|

اهدای جایزه برترین نمایش‌نامه سال ۹۳ به علیرضا نادری

«کوکوی کبوتران حرم» مدالیوم استادمحمد را برد

بهناز شیربانی: سالن اصلی تئاتر شهر، پنجم ‌دی‌ماه میزبان بسیاری از بزرگان تئاتر بود؛ افرادی که در نخستین جایزه محمود استادمحمد یاد و خاطره او را زنده کردند. در این مراسم پیش از اهدای جایزه برترین نمایش‌نامه سال ۹۳، از خسرو حکیم‌رابط تقدیر شد. پیش از تقدیر از حکیم‌رابط، محمد چرمشیر درباره زنده‌یاد استادمحمد گفت: دغدغه همیشگی محمود استادمحمد این بود که بر سر جوانان نسل‌های آینده چه خواهد آمد، این دغدغه همه بزرگان ماست. معلمان ما همواره نگرانند که آنچه آموخته‌اند درست و بجا به دست نسل‌های بعد رسیده است یا نه؟ اگر مجازاتی باشد متوجه ما خواهد بود که نتوانستیم به‌درستی دغدغه استادان خود را به نسل بعد منتقل کنیم.
حکیم‌رابط بعد از دریافت جایزه‌اش گفت: من ۶۶سال است که معلم هستم و از این ۶۶ سال، نیم‌قرنش را در دانشگاه‌ها درس داده‌ام. البته نه آن زمان دوستان مرا به رسمیت شناختند و نه الان رسمی شده‌ام و همه این مدت به‌عنوان یک حق‌التدریسی کار کرده‌ام اما خوشحالم که رسمیتم را از مردم زمانه خودم می‌گیرم. همیشه در آثار من تلخی وجود داشته است چون زبان هنر تلخ است. در این مراسم از صالح پناهی، از چهره‌های قدیمی تئاتر لاله‌زار و مسئول کارگاه دکور تئاتر نصر، برای یک عمر فعالیت در تئاتر نصر تجلیل شد.
اما مهم‌ترین بخش این مراسم اهدای نخستین جایزه محمود استادمحمد به برترین نمایش‌نامه سال 93 بود. این جایزه به علیرضا نادری برای نگارش نمایش‌نامه «کوکوی کبوتران حرم» اهدا شد. نادری در این مراسم حضور نداشت و رضا شاهبداغی، نویسنده جوان تئاتر، به نمایندگی از او جایزه را دریافت کرد. علیرضا نادری در متنی که در غیابش توسط شاهبداغی خوانده شد، به اهمیت این جایزه اشاره کرد و البته توجه حاضران را به بهترین‌هایی که همیشه غایب هستند جلب کرد که با وجود مطالعه و نگارش مداوم و کیفیت خوبی که در کارهایشان دیده می‌شود، آثارشان دیده، خوانده یا اجرا نمی‌شوند. نادری نوشت: «متأسفم که امکان حضور در مراسمی با این اهمیت را نداشته و برای خاطره محمود، مانای استادمحمد عزیز نیز توضیح دادم و از شما همکاران محترم، نمایش‌نامه‌نویسان و داوران محترم و حاضران هم، فروتنانه بخشش می‌خواهم. اهمیت این مراسم نه به دلیل جایزه‌ای‌ست که امشب و باافتخار از بنیاد محمود و برای کوکو دریافت می‌کنم، چون این نمایش‌نامه اجرا و چاپ هم شده است و کار او با من و کار من با او تمام است. اهمیت این شب برای من در این بود و هست که آنجا باشم و به‌عنوان کسی که جایزه‌ای دریافت می‌کند، یادی را یادآوری کنم: از عصری که شاهِ امشب این جشن- محمود استادمحمد- زنده بود، تازه به وطن برگشته و بازبین جشنواره نوزدهم فجر شده و با چندنفر دیگر به سالن درحال‌نابودی آن زمان اداره تئاتر تشریف آورده بودند... . دوستانم در گروه زیتون، سال قبل در بازبینی نهایی، زهرِ مردودی چشیده و هنوز «داغِ یک‌سال عمر سوخته» بودند و من هم زخمی‌تر از آنها. اجرا که تمام شد، از بین جمع بازبین‌ها برخاست و کاملن غیرقانونِ مرسوم، عریان نظرش را گفت و حرفی زد که آن‌قدر فروتنانه و مربی‌وار بود که در عمرم شهد و شیرینی‌اش را فراموش نمی‌کنم، تکرار این جمله و در این جمع، اَدای دین من به اوست که فروتنی و توان او را به‌عنوان یک مربی به جمع حاضر منتقل کنم؛ وگرنه همه دوستانِ من خوب می‌دانند، این من، روزگارِ کار و کوشش و موفقیت، خودخواهی دیگر‌آزارانه نداشتم و اگر هم گاهی غروری با من بود آن را چون ننگ به هیچ جمعی نمی‌بردم. این سال‌ها که از خودم می‌پرسم: «مگر با روزهای رفته زندگی چه کرده‌ای؟!»، دیگر در تنهایی هم با غرور قهرم و ثانیه‌ای به این‌همه شکست نمی‌بالم!!!!!!
