|

طبیعت‌گرد و مجری باسابقه تلویزیون از دنیا رفت

اینانلوی دوست‌داشتنی؛ اینانلوی پرحاشیه

حمیدرضا میرزاده

هنوز مشروح نظراتش درباره سازمان حفاظت محیط‌زیست روی خط اخبار نیامده بود که خودش خبرساز شد. «محمدعلی اینانلو» بر اثر ضایعه مغزی (مشکلی که یک‌بار او را به آی‌سی‌یو کشانده بود) درگذشت. هنوز تیتری که به خبرگزاری تسنیم داده بود، در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شد: «محیط‌زیست جای سوسول‌بازی نیست». گفته‌اش برخی را خشمگین و برخی را خوشحال کرد؛ اما پیش از آنکه گفته‌هایش منتشر شوند، رفت. تسنیم (احتمالا) اندکی پس از آنکه از رفتنش مطلع شد، گفت‌وگو را روی خروجی‌اش گذاشت. اینانلو از چهره‌های پرحاشیه در حوزه محیط‌زیست بود. حاشیه‌اش اولا به علت پیشینه‌اش بود و ثانیا اظهارنظرهایی که درباره مسائل مختلف می‌کرد. وقتی درباره شکارچی‌بودنش صحبت می‌کرد، انکار نمی‌کرد و سرش را بالا می‌گرفت. در همان برنامه تلویزیونی مشهور که بارها پخش شد، خاطره‌ای را «از آخرین شکار» تعریف کرد؛ شکاری که به گفته خودش، تیرش را عمدا به خطا فرستاد. خاطره‌اش اشک خیلی‌ها را درآورد، ازجمله مجری همان برنامه تلویزیونی. بعدها اما پیشینه‌اش به عاملی برای انتقاد از او تبدیل شد. عده‌ای گفتند که او دست از شکار نکشیده و عده‌ای او را «شکارچی پیر» نامیدند. در یک پرونده شکار غیرمجاز در شاهرود نیز نام او در رسانه‌ها منتشر شد؛ حال آنکه مقامات رسمی محیط‌زیست، فرد متخلف را برادرش معرفی کردند. هنوز هم حاشیه‌های آن پرونده، گاه در محافل محیط‌زیستی به گوش می‌رسد. جوابیه‌ای نوشت که در ابتدا لحنی تند داشت؛ مانند بسیاری از اظهارنظرهایش. اما کار بالاتر گرفت و حاشیه‌ها بیشتر شد تا اینکه خودش سکوت کرد و صداها خوابید. در این دو، ‌سه‌سال اخیر هم، کمتر بر صفحه تلویزیون ظاهر شد. خودش علاقه داشت حاضر شود، اما به‌نظر می‌رسید حاشیه‌ها و انتقادها، آنتن را از او گرفتند. یک‌بار (در همین سال 94) که برای چند دقیقه کوتاه در برنامه «طبیعت 360 درجه» (شبکه دو) در گزارشی از یک نمایشگاه نقاشی با موضوع گونه‌های حیات‌وحش ظاهر شد، عده‌ای بازخوردهای قهرآمیزی را در شبکه‌های اجتماعی روانه او کردند که «اینانلو دارد به تلویزیون برمی‌گردد». فارغ از پیشینه، زبان گزنده‌اش در انتقاد هم ویژگی حاشیه‌ساز دیگرش بود. پیش از اظهاراتش درباره وضعیت سازمان در آذرماه امسال، او درباره شکار، محیط‌بانان در بند، مدیریت زیستگاه‌ها و البته انتخاب نماد یوزپلنگ برای تیم‌ملی فوتبال اظهارنظرهایی