به بهانه تماشای «شب آوازهایش را میخواند»
ملالِ بیعملی، جماعتِ تارمیران
جواد مجابی
به نمایش «شب آوازهایش را میخواند» دعوت شده بودیم. دیدم و لذت بردم از کارگردانیِ سنجیده، شعرگونه و نوآورانه رضا گوران و بازیهای درخشان باران کوثری، نوید محمدزاده و سعید چنگیزیان. پس از دیدن نمایش، به تأملی در موقعیتهای آن آدمها رسیدم، به ملال «بیعملی»شان. آیا ملال زندگی (فردی و اجتماعی) آنها را به بیعملی سوق داده بود؟ یا بیکنشی آنها را سوی بیانگیزگی حیاتی میراند؟ مرد، ملالت تباهکنندهاش را به زن و دیگران سرایت داده بود، گرچه آنها خود از ملولی و افسردگی عاری نبودند. انگیزهای دگرگونکننده در این زندگی کسالتبار نبود که به بیگانگی و پوچی دنیا معنایی ببخشد، خود اگر معنایی میتوانست داشته باشد؟ تا دیروقت با خانواده درباره نمایش حرف زدیم.
حوالی شبگیر در خواب، ترکیب «تارمیران» به ذهنم آمد، بیدارم کرد. دیدم این واژه نویافته در بیداری هم معنا دارد: کسی که منفعلانه در تاریکی مسلط، ذهنش دائم رو به مرگ میرود بیآنکه مرگش او را برهاند. معنای دیگرش وضعیتی فاعلیست که فضای پیرامون، فعالانه دیگران را به تاریکی میراند و میمیراند. معنای فردی و جمعی نیز دارد: هم اشاره به قربانیشدهی تاریکی و مرگ دارد هم دلالت بر حضور تاریکجانهایی میرنده و میراننده. میخواهیم از سقوط تن زنیم اما در شرایط تراژیک زندگی ما بیاختیار و ارادهمان، عمل میکند در متن بیعملی.
این ترکیب نوظهور، شعری را با خود به دنبال آورد که مرا بیهنگام روبروی مونیتور نشاند. آن را به کارگردان و بازیگران این نمایش که منشأ این بیدارخوابی و حلول این تعبیر و چنین شعری بودهاند تقدیم میکنم.
تارمیران
مرا نقشِ تو دادند
همین امشب و امروز
کسی نیست که بخواهد تو باشد
فقط نقشِ تو، میرندهی تاریک!
که جان داشته و روشن بوده
تاریکروانیست کنون مُرده به تن، هان!
مرا تار مَمیران!
نمیخواهم که جای تو باشم
به جز امشب و امروز
بر این صحنه و اینجا
که بدانند کسان
کیست چنین بستهی این عصر و بسا زیسته این مرگ چُنان
یکی آدمِ میرندهی تاریکروان.
تارمیران
نه سزاوار بدین مرگ و
نه از پیش چنین تیرهروان
از چه چنین گشتی و این نقش مرا دادی و
از خوابم انگیختی امشب
-بیدارترین هولِ درافتاده به جان از نفسِ دزدِ نهان-
نه! مرا هیچ دِگر، تار ممیران!
8/10/94 - کوی نویسندگان
به نمایش «شب آوازهایش را میخواند» دعوت شده بودیم. دیدم و لذت بردم از کارگردانیِ سنجیده، شعرگونه و نوآورانه رضا گوران و بازیهای درخشان باران کوثری، نوید محمدزاده و سعید چنگیزیان. پس از دیدن نمایش، به تأملی در موقعیتهای آن آدمها رسیدم، به ملال «بیعملی»شان. آیا ملال زندگی (فردی و اجتماعی) آنها را به بیعملی سوق داده بود؟ یا بیکنشی آنها را سوی بیانگیزگی حیاتی میراند؟ مرد، ملالت تباهکنندهاش را به زن و دیگران سرایت داده بود، گرچه آنها خود از ملولی و افسردگی عاری نبودند. انگیزهای دگرگونکننده در این زندگی کسالتبار نبود که به بیگانگی و پوچی دنیا معنایی ببخشد، خود اگر معنایی میتوانست داشته باشد؟ تا دیروقت با خانواده درباره نمایش حرف زدیم.
حوالی شبگیر در خواب، ترکیب «تارمیران» به ذهنم آمد، بیدارم کرد. دیدم این واژه نویافته در بیداری هم معنا دارد: کسی که منفعلانه در تاریکی مسلط، ذهنش دائم رو به مرگ میرود بیآنکه مرگش او را برهاند. معنای دیگرش وضعیتی فاعلیست که فضای پیرامون، فعالانه دیگران را به تاریکی میراند و میمیراند. معنای فردی و جمعی نیز دارد: هم اشاره به قربانیشدهی تاریکی و مرگ دارد هم دلالت بر حضور تاریکجانهایی میرنده و میراننده. میخواهیم از سقوط تن زنیم اما در شرایط تراژیک زندگی ما بیاختیار و ارادهمان، عمل میکند در متن بیعملی.
این ترکیب نوظهور، شعری را با خود به دنبال آورد که مرا بیهنگام روبروی مونیتور نشاند. آن را به کارگردان و بازیگران این نمایش که منشأ این بیدارخوابی و حلول این تعبیر و چنین شعری بودهاند تقدیم میکنم.
تارمیران
مرا نقشِ تو دادند
همین امشب و امروز
کسی نیست که بخواهد تو باشد
فقط نقشِ تو، میرندهی تاریک!
که جان داشته و روشن بوده
تاریکروانیست کنون مُرده به تن، هان!
مرا تار مَمیران!
نمیخواهم که جای تو باشم
به جز امشب و امروز
بر این صحنه و اینجا
که بدانند کسان
کیست چنین بستهی این عصر و بسا زیسته این مرگ چُنان
یکی آدمِ میرندهی تاریکروان.
تارمیران
نه سزاوار بدین مرگ و
نه از پیش چنین تیرهروان
از چه چنین گشتی و این نقش مرا دادی و
از خوابم انگیختی امشب
-بیدارترین هولِ درافتاده به جان از نفسِ دزدِ نهان-
نه! مرا هیچ دِگر، تار ممیران!
8/10/94 - کوی نویسندگان
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.