قانون جدید آمریکا، مانع قابل عبور
توماس اردبرینک . مهدی نوریان
قانون جدید محدودیت روادید که شامل کشورهای اروپایی و آنهایی میشود که به کشورهای بهاصطلاح «پرخطر» سفر کردهاند، باعث عکسالعملهایی جدی در ایران شده است تا جایی که به نظر برخی از مسئولان، این تصمیم ناقض برجام است. محمدجواد ظریف روز دوشنبه به رسانهها گفت محدودیت روادید «مانعی است که برخی افراد آن را جلوی پای ما قرار دادهاند» و ابراز امیدواری کرد بهزودی برطرف شود. ظریف در همین راستا به نامه روز شنبه جان کری اشاره کرد که در آن این اطمینان به ایران داده شده بود که این قانون توافق هستهای را تحتتأثیر قرار نخواهد داد. این نامه که توسط «شورای ملی ایرانی آمریکاییها» (نایاک) دریافت و افشا شد، این مسئله را مطرح میکرد که اوباما از قدرت اجرائی خود برای معافکردن ایران از قانون محدودیت روادید استفاده خواهد کرد؛ قانونی که تقریبا با اجماع در کنگره تصویب و سپس روز جمعه به امضای رئیسجمهور رسید. این محدودیت که قدمی امنیتی و برآمده از حوادث تروریستی پاریس به حساب میآید، مسافرت بدون روادید به آمریکا را برای کسانی که شهروند سوریه، عراق، سودان و ایران هستند ممنوع میکند. مشخص نیست چرا نام ایران که خود از دشمنان داعشی است که متهم اصلی سازماندهی حملات تروریستی اخیر است در این فهرست وجود دارد. سیاستمداران ایرانی، بهویژه تندروهایی که نفرت زیادی از آمریکا را میپراکنند، میگویند این اقدام مانعی برای تجارت بعد از اجرای توافق هستهای و برداشتهشدن اولین تحریمها علیه ایران است که قرار است در ژانویه رخ دهد. کری قول داده است که این نتیجه محدودیتهای روادید نیست. او در نامه خود نوشت: «ما این قانون را طوری اجرا خواهیم کرد که با منافع تجاری مشروع ایران تداخلی نداشته باشد». این محدودیتها بخشی از اصلاحیه به قانون مسافرت بدون روادید بین ۳۸ کشور است که اعضای اتحادیه اروپا و آمریکا را شامل میشود. این بدینمعنا خواهد بود که گردشگران، تجار و دیگران از کشورهای دوست در اروپا بهعلاوه استرالیا، ژاپن و کرهجنوبی که بهتازگی از عراق، سوریه، سودان و ایران دیدار کردهاند، بهزودی مجبور خواهند شد به جای اینکه بتوانند بدون روادید مسافرت کنند، برای اخذ روادید آمریکا اقدام کنند. انتظار میرود بیشتر این کشورها دست به مقابلهبهمثل بزنند چراکه توافق لغو روادید، توافقی دوطرفه است. رادیوی دولتی ایران روز شنبه این قانون را اولین «اقدام آمریکایی ضدایرانی» بعد از امضای توافق هستهای خواند. علاءالدین بروجردی، یک عضو تأثیرگذار مجلس گفت این اقدام ناقض توافق هستهای است که قرار بود تحریمها را کاهش داده یا از بین ببرد. بروجردی روز یکشنبه گفت: «طرح کنگره آمریکا در تناقض با توافق است زیرا آنها به ما قول دادند که هیچ تحریمی بر ملت ایران تحمیل نکنند». ایرانیان با تعجب از این قانون معتقدند با وجود اینکه ۱۵ نفر از ۱۹ تروریست حملات یازدهم سپتامبر از عربستان سعودی بودند، اما چرا نام عربستان سعودی و پاکستان در فهرست کشورهای به اصطلاح پرخطر وجود ندارد؟ زوج تروریست حادثه سنبرناردینو که منجر به کشتهشدن ۱۴ نفر شد نیز ارتباطاتی با این دو کشور داشتند. برخی دیگر میگویند داعش که مسئولیت حملات پاریس را برعهده گرفت، دشمن ایدئولوژیک ایران و تفکر شیعه است که مذهب غالب در ایران است. حسین جابرانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه گروههای اسرائیلی را برای واردکردن نام ایران در فهرست قانون محدودیت روادید مقصر دانست. او در شبکه دولتی «پرستیوی» گفت: «لابیهای صهیونیستی مخالف توافق هستهای، سردمدار تلاشهایی هستند که هدفشان بهنتیجهنرسیدن توافق است». «آنچه در آمریکا رخ داد، نتیجه فشار لابی صهیونیستی بود که با توافق هستهای با ایران مخالفت میکرد». برخی نیز تلاش میکنند با اشاره به آزمایشهای موشکی اخیر ایران که دولت آمریکا را ناراحت کرده است، این مشکل را کوچک کنند و البته به نظر میرسد آزمایش موشکی ایران توافق هستهای را به خطر نمیاندازد. یک تحلیلگر گفت: «آمریکا به این مسئله شکایت میکند، اما مسئلهای که وجود دارد این است که همه میخواهند به جلو بروند. این فقط یک مانع است و بس».