محمود استادمحمد در آن عصر طلایی جوانی، گروه زیتون و پسرِ ماه ملت - محسن علیخانی- و من را چنان مست کرد که مگر بمیریم و مستی از آن بهتر را بچشیم!
ایستاد. سیگار روشن لای انگشتانش. کمی لرزان. اما با غرور باغبانی که درختی به ثمر رسیده را می‌بیند گفت:
«ساعدی اگر بود زانو می‌زد. نیست. من در برابر این اجرا زانو می‌زنم...»
هیچ جمله‌ای در زندگی من، که وقتی تشویق بشوم کوه می‌کنم، این‌همه خاطره‌انگیز و برانگیزاننده نبوده و دیگر از کسی نشنیده‌ام! 12 سال شنیده‌ای؛ این چیست نوشته‌ای!! و حالا چی را با تأکیدی دیگر می‌شنوی! و شاید ندانید «شی چی کان» اسم مکانی است که نیاکان ما به دادگاه داده‌اند، هنگامی که تنِ پسین در برابر داوران نهایی می‌ایستد و بایست بایستد و پرسش را پاسخ کند! از کلمه پاک سوروش بپرسید که تورکیست، بپرسید معنا سخن می‌گوید! خاطره تابناک این مردِ مربی را در آن عصر به شبی پیوند و پل می‌زنم که مرا به معلمی فروتن از نسل نویسندگان بزرگ ایران پیوند و پل زد: اکبر رادی. آن سال داور بود. من در تمام عمرم دو سی‌ثانیه در محضرش بودم. سی‌ثانیه دوم پای پلکان صحنه باشکوه تالار وحدت بود... مثل اسطوره‌هایی که دیگر مگر در خواب دیده شوند با صدایی نرم انگشت اشاره‌اش را در هوا چرخاند، به من نگاه کرد و بی‌انکار اهمیت شادی‌ام انگار خواست نقطه پایانی بر «انگاره و خیال و توهمِ موفقیت و پیروزی در حیات هنری» بگذارد، گفت:
«ما در آغاز ‌هزاره سوم هستیم، پسر...». و چشم‌اندازی بزرگ نمایش داد.
درباره رادی بزرگ که دیشب سالمرگش بود در مجلس امشب همین کافی، اما کشف محمود مرا پای پلکان تالار وحدت برد و این پل و پیوندی‌ست که یک مربی کاربلد و یک کولی فروتن از خرابه اداره تئاتر به تالار وحدت باشکوه و آن مردی می‌زند که همه تالار وحدت را برایم یک نقطه‌ای کوچک کرد و بالای رأی‌ هزاره گذاشت و حرارت را از من گرفت و قرن را به هیچ.
این دو اکنون در میان ما نیستند...
