|

نگاهي به نمایشگاه «جنگ جنگ»

رزمندگان در قاب خاطره

مریم میری

گالری «آرته» این‌ روزها درگیر «جنگ جنگ» است، نمایشگاهی از عکس‌هایی که «نجف شکری» آنها را گردآوری و ارائه کرده است. این نمایشگاه شامل تعداد زیادی عکس در قطعات13×18 و 15×18 و نوشته‌ای از خود نجف به عنوان استیتمنت است که به نظر می‌رسد سعی در معرفی آثار ارائه شده ندارد بلکه در توصیف هنر عکاسی و رابطه آن با مفاهیمی چون «تاریخ»، «خاطره» و «مرگ» است که از عناصر اصلی تشکیل‌دهنده همین نمایشگاه به شمار می‌روند. با این همه پس از دیدن عکس‌ها، آنچه از نوشته ورودی نمایشگاه در ذهن مخاطب می‌نشیند، نوشته‌ای مستقل است که می‌توان آن را بر ورودی هر نمایشگاه عکسی نصب کرد! آنچه در این متن می‌خوانیم، برخلاف عنوان نمایشگاه که «جنگ جنگ» است، نه جنگ را برایمان تداعی می‌کند و نه حتی در موردش توضیحی می‌دهد و از آنجاست که مخاطب در سالن سفیدرنگ نمایشگاه رها می‌شود تا عکس‌ها را بدون هیچ توضیحی درباره مکان، زمان و نحوه عکاسی‌شان ببیند.
اما عکس‌ها... عکس‌هایی قدیمی و فرسوده از سربازان و رزمندگان هشت سال جنگ تحمیلی ایران و عراق؛ تصویری از آدم‌هایی در قاب‌هایی کوچک اما با دل‌هایی بزرگ، قلب‌هایی مطمئن و گام‌هایی استوار و محکم و اکثرا با لبخندی بر لب، گویی می‌خواهند مصمم‌بودنشان را با ثبت در عکس‌ها در خاطرمان یادگار بگذارند. این عکس‌ها نمایانگر آدم‌هایی هستند که این روزها از خیلی‌هایشان خبری نداریم؛ نمی‌دانیم کجا هستند، زنده هستند یا نه، در چه وضعی به سر می‌برند و همه این سؤال‌ها با دیدن همین عکس‌های رنگ‌ورورفته که کاملا غیرحرفه‌ای گرفته شده‌اند، آوار می‌شود بر سرمان. در «جنگ جنگ»، تصاویر آدم‌هایی را می‌بینیم که با عشق به وطن، هر فکر دیگری را کنار گذاشته‌اند، از خانواده گرفته تا عشق‌های پنهانی و روایت‌های معمول زندگی. با این همه این سؤال در نمایشگاه «نجف شکری» بی‌پاسخ می‌ماند که دلیل کنار هم قرارگرفتن این‌همه عکس چیست؟ گردآورنده این تصاویر قرار است چه واقعیت یا حقیقتی را به ما گوشزد کند؟ مقصد راهی که او رفته، کجاست؟ آیا قرار است به خاطر فراموش‌کردن سربازان جبهه‌های حق علیه باطل خود را محاکمه کنیم؟ آیا قرار است به جست‌وجوی آن عزیزان در زندگی امروز خود بپردازیم؟ یا از نبود توجهات رسمی به آنها گله کنیم؟ نمایشگاه اما برای این سؤال‌ها هم پاسخی ندارد، این بی‌پاسخی به معنای پایان بازِ فیلم‌های سینمایی نیست، این بی‌پاسخی حتی به معنای پنهان‌کردن پایان مشخص این داستان برای افزایش میزان اشتیاق مخاطب هم نیست؛ گویی قرار نیست نمایشگاه به سؤالاتی که در ذهن مخاطب مطرح می‌شود پاسخی بدهد، آنچه مشخص است تنها همین عکس‌ها هستند با ردیفی از سربازان لباس پلنگی که دارند به دوربین نگاه می‌کنند تا خود را در حافظه تاریخی یک کشور به ثبت برسانند، به همین خاطر آنها نه‌فقط به یادآوری ما محتاج نیستند، بلکه حتی عکس را وسیله‌ای برای ثبت‌شدن در تاریخ نمی‌دانند؛ آزادگی آنها، فراتر از گنجانده‌شدن در فرم‌های عکس است.

