2 رویداد مهم جهانی در سال 2015
توسعه جهانی تروریسم و پاسخ گفتمانی ایران به دنیا
محمد توسلی
در روزهای پایانی سال 2015، میتوان از دو رویداد مهم یاد کرد که اگرچه بهظاهر با هم تفاوت محتوایی دارند، اما تا حدودی با هم در ارتباط هستند. از یکسو، جهان توسعه تروریسم را در اين سال تجربه کرد؛ تروریسم که پیش از این فقط در سطح خاورمیانه و محدود به کشورهایی مانند عراق و سوریه بود، در این سال به سطح جهان گسترش پیدا کرد و اروپا و آمریکا هم شاهد دهشت رفتارهای داعشیان بودند. برای ما ايرانيان، توسعه تروریسم در سطح بینالمللی ابعاد دیگری نیز داشت. کشور ما، کشوری اسلامی است که با انقلاب اسلامی و با نگاهی از جنس روشنفکری دینی، سعي كرده اسلام را دینی رحمانی به دنیا معرفی کند. بزرگانی مانند مهندس بازرگان و مرحوم طالقانی با استناد به آیات قرآن و کلام بزرگان دین بر آن بودند نشان دهند، برداشتهای خشونتآمیز از دین، خرافهها و پیرایههایی است که به غلط به سنت پیامبر اکرم (ص) افزوده شده، درحالیکه اسلام واقعی، اسلامی مهربان، اهل گفتوگو و رحمانی است. اینها در حالی است که در جوار ما، داعشیان به نام اسلام و اجرای موبهموی قوانین اسلام، سر مسلمانان و دیگر پیروان ادیان الهی را بهعنوان کافر میبرند. گستردهشدن و انتشار این خشونت هولناک در کشورهایی که روزگاری خود به تروریسم دامن میزدند و جلوهگری آن در کشورهایی مانند فرانسه، بلژیک و حتی آمریکا، باعث شد افکار عمومی جهان رودرروی تروریسم بایستد و با اتحاد بیسابقهای مخالفت خود را با هرگونه خشونت در قالب قطعنامه سازمان ملل اعلام کند. اتحاد افکار عمومی در مقابل تروریسم بهویژه داعش، به اعتقاد من یکی از مهمترین حوادث سال گذشته میلادی است که کاش روزگاری درباره اسرائیل هم عملی میشد؛ کاش خشونت اسرائیلی که به فلسطینیها روا شده نیز در این سالها میتوانست افکار جهانی را جلب کند تا مقابله با آن در دستور کار نهادهای جهانی قرار بگیرد. در کنار این جهان یک اتفاق خوب را هم تجربه کرده است؛ پایان مذاکرات هستهای ایران که به تصویب برجام منتهی شد. این پدیده مثبت حکایت از عزم راسخ ایران و دیگر کشورهای جهان برای پایاندادن به تقابلهای خشونتآمیز دارد. ما یک دهه درگیر اين مذاکرات بودیم تا اینکه نگاه دکتر روحانی و سرلوحه قرارگرفتن سیاست تنشزدایی در سیاست خارجی توانست در 20 ماه مذاکره فشرده پیچیدهترین مسئله ایران را حلوفصل کند. تاریخ نشان میدهد، افکار عمومی در ایران سابقه مذمومدانستن نفس مذاکره را داشته، اما ما امروز شاهد یک تحول فرهنگی در ایران هستیم که برای منافع ملی و در چارچوب عقلانیت، صلابت و منافع ملی، حتی با دشمن هم گفتوگو میکنیم تا خط بطلانی بر برخوردهای خشونتآمیز و کینهورزی در سطح بینالمللی بکشیم. این دو حادثه برجسته و چشمگیر سال گذشته میلادی حکایت از آن دارد که گفتوگو تنها راه پایان خشونت در دنیاست و ایرانیها با پشتوانهای که از دین رحمانی اسلام و گفتوگو دارند، خواستار پایانبخشیدن به گفتمان خشونت در دنیا هستند. امید است این راهبرد در سطح معادلات داخلی هم در دستور کار قرار بگیرد و گفتوگو در چارچوب قانون به اصل اساسی مسائل داخلی کشورمان هم سرایت پیدا کند.
