمان دکتر معین می‌داند. او تجربه را منشأ یادگیری از دیرباز دانست و ابراز عقيده كرد براساس ادبیات توسعه، چيزي كه بايد در آن انتقال تجربه صورت بگيرد مدیریت دانش است. به گفته توفيقي، در جهان امروز سازمان‌ها به رقابت برای کسب دانش روی آورده‌‌اند و مهم‌ترین دغدغه آنها این است که چگونه به منابع دانش دست پیدا کنند و تاریخ شفاهی یکی از بهترین این منابع می‌تواند باشد. او دانش را به دو فصل تقسیم کرد و از دانش ضمنی و دانش صریح نام برد و دانش صریح را حاصل تجربیات مدیران توانمند خواند. او از ذخایر عظیمی از دانش سخن گفت که در مغز مدیران انباشته شده و در بیشتر مواقع از دست می‌رود. توفيقي گفت مدیران بسیاری سال‌ها تجربه کسب کرده‌‌ و آزمون وخطا کرده‌‌اند و به دانش عظیمی دست یافته‌‌اند که جدید و نو بوده و در هیچ کجا موجود نیست. او مکتوب‌نشدن این نوع از دانش منحصربه‌فرد را یکی از دلایل خسران کشور دانست و رواج تاریخ شفاهی را یکی از بهترین راه‌های جلوگیری از آن دانست. توفيقي کار دکتر معین را در آغازکردن چنین کاری جزء کارهای نادر و دارای ارزش بسیار خواند و اظهار امیدواری کرد مدیران دیگر کشور هم به این کار اهتمام ورزند. او تصریح کرد انباشت تجربه را نباید بی‌اهمیت انگاشت.

---------------

چهره‌های دانشگاهی در عرصه انتخابات
از جمله حاشیه‌های این مراسم علمی و فرهنگی، حضور دو نفر از چهره‌های سرشناس دانشگاهی حاضر در عرصه انتخابات مجلس دهم بود. دکتر مصطفی معین که از شیراز کاندیدای انتخابات مجلس شده، در حاشیه مراسم درباره نامزدی خود، به «شرق» گفت: «من در این برهه از زمان احساس تکلیف کردم و وظیفه خود می‌دانستم به لطف و محبت مردم شیراز پاسخ‌گو باشم. چنانچه رد صلاحیت شوم، به شیراز خواهم رفت و از مردم شیراز عذرخواهی می‌کنم.» دکتر جواد اطاعت هم که در این نشست حضور داشت و در انتخابات مجلس از تهران اعلام نامزدي کرده است، با اذعان به عقلانیت سیاسی که در هسته مرکزی کشور وجود دارد، اظهار امیدواری کرد شورای نگهبان با درک شرایط کشور و مردم، فضایی فراهم آورد تا همه کسانی که قصد خدمت صادقانه به کشور را دارند بتوانند حضور داشته باشند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.