قانون جدید محدودیت روادید که شامل کشورهای اروپایی و آنهایی میشود که به کشورهای بهاصطلاح «پرخطر» سفر کردهاند، باعث عکسالعملهایی جدی در ایران شده است تا جایی که به نظر برخی از مسئولان، این تصمیم ناقض برجام است. محمدجواد ظریف روز دوشنبه به رسانهها گفت محدودیت روادید «مانعی است که برخی افراد آن را جلوی پای ما قرار دادهاند» و ابراز امیدواری کرد بهزودی برطرف شود. ظریف در همین راستا به نامه روز شنبه جان کری اشاره کرد که در آن این اطمینان به ایران داده شده بود که این قانون توافق هستهای را تحتتأثیر قرار نخواهد داد. این نامه که توسط «شورای ملی ایرانی آمریکاییها» (نایاک) دریافت و افشا شد، این مسئله را مطرح میکرد که اوباما از قدرت اجرائی خود برای معافکردن ایران از قانون محدودیت روادید استفاده خواهد کرد؛ قانونی که تقریبا با اجماع در کنگره تصویب و سپس روز جمعه به امضای رئیسجمهور رسید. این محدودیت که قدمی امنیتی و برآمده از حوادث تروریستی پاریس به حساب میآید، مسافرت بدون روادید به آمریکا را برای کسانی که شهروند سوریه، عراق، سودان و ایران هستند ممنوع میکند. مشخص نیست چرا نام ایران که خود از دشمنان داعشی است که متهم اصلی سازماندهی حملات تروریستی اخیر است در این فهرست وجود دارد. سیاستمداران ایرانی، بهویژه تندروهایی که نفرت زیادی از آمریکا را میپراکنند، میگویند این اقدام مانعی برای تجارت بعد از اجرای توافق هستهای و برداشتهشدن اولین تحریمها علیه ایران است که قرار است در ژانویه رخ دهد. کری قول داده است که این نتیجه محدودیتهای روادید نیست. او در نامه خود نوشت: «ما این قانون را طوری اجرا خواهیم کرد که با منافع تجاری مشروع ایران تداخلی نداشته باشد». این محدودیتها بخشی از اصلاحیه به قانون مسافرت بدون روادید بین ۳۸ کشور است که اعضای اتحادیه اروپا و آمریکا را شامل میشود. این بدینمعنا خواهد بود که گردشگران، تجار و دیگران از کشورهای دوست در اروپا بهعلاوه استرالیا، ژاپن و کرهجنوبی که بهتازگی از عراق، سوریه، سودان و ایران دیدار کردهاند، بهزودی مجبور خواهند شد به جای اینکه بتوانند بدون روادید مسافرت کنند، برای اخذ روادید آمریکا اقدام کنند. انتظار میرود بیشتر این کشورها دست به مقابلهبهمثل بزنند چراکه توافق لغو روادید، توافقی دوطرفه است. رادیوی دولتی ایران روز شنبه این قانون را اولین «اقدام آمریکایی ضدایرانی» بعد از امضای توافق هستهای خواند. علاءالدین بروجردی، یک عضو تأثیرگذار مجلس گفت این اقدام ناقض توافق هستهای است که قرار بود تحریمها را کاهش داده یا از بین ببرد. بروجردی روز یکشنبه گفت: «طرح کنگره آمریکا در تناقض با توافق است زیرا آنها به ما قول دادند که هیچ تحریمی بر ملت ایران تحمیل نکنند». ایرانیان با تعجب از این قانون معتقدند با وجود اینکه ۱۵ نفر از ۱۹ تروریست حملات یازدهم سپتامبر از عربستان سعودی بودند، اما چرا نام عربستان سعودی و پاکستان در فهرست کشورهای به اصطلاح پرخطر وجود ندارد؟ زوج تروریست حادثه سنبرناردینو که منجر به کشتهشدن ۱۴ نفر شد نیز ارتباطاتی با این دو کشور داشتند. برخی دیگر میگویند داعش که مسئولیت حملات پاریس را برعهده گرفت، دشمن ایدئولوژیک ایران و تفکر شیعه است که مذهب غالب در ایران است. حسین جابرانصاری، سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، روز دوشنبه گروههای اسرائیلی را برای واردکردن نام ایران در فهرست قانون محدودیت روادید مقصر دانست. او در شبکه دولتی «پرستیوی» گفت: «لابیهای صهیونیستی مخالف توافق هستهای، سردمدار تلاشهایی هستند که هدفشان بهنتیجهنرسیدن توافق است». «آنچه در آمریکا رخ داد، نتیجه فشار لابی صهیونیستی بود که با توافق هستهای با ایران مخالفت میکرد». برخی نیز تلاش میکنند با اشاره به آزمایشهای موشکی اخیر ایران که دولت آمریکا را ناراحت کرده است، این مشکل را کوچک کنند و البته به نظر میرسد آزمایش موشکی ایران توافق هستهای را به خطر نمیاندازد. یک تحلیلگر گفت: «آمریکا به این مسئله شکایت میکند، اما مسئلهای که وجود دارد این است که همه میخواهند به جلو بروند. این فقط یک مانع است و بس».
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.