در روزهای پایانی سال 2015، میتوان از دو رویداد مهم یاد کرد که اگرچه بهظاهر با هم تفاوت محتوایی دارند، اما تا حدودی با هم در ارتباط هستند. از یکسو، جهان توسعه تروریسم را در اين سال تجربه کرد؛ تروریسم که پیش از این فقط در سطح خاورمیانه و محدود به کشورهایی مانند عراق و سوریه بود، در این سال به سطح جهان گسترش پیدا کرد و اروپا و آمریکا هم شاهد دهشت رفتارهای داعشیان بودند. برای ما ايرانيان، توسعه تروریسم در سطح بینالمللی ابعاد دیگری نیز داشت. کشور ما، کشوری اسلامی است که با انقلاب اسلامی و با نگاهی از جنس روشنفکری دینی، سعي كرده اسلام را دینی رحمانی به دنیا معرفی کند. بزرگانی مانند مهندس بازرگان و مرحوم طالقانی با استناد به آیات قرآن و کلام بزرگان دین بر آن بودند نشان دهند، برداشتهای خشونتآمیز از دین، خرافهها و پیرایههایی است که به غلط به سنت پیامبر اکرم (ص) افزوده شده، درحالیکه اسلام واقعی، اسلامی مهربان، اهل گفتوگو و رحمانی است. اینها در حالی است که در جوار ما، داعشیان به نام اسلام و اجرای موبهموی قوانین اسلام، سر مسلمانان و دیگر پیروان ادیان الهی را بهعنوان کافر میبرند. گستردهشدن و انتشار این خشونت هولناک در کشورهایی که روزگاری خود به تروریسم دامن میزدند و جلوهگری آن در کشورهایی مانند فرانسه، بلژیک و حتی آمریکا، باعث شد افکار عمومی جهان رودرروی تروریسم بایستد و با اتحاد بیسابقهای مخالفت خود را با هرگونه خشونت در قالب قطعنامه سازمان ملل اعلام کند. اتحاد افکار عمومی در مقابل تروریسم بهویژه داعش، به اعتقاد من یکی از مهمترین حوادث سال گذشته میلادی است که کاش روزگاری درباره اسرائیل هم عملی میشد؛ کاش خشونت اسرائیلی که به فلسطینیها روا شده نیز در این سالها میتوانست افکار جهانی را جلب کند تا مقابله با آن در دستور کار نهادهای جهانی قرار بگیرد. در کنار این جهان یک اتفاق خوب را هم تجربه کرده است؛ پایان مذاکرات هستهای ایران که به تصویب برجام منتهی شد. این پدیده مثبت حکایت از عزم راسخ ایران و دیگر کشورهای جهان برای پایاندادن به تقابلهای خشونتآمیز دارد. ما یک دهه درگیر اين مذاکرات بودیم تا اینکه نگاه دکتر روحانی و سرلوحه قرارگرفتن سیاست تنشزدایی در سیاست خارجی توانست در 20 ماه مذاکره فشرده پیچیدهترین مسئله ایران را حلوفصل کند. تاریخ نشان میدهد، افکار عمومی در ایران سابقه مذمومدانستن نفس مذاکره را داشته، اما ما امروز شاهد یک تحول فرهنگی در ایران هستیم که برای منافع ملی و در چارچوب عقلانیت، صلابت و منافع ملی، حتی با دشمن هم گفتوگو میکنیم تا خط بطلانی بر برخوردهای خشونتآمیز و کینهورزی در سطح بینالمللی بکشیم. این دو حادثه برجسته و چشمگیر سال گذشته میلادی حکایت از آن دارد که گفتوگو تنها راه پایان خشونت در دنیاست و ایرانیها با پشتوانهای که از دین رحمانی اسلام و گفتوگو دارند، خواستار پایانبخشیدن به گفتمان خشونت در دنیا هستند. امید است این راهبرد در سطح معادلات داخلی هم در دستور کار قرار بگیرد و گفتوگو در چارچوب قانون به اصل اساسی مسائل داخلی کشورمان هم سرایت پیدا کند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.