بر خود لازم دیدم اگر امشب در جمع شما نیستم اهمیت ایستادنِ باحترام، روبه‌روی جوانان این سرزمین را، برای شما که بهتر از من می‌دانید یادآوری کنم. من خاطره درخشان محمود استادمحمد را در برابرشان تکرار کرده و چون او در برابر تک‌تک آنها زانو زده تشویق‌شان می‌کنم و چون اکبر رادی همه تئاتر ایران را چون نقطه‌ای کوچک و تار و فقط در تهران پر از فَلاکت شده، نشان‌شان می‌دهم و ‌هزاره را برایشان توضیح می‌دهم... و زبان مادری‌مان را که مضمحل شده است و تیراژ پرفروش‌ترین نمایش‌نامه‌هامان را که از جمع انگشتان جمع حُضار این جشن بیشتر نیست. این فلاکتِ اکنون، نتیجه قرعه‌کشی نیست و از آسمان هم فرود نیامده، ما همگی نتیجه و تیشه بر نتیجه‌های همیم. و با سپاس از مانای استادمحمد و بنیاد محمود، جایزه خودم را باافتخار از بنیاد دریافت کرده و با رضا شاهبداغی به نمایندگی از نسلی که با شور، انگار از آینده می‌آید و از گذشته، خوب خبر دارد؛ اما دریغ که تنها ورق می‌خورد و کمتر خوانده و شنیده می‌شود، تقسیم می‌کنم...».
شاهبداغی که به نمایندگی از نادری در مراسم حضور داشت، به «شرق» گفت: علیرضا نادری نکات مهمی را در یادداشتش ذکر کرد. یکی از آنها این است که بگذار تاریخ درباره تو قضاوت کند و هر اثر هنری در شرایط تولید ممکن می‌شود و داوری هنری رکن اساسی شرایط تولید است و پرسش اینجاست که برای آینده تئاتر کشور چه برنامه‌ای وجود دارد؟ و آیا برنامه‌ای برای دانشجویان تئاتر یا افرادی که تجربی در این زمینه کار می‌کنند و هرروز به تعدادشان اضافه می‌شود صورت گرفته است؟ در این مراسم محمد چرمشیر، محمود دولت‌آبادی، فرهاد قائمیان، قطب‌الدین صادقی، هادی مرزبان، حبیب دهقان‌نسب، رؤیا نونهالی، پرستو گلستانی، ناصر آویژه، آهو خردمند، محسن زهتاب، نادر برهانی‌مرند، مرتضی ضرابی، شهرام کرمی و مهدی شفیعی حضور داشتند.

بهناز شیربانی: سالن اصلی تئاتر شهر، پنجم ‌دی‌ماه میزبان بسیاری از بزرگان تئاتر بود؛ افرادی که در نخستین جایزه محمود استادمحمد یاد و خاطره او را زنده کردند. در این مراسم پیش از اهدای جایزه برترین نمایش‌نامه سال ۹۳، از خسرو حکیم‌رابط تقدیر شد. پیش از تقدیر از حکیم‌رابط، محمد چرمشیر درباره زنده‌یاد استادمحمد گفت: دغدغه همیشگی محمود استادمحمد این بود که بر سر جوانان نسل‌های آینده چه خواهد آمد، این دغدغه همه بزرگان ماست. معلمان ما همواره نگرانند که آنچه آموخته‌اند درست و بجا به دست نسل‌های بعد رسیده است یا نه؟ اگر مجازاتی باشد متوجه ما خواهد بود که نتوانستیم به‌درستی دغدغه استادان خود را به نسل بعد منتقل کنیم.
حکیم‌رابط بعد از دریافت جایزه‌اش گفت: من ۶۶سال است که معلم هستم و از این ۶۶ سال، نیم‌قرنش را در دانشگاه‌ها درس داده‌ام. البته نه آن زمان دوستان مرا به رسمیت شناختند و نه الان رسمی شده‌ام و همه این مدت به‌عنوان یک حق‌التدریسی کار کرده‌ام اما خوشحالم که رسمیتم را از مردم زمانه خودم می‌گیرم. همیشه در آثار من تلخی وجود داشته است چون زبان هنر تلخ است. در این مراسم از صالح پناهی، از چهره‌های قدیمی تئاتر لاله‌زار و مسئول کارگاه دکور تئاتر نصر، برای یک عمر فعالیت در تئاتر نصر تجلیل شد.
