|

آمریکا و سوءاستفاده از بحران سوریه

ماجد کیالی . تحلیلگر فلسطینی

احتمالا مخالفان سوریه نباید از مواضع دولت آمریکا مبنی بر همکاری با ارتش سوریه برای مبارزه با «داعش» حیرت‌زده شده باشند. چون این نوع موضع‌گیری آمریکا برای سوری‌ها چندان جدید نیست. در واقع این موضع‌گیری‌ها یک‌بار دیگر اثبات کرد که در واقع برای آمریکا مهم نیست چه کسی بر سوریه حکومت می‌کند، از حزب گرفته تا فرد. برای آمریکا یکسان است که چپ‌ها بر این کشور حکومت کنند یا اسلام‌گرایان یا ناسیونالیست‌ها. حتی برایش مهم نیست که در این کشور چه می‌گذرد؛ تنها مسئله‌ مهم برای آمریکا در مواجه‌شدن با بحران سوریه، امنیت اسرائیل است. البته برای توضیح چنین برداشتی باید به سه عامل مهم توجه کرد: 1- سوریه طی دهه‌های گذشته نیز هرگز برای آمریکا مهم نبوده است. این کشور جزو متحدان سنتی آمریکا نبوده که حالا برای ازدست‌دادنش نگران باشد یا احساس خسارت کند.
2- منافع آمریکا صرف نظر از ماهیت نظام حاکم بر دمشق نیز تامین است. فرقی هم نمی‌کند که این منافع سیاسی باشد یا اقتصادی یا امنیتی. شیوه‌ای که نظام حاکم بر سوریه طی سال‌های گذشته داشت صرف‌نظر از همه شعارها و حرف‌ها، به این منافع و مصالح آسیبی نرساند که بخواهد از این پس برساند.
3- این کشور کوچک که به‌لحاظ منابع به شدت فقیر است، بیشتر اهمیت خود را از موقعیت جغرافیایی‌اش به دست می‌آورد؛ یعنی همسایگی با اسرائیل. با‌این‌حال برخلاف همه مواردی که گفته شد طی پنج سالی که از بحران این کشور می‌گذرد ارکان دولت آمریکا از «باراک اوباما»، رئیس‌جمهور این کشور گرفته تا «رابرت فورد»، سفیر آمریکا در دمشق تا «جان کری»، وزیر خارجه و بقیه یک‌سره بر این نکته تأکید داشته‌اند که «رئیس‌جمهوری این کشور فاقد مشروعیت است» و باید برود. همین سخنان یکی از عوامل مهمی بود که بسیاری از سوری‌ها را به ادامه انقلابشان علیه نظام حاکم تشویق و گروه‌های مخالف را به سمت عمل مسلحانه علیه نظام حاکم ترغیب کرد. نحوه برخورد دولت آمریکا با مسئله سوریه همواره دوپهلو و توأم با ابهام بوده است. به‌این‌ترتیب باید گفت سیاست دولت آمریکا در قبال بحران سوریه، مبتنی بر بهره‌برداری و بهره‌کشی از این بحران است. این سیاست با سیاست مدیریت بحران چنان‌که گفته می‌شود تفاوت دارد. در واقع آمریکا خودش روی صندلی تماشاگران نشسته و همه را دعوت می‌کند تا به سوریه بیایند و در میدان نبرد شرکت کنند. به بیانی دیگر آمریکا در مورد سوریه مثل کسی برخورد می‌کند که در جایگاه داور نشسته باشد. احتمالا آمریکا به دو دلیل این کار را انجام می‌دهد؛ یکی اینکه بگذارد تا دیگران با هم بجنگند و تا می‌توانند نیروهایشان را نابود کنند. درست شبیه همان حرفی که می‌گوید: «بگذار تا اعراب به جان هم بیفتند» و یک نمونه آن نزاعی که الان بین ترکیه و روسیه در گرفته و این دو کشور را به آستانه جنگ رسانده است. دوم اینکه هر کدام از این طرف‌ها وقتی خسته شدند و انرژی‌شان از بین رفت در نهایت به خود آمریکا متوسل خواهند شد. زیرا قدرت بیشتری دارد و در جایگاه حاکم نشسته است. طبعا در این رابطه نمی‌توان دست‌های پنهان اسرائیل را نادیده گرفت. زیرا نشانه‌های متعددی وجود دارد که می‌گوید اسرائیل بیشترین سود را از وضعیت موجود در خاورمیانه، به‌ویژه سوریه، می‌برد. ازاین‌رو، به نظر می‌رسد اکثر طرف‌ها دارند روی «داعش» سرمایه‌گذاری می‌کنند، البته هرکدام به شیوه‌ای و به تناسب شرایط و منافع خود.