گالری «آرته» این‌ روزها درگیر «جنگ جنگ» است، نمایشگاهی از عکس‌هایی که «نجف شکری» آنها را گردآوری و ارائه کرده است. این نمایشگاه شامل تعداد زیادی عکس در قطعات13×18 و 15×18 و نوشته‌ای از خود نجف به عنوان استیتمنت است که به نظر می‌رسد سعی در معرفی آثار ارائه شده ندارد بلکه در توصیف هنر عکاسی و رابطه آن با مفاهیمی چون «تاریخ»، «خاطره» و «مرگ» است که از عناصر اصلی تشکیل‌دهنده همین نمایشگاه به شمار می‌روند. با این همه پس از دیدن عکس‌ها، آنچه از نوشته ورودی نمایشگاه در ذهن مخاطب می‌نشیند، نوشته‌ای مستقل است که می‌توان آن را بر ورودی هر نمایشگاه عکسی نصب کرد! آنچه در این متن می‌خوانیم، برخلاف عنوان نمایشگاه که «جنگ جنگ» است، نه جنگ را برایمان تداعی می‌کند و نه حتی در موردش توضیحی می‌دهد و از آنجاست که مخاطب در سالن سفیدرنگ نمایشگاه رها می‌شود تا عکس‌ها را بدون هیچ توضیحی درباره مکان، زمان و نحوه عکاسی‌شان ببیند.
اما عکس‌ها... عکس‌هایی قدیمی و فرسوده از سربازان و رزمندگان هشت سال جنگ تحمیلی ایران و عراق؛ تصویری از آدم‌هایی در قاب‌هایی کوچک اما با دل‌هایی بزرگ، قلب‌هایی مطمئن و گام‌هایی استوار و محکم و اکثرا با لبخندی بر لب، گویی می‌خواهند مصمم‌بودنشان را با ثبت در عکس‌ها در خاطرمان یادگار بگذارند. این عکس‌ها نمایانگر آدم‌هایی هستند که این روزها از خیلی‌هایشان خبری نداریم؛ نمی‌دانیم کجا هستند، زنده هستند یا نه، در چه وضعی به سر می‌برند و همه این سؤال‌ها با دیدن همین عکس‌های رنگ‌ورورفته که کاملا غیرحرفه‌ای گرفته شده‌اند، آوار می‌شود بر سرمان. در «جنگ جنگ»، تصاویر آدم‌هایی را می‌بینیم که با عشق به وطن، هر فکر دیگری را کنار گذاشته‌اند، از خانواده گرفته تا عشق‌های پنهانی و روایت‌های معمول زندگی. با این همه این سؤال در نمایشگاه «نجف شکری» بی‌پاسخ می‌ماند که دلیل کنار هم قرارگرفتن این‌همه عکس چیست؟ گردآورنده این تصاویر قرار است چه واقعیت یا حقیقتی را به ما گوشزد کند؟ مقصد راهی که او رفته، کجاست؟ آیا قرار است به خاطر فراموش‌کردن سربازان جبهه‌های حق علیه باطل خود را محاکمه کنیم؟ آیا قرار است به جست‌وجوی آن عزیزان در زندگی امروز خود بپردازیم؟ یا از نبود توجهات رسمی به آنها گله کنیم؟ نمایشگاه اما برای این سؤال‌ها هم پاسخی ندارد، این بی‌پاسخی به معنای پایان بازِ فیلم‌های سینمایی نیست، این بی‌پاسخی حتی به معنای پنهان‌کردن پایان مشخص این داستان برای افزایش میزان اشتیاق مخاطب هم نیست؛ گویی قرار نیست نمایشگاه به سؤالاتی که در ذهن مخاطب مطرح می‌شود پاسخی بدهد، آنچه مشخص است تنها همین عکس‌ها هستند با ردیفی از سربازان لباس پلنگی که دارند به دوربین نگاه می‌کنند تا خود را در حافظه تاریخی یک کشور به ثبت برسانند، به همین خاطر آنها نه‌فقط به یادآوری ما محتاج نیستند، بلکه حتی عکس را وسیله‌ای برای ثبت‌شدن در تاریخ نمی‌دانند؛ آزادگی آنها، فراتر از گنجانده‌شدن در فرم‌های عکس است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.