نسبتا جنجالی داشت. او شکار را بخشی از طبیعت می‌دانست و اگرچه تأکید داشت که سال‌هاست دست به اسلحه نبرده است، اما می‌گفت «کسانی که مخالف شکار هستند، هیچ چیز از طبیعت نمی‌دانند». اینانلو جنجال‌آفرینی رسانه‌ها در ماجرای حکم قصاص محیط‌بان دنا را به باد انتقاد گرفت. در یادداشتی 17 قسمتی نحوه مدیریت زیستگاه‌ها و مناطق حفاظت‌شده را با زبان و ادبیات خودش (که انصافا قلم پخته‌ای داشت) بررسی کرد و آن را به نقد کشید. صدای خیلی‌ها درآمد! او را به همکاری با «مافیای شکار» متهم کردند اما او نظر خود را داشت.
اینانلو نه تحصیل‌کرده محیط‌زیست بود و نه تجربه مدیریت داشت. او نقطه‌به‌نقطه ایران را به خوبی می‌شناخت، تجربه‌های فراوانی از طبیعت داشت و با بسیاری از مدیران و کارشناسان باسابقه محیط‌زیستی نشست‌وبرخاست داشت. او هم مانند هر انسان دیگری نظراتی داشت، پیشینه‌ای داشت و خلق‌وخویی خاص خودش. نه مي‌توان او را محکوم مطلق دانست و نه می‌توان قهرمان مطلق خطابش کرد؛ اما دست‌کم در دو چیز نمی‌توان تأثیرگذاری او را کتمان کرد؛ «فعالیت رسانه‌ای برای حفاظت طبیعت» و «ترویج طبیعت‌گردی». سفرهای متعددش، تجربه طولانی‌اش، بیان خودمانی‌اش، صدا و چهره جذابش، آشنایی‌اش با مدیران رسانه ملی یا هر دلیل دیگری که بود، او را در عرصه فعالیت رسانه‌ای برای طبیعت و طبیعت‌گردی کم‌نظیر می‌کرد. هنوز که هنوز است، با وجود گسترش برنامه‌های با موضوع طبیعت و طبیعت‌گردی و رسانه‌ای متعدد، بسیاری از مردم، طبیعت را با نام او می‌شناسند. شاید او را بتوان یک «محیط‌زیستی اصولگرا» دانست؛ یک علاقه‌مند به محیط‌زیست که دیدگاه‌های سنتی را بر فعالیت‌های مدرن و دانشگاهی ترجیح می‌داد. میانه‌اش با بسیاری از جوانان فعال در حوزه محیط‌زیست چندان گرم نبود؛ بسیاری از پژوهش‌های دانشگاهی را نالازم و بی‌فایده می‌دانست و حفاظت از طبیعت را بر همان روش سنتی پیش از انقلاب ترجیح می‌داد. پوتین خاکی و لباس استتار بیابانی و دوربین را برای حفاظت مفیدتر از کامپیوتر و مقالات علمی و کت‌وشلوار رسمی می‌دانست. درهرصورت، اینانلو هرکه بود و هر عقیده‌ای داشت، با هر پیشینه و هر امتیاز و نقصانی که داشت، توانست جایی در ذهن جامعه ایرانی برای خودش و برای طبیعت ایران باز کند. چه در ذهن آنهایی که دوستش دارند و چه در ذهن آنهایی که مخالفش بودند. اینانلوی پرحاشیه، با همان زبان تلخش، با همان نظرات جنجالی‌اش و با همان خلق‌وخوی خاصش، درعین‌حال اینانلویی «دوست‌داشتنی» هم بود. این خاصیت آدم‌های تأثیرگذار است.

