اعدام مخالف بهجای خرد جمعی
علیاکبر گلقندشتی. پژوهشگر
شیخ نمر بدونشک انسانی آزاده بود و دل در گرو موفقیت کشورهای اسلامی و ایجاد عزت برای آنها و بهویژه کشور خودش داشت. شیخ نمر و افرادی مانند او که تنها وسیله اعتراض آنها، گفتار یا نوشتار است، سرمایههایی هستند که لازم است از سوی حاکمان کشور خود مورد احترام و تکریم قرار گیرند. به فرموده امیرالمؤمنین علی(ع): «باید حاکم اسلامی به کسانی که حرف حق میزنند - اگرچه تلخ باشد- بیشتر احترام بگذارد؛ کسانی که به عملکردهای نادرست روی خوش نشان نمیدهند و میگویند و مینویسند و مخالفت میکنند. اینان مرزبانان راستین دین خدا و باورهای استوار عدالتند، باید حاکمیت در برابر اینان خضوع کند و مرتفعترین سکو را برای فریاد عدالت در اختیار آنان بگذارد». (محمدرضا حکیمی، با جاری صلابت عصار، مجله بینات شماره 28). مسئولان عربستان و دیگر حاکمان مستبد منطقه باید بپذیرند یکی از عوامل جذابیت سخنان شیخ نمر برای شنوندگان، پریشانی و غیرعقلانیبودن رفتار حکومت است و نه چیزی دیگر. انزوای سیاسی، رشد افراطگرایی، ترویج تروریسم، وارونهنشاندادن اسلام، رشد بیکاری، تورم و توسعهنیافتن، تنها بخشی از نتیجههای حذف فیزیکی یا زندانیکردن مخالفان سیاسی در عربستان است. همانگونه که در سخنان بزرگان دین آمده و تجربه بشری نیز آن را تأیید میکند، حکومت بدون استفاده از خرد جمعی و شنیدن سخنان مخالفان به فرجام نیک منتهی نمیشود. دولت عربستان بهتر است بهجای بهانهتراشی و منتسبکردن آنان به کشورهای دیگر مانند ایران یا متهمکردن آنان به براندازی، هرچه زودتر بقیه همراهان فکری و عملی شیخ نمر را از زندان آزاد و از آرای آنها برای ساختن یک کشور پیشرفته استفاده کند. به این حاکمان تنها میتوان توصیههایی مشفقانه داشت به امید آنکه تأثیر پذیرند. میدانیم در اسلام و ادیان توحیدی، انسانها همیشه در معرض اشتباه هستند. وجود نفس اماره، شیطان یا فریبخوردن انسانها در مقابل وسوسهها از مهمترین دلیلهای اشتباه انسانها بیان شده است. به این دلیل همیشه از انسانها خواسته شده است علاوه بر مواظبت روزانه، در پایان هر روز نیز به محاسبه خویش بپردازند. علاوهبراین از مؤمنان خواسته شده است نسبت به یکدیگر همانند آیینه باشند و عیبهای همدیگر را نشان دهند؛ هرچند بیشتر این کاستیها را باید در رفتار کامل و درست دیگران دید تا تذکر زبانی و رفتاری. امامعلی(ع) میفرمایند: «هیچکس دارای هر مقام و منزلتی باشد و از نظر دینی هر فضیلت و سابقهای داشته باشد در حدی نیست که در اجرای حکومت الهی از کمک فکری (مشورت و نظرخواهی و همکاری علمی دیگران بینیاز باشد و هرکس اگرچه از افراد پایین و فراموششده اجتماع چنان نیست که نتواند در اصلاح جامعه و جریان امور کمک کند و نظر دهد)». (نهجالبلاغه خطبه 216 ترجمه محمدرضا، محمد و علی حکیمی). در اندیشه مسلمانان، اخلاق و سیاست با همدیگر پیوند جداییناپذیر دارند و نیاز به وجود انسانهایی که عیب سیاستمداران را بیان و آنها را در حل مشکلها یاری کنند بهعنوان اصل اولیه جامعه بیان شده است.