اما مهم‌ترین بخش این مراسم اهدای نخستین جایزه محمود استادمحمد به برترین نمایش‌نامه سال 93 بود. این جایزه به علیرضا نادری برای نگارش نمایش‌نامه «کوکوی کبوتران حرم» اهدا شد. نادری در این مراسم حضور نداشت و رضا شاهبداغی، نویسنده جوان تئاتر، به نمایندگی از او جایزه را دریافت کرد. علیرضا نادری در متنی که در غیابش توسط شاهبداغی خوانده شد، به اهمیت این جایزه اشاره کرد و البته توجه حاضران را به بهترین‌هایی که همیشه غایب هستند جلب کرد که با وجود مطالعه و نگارش مداوم و کیفیت خوبی که در کارهایشان دیده می‌شود، آثارشان دیده، خوانده یا اجرا نمی‌شوند. نادری نوشت: «متأسفم که امکان حضور در مراسمی با این اهمیت را نداشته و برای خاطره محمود، مانای استادمحمد عزیز نیز توضیح دادم و از شما همکاران محترم، نمایش‌نامه‌نویسان و داوران محترم و حاضران هم، فروتنانه بخشش می‌خواهم. اهمیت این مراسم نه به دلیل جایزه‌ای‌ست که امشب و باافتخار از بنیاد محمود و برای کوکو دریافت می‌کنم، چون این نمایش‌نامه اجرا و چاپ هم شده است و کار او با من و کار من با او تمام است. اهمیت این شب برای من در این بود و هست که آنجا باشم و به‌عنوان کسی که جایزه‌ای دریافت می‌کند، یادی را یادآوری کنم: از عصری که شاهِ امشب این جشن- محمود استادمحمد- زنده بود، تازه به وطن برگشته و بازبین جشنواره نوزدهم فجر شده و با چندنفر دیگر به سالن درحال‌نابودی آن زمان اداره تئاتر تشریف آورده بودند... . دوستانم در گروه زیتون، سال قبل در بازبینی نهایی، زهرِ مردودی چشیده و هنوز «داغِ یک‌سال عمر سوخته» بودند و من هم زخمی‌تر از آنها. اجرا که تمام شد، از بین جمع بازبین‌ها برخاست و کاملن غیرقانونِ مرسوم، عریان نظرش را گفت و حرفی زد که آن‌قدر فروتنانه و مربی‌وار بود که در عمرم شهد و شیرینی‌اش را فراموش نمی‌کنم، تکرار این جمله و در این جمع، اَدای دین من به اوست که فروتنی و توان او را به‌عنوان یک مربی به جمع حاضر منتقل کنم؛ وگرنه همه دوستانِ من خوب می‌دانند، این من، روزگارِ کار و کوشش و موفقیت، خودخواهی دیگر‌آزارانه نداشتم و اگر هم گاهی غروری با من بود آن را چون ننگ به هیچ جمعی نمی‌بردم. این سال‌ها که از خودم می‌پرسم: «مگر با روزهای رفته زندگی چه کرده‌ای؟!»، دیگر در تنهایی هم با غرور قهرم و ثانیه‌ای به این‌همه شکست نمی‌بالم!!!!!!
محمود استادمحمد در آن عصر طلایی جوانی، گروه زیتون و پسرِ ماه ملت - محسن علیخانی- و من را چنان مست کرد که مگر بمیریم و مستی از آن بهتر را بچشیم!
ایستاد. سیگار روشن لای انگشتانش. کمی لرزان. اما با غرور باغبانی که درختی به ثمر رسیده را می‌بیند گفت:
«ساعدی اگر بود زانو می‌زد. نیست. من در برابر این اجرا زانو می‌زنم...»