احتمالا مخالفان سوریه نباید از مواضع دولت آمریکا مبنی بر همکاری با ارتش سوریه برای مبارزه با «داعش» حیرت‌زده شده باشند. چون این نوع موضع‌گیری آمریکا برای سوری‌ها چندان جدید نیست. در واقع این موضع‌گیری‌ها یک‌بار دیگر اثبات کرد که در واقع برای آمریکا مهم نیست چه کسی بر سوریه حکومت می‌کند، از حزب گرفته تا فرد. برای آمریکا یکسان است که چپ‌ها بر این کشور حکومت کنند یا اسلام‌گرایان یا ناسیونالیست‌ها. حتی برایش مهم نیست که در این کشور چه می‌گذرد؛ تنها مسئله‌ مهم برای آمریکا در مواجه‌شدن با بحران سوریه، امنیت اسرائیل است. البته برای توضیح چنین برداشتی باید به سه عامل مهم توجه کرد: 1- سوریه طی دهه‌های گذشته نیز هرگز برای آمریکا مهم نبوده است. این کشور جزو متحدان سنتی آمریکا نبوده که حالا برای ازدست‌دادنش نگران باشد یا احساس خسارت کند.
2- منافع آمریکا صرف نظر از ماهیت نظام حاکم بر دمشق نیز تامین است. فرقی هم نمی‌کند که این منافع سیاسی باشد یا اقتصادی یا امنیتی. شیوه‌ای که نظام حاکم بر سوریه طی سال‌های گذشته داشت صرف‌نظر از همه شعارها و حرف‌ها، به این منافع و مصالح آسیبی نرساند که بخواهد از این پس برساند.
3- این کشور کوچک که به‌لحاظ منابع به شدت فقیر است، بیشتر اهمیت خود را از موقعیت جغرافیایی‌اش به دست می‌آورد؛ یعنی همسایگی با اسرائیل. با‌این‌حال برخلاف همه مواردی که گفته شد طی پنج سالی که از بحران این کشور می‌گذرد ارکان دولت آمریکا از «باراک اوباما»، رئیس‌جمهور این کشور گرفته تا «رابرت فورد»، سفیر آمریکا در دمشق تا «جان کری»، وزیر خارجه و بقیه یک‌سره بر این نکته تأکید داشته‌اند که «رئیس‌جمهوری این کشور فاقد مشروعیت است» و باید برود. همین سخنان یکی از عوامل مهمی بود که بسیاری از سوری‌ها را به ادامه انقلابشان علیه نظام حاکم تشویق و گروه‌های مخالف را به سمت عمل مسلحانه علیه نظام حاکم ترغیب کرد. نحوه برخورد دولت آمریکا با مسئله سوریه همواره دوپهلو و توأم با ابهام بوده است. به‌این‌ترتیب باید گفت سیاست دولت آمریکا در قبال بحران سوریه، مبتنی بر بهره‌برداری و بهره‌کشی از این بحران است. این سیاست با سیاست مدیریت بحران چنان‌که گفته می‌شود تفاوت دارد. در واقع آمریکا خودش روی صندلی تماشاگران نشسته و همه را دعوت می‌کند تا به سوریه بیایند و در میدان نبرد شرکت کنند. به بیانی دیگر آمریکا در مورد سوریه مثل کسی برخورد می‌کند که در جایگاه داور نشسته باشد. احتمالا آمریکا به دو دلیل این کار را انجام می‌دهد؛ یکی اینکه بگذارد تا دیگران با هم بجنگند و تا می‌توانند نیروهایشان را نابود کنند. درست شبیه همان حرفی که می‌گوید: «بگذار تا اعراب به جان هم بیفتند» و یک نمونه آن نزاعی که الان بین ترکیه و روسیه در گرفته و این دو کشور را به آستانه جنگ رسانده است. دوم اینکه هر کدام از این طرف‌ها وقتی خسته شدند و انرژی‌شان از بین رفت در نهایت به خود آمریکا متوسل خواهند شد. زیرا قدرت بیشتری دارد و در جایگاه حاکم نشسته است. طبعا در این رابطه نمی‌توان دست‌های پنهان اسرائیل را نادیده گرفت. زیرا نشانه‌های متعددی وجود دارد که می‌گوید اسرائیل بیشترین سود را از وضعیت موجود در خاورمیانه، به‌ویژه سوریه، می‌برد. ازاین‌رو، به نظر می‌رسد اکثر طرف‌ها دارند روی «داعش» سرمایه‌گذاری می‌کنند، البته هرکدام به شیوه‌ای و به تناسب شرایط و منافع خود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.