شیخ نمر بدونشک انسانی آزاده بود و دل در گرو موفقیت کشورهای اسلامی و ایجاد عزت برای آنها و بهویژه کشور خودش داشت. شیخ نمر و افرادی مانند او که تنها وسیله اعتراض آنها، گفتار یا نوشتار است، سرمایههایی هستند که لازم است از سوی حاکمان کشور خود مورد احترام و تکریم قرار گیرند. به فرموده امیرالمؤمنین علی(ع): «باید حاکم اسلامی به کسانی که حرف حق میزنند - اگرچه تلخ باشد- بیشتر احترام بگذارد؛ کسانی که به عملکردهای نادرست روی خوش نشان نمیدهند و میگویند و مینویسند و مخالفت میکنند. اینان مرزبانان راستین دین خدا و باورهای استوار عدالتند، باید حاکمیت در برابر اینان خضوع کند و مرتفعترین سکو را برای فریاد عدالت در اختیار آنان بگذارد». (محمدرضا حکیمی، با جاری صلابت عصار، مجله بینات شماره 28). مسئولان عربستان و دیگر حاکمان مستبد منطقه باید بپذیرند یکی از عوامل جذابیت سخنان شیخ نمر برای شنوندگان، پریشانی و غیرعقلانیبودن رفتار حکومت است و نه چیزی دیگر. انزوای سیاسی، رشد افراطگرایی، ترویج تروریسم، وارونهنشاندادن اسلام، رشد بیکاری، تورم و توسعهنیافتن، تنها بخشی از نتیجههای حذف فیزیکی یا زندانیکردن مخالفان سیاسی در عربستان است. همانگونه که در سخنان بزرگان دین آمده و تجربه بشری نیز آن را تأیید میکند، حکومت بدون استفاده از خرد جمعی و شنیدن سخنان مخالفان به فرجام نیک منتهی نمیشود. دولت عربستان بهتر است بهجای بهانهتراشی و منتسبکردن آنان به کشورهای دیگر مانند ایران یا متهمکردن آنان به براندازی، هرچه زودتر بقیه همراهان فکری و عملی شیخ نمر را از زندان آزاد و از آرای آنها برای ساختن یک کشور پیشرفته استفاده کند. به این حاکمان تنها میتوان توصیههایی مشفقانه داشت به امید آنکه تأثیر پذیرند. میدانیم در اسلام و ادیان توحیدی، انسانها همیشه در معرض اشتباه هستند. وجود نفس اماره، شیطان یا فریبخوردن انسانها در مقابل وسوسهها از مهمترین دلیلهای اشتباه انسانها بیان شده است. به این دلیل همیشه از انسانها خواسته شده است علاوه بر مواظبت روزانه، در پایان هر روز نیز به محاسبه خویش بپردازند. علاوهبراین از مؤمنان خواسته شده است نسبت به یکدیگر همانند آیینه باشند و عیبهای همدیگر را نشان دهند؛ هرچند بیشتر این کاستیها را باید در رفتار کامل و درست دیگران دید تا تذکر زبانی و رفتاری. امامعلی(ع) میفرمایند: «هیچکس دارای هر مقام و منزلتی باشد و از نظر دینی هر فضیلت و سابقهای داشته باشد در حدی نیست که در اجرای حکومت الهی از کمک فکری (مشورت و نظرخواهی و همکاری علمی دیگران بینیاز باشد و هرکس اگرچه از افراد پایین و فراموششده اجتماع چنان نیست که نتواند در اصلاح جامعه و جریان امور کمک کند و نظر دهد)». (نهجالبلاغه خطبه 216 ترجمه محمدرضا، محمد و علی حکیمی). در اندیشه مسلمانان، اخلاق و سیاست با همدیگر پیوند جداییناپذیر دارند و نیاز به وجود انسانهایی که عیب سیاستمداران را بیان و آنها را در حل مشکلها یاری کنند بهعنوان اصل اولیه جامعه بیان شده است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.