هیچ جمله‌ای در زندگی من، که وقتی تشویق بشوم کوه می‌کنم، این‌همه خاطره‌انگیز و برانگیزاننده نبوده و دیگر از کسی نشنیده‌ام! 12 سال شنیده‌ای؛ این چیست نوشته‌ای!! و حالا چی را با تأکیدی دیگر می‌شنوی! و شاید ندانید «شی چی کان» اسم مکانی است که نیاکان ما به دادگاه داده‌اند، هنگامی که تنِ پسین در برابر داوران نهایی می‌ایستد و بایست بایستد و پرسش را پاسخ کند! از کلمه پاک سوروش بپرسید که تورکیست، بپرسید معنا سخن می‌گوید! خاطره تابناک این مردِ مربی را در آن عصر به شبی پیوند و پل می‌زنم که مرا به معلمی فروتن از نسل نویسندگان بزرگ ایران پیوند و پل زد: اکبر رادی. آن سال داور بود. من در تمام عمرم دو سی‌ثانیه در محضرش بودم. سی‌ثانیه دوم پای پلکان صحنه باشکوه تالار وحدت بود... مثل اسطوره‌هایی که دیگر مگر در خواب دیده شوند با صدایی نرم انگشت اشاره‌اش را در هوا چرخاند، به من نگاه کرد و بی‌انکار اهمیت شادی‌ام انگار خواست نقطه پایانی بر «انگاره و خیال و توهمِ موفقیت و پیروزی در حیات هنری» بگذارد، گفت:
«ما در آغاز ‌هزاره سوم هستیم، پسر...». و چشم‌اندازی بزرگ نمایش داد.
درباره رادی بزرگ که دیشب سالمرگش بود در مجلس امشب همین کافی، اما کشف محمود مرا پای پلکان تالار وحدت برد و این پل و پیوندی‌ست که یک مربی کاربلد و یک کولی فروتن از خرابه اداره تئاتر به تالار وحدت باشکوه و آن مردی می‌زند که همه تالار وحدت را برایم یک نقطه‌ای کوچک کرد و بالای رأی‌ هزاره گذاشت و حرارت را از من گرفت و قرن را به هیچ.
این دو اکنون در میان ما نیستند...
بر خود لازم دیدم اگر امشب در جمع شما نیستم اهمیت ایستادنِ باحترام، روبه‌روی جوانان این سرزمین را، برای شما که بهتر از من می‌دانید یادآوری کنم. من خاطره درخشان محمود استادمحمد را در برابرشان تکرار کرده و چون او در برابر تک‌تک آنها زانو زده تشویق‌شان می‌کنم و چون اکبر رادی همه تئاتر ایران را چون نقطه‌ای کوچک و تار و فقط در تهران پر از فَلاکت شده، نشان‌شان می‌دهم و ‌هزاره را برایشان توضیح می‌دهم... و زبان مادری‌مان را که مضمحل شده است و تیراژ پرفروش‌ترین نمایش‌نامه‌هامان را که از جمع انگشتان جمع حُضار این جشن بیشتر نیست. این فلاکتِ اکنون، نتیجه قرعه‌کشی نیست و از آسمان هم فرود نیامده، ما همگی نتیجه و تیشه بر نتیجه‌های همیم. و با سپاس از مانای استادمحمد و بنیاد محمود، جایزه خودم را باافتخار از بنیاد دریافت کرده و با رضا شاهبداغی به نمایندگی از نسلی که با شور، انگار از آینده می‌آید و از گذشته، خوب خبر دارد؛ اما دریغ که تنها ورق می‌خورد و کمتر خوانده و شنیده می‌شود، تقسیم می‌کنم...».
شاهبداغی که به نمایندگی از نادری در مراسم حضور داشت، به «شرق» گفت: علیرضا نادری نکات مهمی را در یادداشتش ذکر کرد. یکی از آنها این است که بگذار تاریخ درباره تو قضاوت کند و هر اثر هنری در شرایط تولید ممکن می‌شود و داوری هنری رکن اساسی شرایط تولید است و پرسش اینجاست که برای آینده تئاتر کشور چه برنامه‌ای وجود دارد؟ و آیا برنامه‌ای برای دانشجویان تئاتر یا افرادی که تجربی در این زمینه کار می‌کنند و هرروز به تعدادشان اضافه می‌شود صورت گرفته است؟ در این مراسم محمد چرمشیر، محمود دولت‌آبادی، فرهاد قائمیان، قطب‌الدین صادقی، هادی مرزبان، حبیب دهقان‌نسب، رؤیا نونهالی، پرستو گلستانی، ناصر آویژه، آهو خردمند، محسن زهتاب، نادر برهانی‌مرند، مرتضی ضرابی، شهرام کرمی و مهدی شفیعی حضور داشتند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.