هنوز مشروح نظراتش درباره سازمان حفاظت محیط‌زیست روی خط اخبار نیامده بود که خودش خبرساز شد. «محمدعلی اینانلو» بر اثر ضایعه مغزی (مشکلی که یک‌بار او را به آی‌سی‌یو کشانده بود) درگذشت. هنوز تیتری که به خبرگزاری تسنیم داده بود، در شبکه‌های اجتماعی دست‌به‌دست می‌شد: «محیط‌زیست جای سوسول‌بازی نیست». گفته‌اش برخی را خشمگین و برخی را خوشحال کرد؛ اما پیش از آنکه گفته‌هایش منتشر شوند، رفت. تسنیم (احتمالا) اندکی پس از آنکه از رفتنش مطلع شد، گفت‌وگو را روی خروجی‌اش گذاشت. اینانلو از چهره‌های پرحاشیه در حوزه محیط‌زیست بود. حاشیه‌اش اولا به علت پیشینه‌اش بود و ثانیا اظهارنظرهایی که درباره مسائل مختلف می‌کرد. وقتی درباره شکارچی‌بودنش صحبت می‌کرد، انکار نمی‌کرد و سرش را بالا می‌گرفت. در همان برنامه تلویزیونی مشهور که بارها پخش شد، خاطره‌ای را «از آخرین شکار» تعریف کرد؛ شکاری که به گفته خودش، تیرش را عمدا به خطا فرستاد. خاطره‌اش اشک خیلی‌ها را درآورد، ازجمله مجری همان برنامه تلویزیونی. بعدها اما پیشینه‌اش به عاملی برای انتقاد از او تبدیل شد. عده‌ای گفتند که او دست از شکار نکشیده و عده‌ای او را «شکارچی پیر» نامیدند. در یک پرونده شکار غیرمجاز در شاهرود نیز نام او در رسانه‌ها منتشر شد؛ حال آنکه مقامات رسمی محیط‌زیست، فرد متخلف را برادرش معرفی کردند. هنوز هم حاشیه‌های آن پرونده، گاه در محافل محیط‌زیستی به گوش می‌رسد. جوابیه‌ای نوشت که در ابتدا لحنی تند داشت؛ مانند بسیاری از اظهارنظرهایش. اما کار بالاتر گرفت و حاشیه‌ها بیشتر شد تا اینکه خودش سکوت کرد و صداها خوابید. در این دو، ‌سه‌سال اخیر هم، کمتر بر صفحه تلویزیون ظاهر شد. خودش علاقه داشت حاضر شود، اما به‌نظر می‌رسید حاشیه‌ها و انتقادها، آنتن را از او گرفتند. یک‌بار (در همین سال 94) که برای چند دقیقه کوتاه در برنامه «طبیعت 360 درجه» (شبکه دو) در گزارشی از یک نمایشگاه نقاشی با موضوع گونه‌های حیات‌وحش ظاهر شد، عده‌ای بازخوردهای قهرآمیزی را در شبکه‌های اجتماعی روانه او کردند که «اینانلو دارد به تلویزیون برمی‌گردد». فارغ از پیشینه، زبان گزنده‌اش در انتقاد هم ویژگی حاشیه‌ساز دیگرش بود. پیش از اظهاراتش درباره وضعیت سازمان در آذرماه امسال، او درباره شکار، محیط‌بانان در بند، مدیریت زیستگاه‌ها و البته انتخاب نماد یوزپلنگ برای تیم‌ملی فوتبال اظهارنظرهایی نسبتا جنجالی داشت. او شکار را بخشی از طبیعت می‌دانست و اگرچه تأکید داشت که سال‌هاست دست به اسلحه نبرده است، اما می‌گفت «کسانی که مخالف شکار هستند، هیچ چیز از طبیعت نمی‌دانند». اینانلو جنجال‌آفرینی رسانه‌ها در ماجرای حکم قصاص محیط‌بان دنا را به باد انتقاد گرفت. در یادداشتی 17 قسمتی نحوه مدیریت زیستگاه‌ها و مناطق حفاظت‌شده را با زبان و ادبیات خودش (که انصافا قلم پخته‌ای داشت) بررسی کرد و آن را به نقد کشید. صدای خیلی‌ها درآمد! او را به همکاری با «مافیای شکار» متهم کردند اما او نظر خود را داشت.
اینانلو نه تحصیل‌کرده محیط‌زیست بود و نه تجربه مدیریت داشت. او نقطه‌به‌نقطه ایران را به خوبی می‌شناخت، تجربه‌های فراوانی از طبیعت داشت و با بسیاری از مدیران و کارشناسان باسابقه محیط‌زیستی نشست‌وبرخاست داشت. او هم مانند هر انسان دیگری نظراتی داشت، پیشینه‌ای داشت و خلق‌وخویی خاص خودش. نه مي‌توان او را محکوم مطلق دانست و نه می‌توان قهرمان مطلق خطابش کرد؛ اما دست‌کم در دو چیز نمی‌توان تأثیرگذاری او را کتمان کرد؛ «فعالیت رسانه‌ای برای حفاظت طبیعت» و «ترویج طبیعت‌گردی». سفرهای متعددش، تجربه طولانی‌اش، بیان خودمانی‌اش، صدا و چهره جذابش، آشنایی‌اش با مدیران رسانه ملی یا هر دلیل دیگری که بود، او را در عرصه فعالیت رسانه‌ای برای طبیعت و طبیعت‌گردی کم‌نظیر می‌کرد. هنوز که هنوز است، با وجود گسترش برنامه‌های با موضوع طبیعت و طبیعت‌گردی و رسانه‌ای متعدد، بسیاری از مردم، طبیعت را با نام او می‌شناسند. شاید او را بتوان یک «محیط‌زیستی اصولگرا» دانست؛ یک علاقه‌مند به محیط‌زیست که دیدگاه‌های سنتی را بر فعالیت‌های مدرن و دانشگاهی ترجیح می‌داد. میانه‌اش با بسیاری از جوانان فعال در حوزه محیط‌زیست چندان گرم نبود؛ بسیاری از پژوهش‌های دانشگاهی را نالازم و بی‌فایده می‌دانست و حفاظت از طبیعت را بر همان روش سنتی پیش از انقلاب ترجیح می‌داد. پوتین خاکی و لباس استتار بیابانی و دوربین را برای حفاظت مفیدتر از کامپیوتر و مقالات علمی و کت‌وشلوار رسمی می‌دانست. درهرصورت، اینانلو هرکه بود و هر عقیده‌ای داشت، با هر پیشینه و هر امتیاز و نقصانی که داشت، توانست جایی در ذهن جامعه ایرانی برای خودش و برای طبیعت ایران باز کند. چه در ذهن آنهایی که دوستش دارند و چه در ذهن آنهایی که مخالفش بودند. اینانلوی پرحاشیه، با همان زبان تلخش، با همان نظرات جنجالی‌اش و با همان خلق‌وخوی خاصش، درعین‌حال اینانلویی «دوست‌داشتنی» هم بود. این خاصیت آدم‌های تأثیرگذار است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.