|

مدیریت ورزشی نتیجه‌گرا مدیریت ورزشی انسان‌گرا

محمدعلی کیهانی . عضو تیم‌ملی شمشیربازی

در مبحث روان‌شناسی ورزشی و در دسته‌بندی مربیان، معمولا دوگونه مربی وجود دارند؛ نتیجه‌گرا و انسان‌گرا. تقسیم‌بندی‌ای که درباره مدیران ورزشی نیز می‌تواند تعمیم‌پذیر باشد. تعمیمی که نتایج درخور ‌توجهی به دست می‌دهد. هر چند با وجود نقیصه‌هایی فقدان مدیریت علمی ورزش در سطوح مختلف و در عرصه قهرمانی، نبود مربیان تخصصی در رشته‌های گوناگون، فاصله معناداری میان ورزش کشورمان با کشورهای توسعه‌یافته وجود دارد، ولی گاه تفاوت‌ها در مقایسه مربیان چنان عمیق می‌نماید که حتی خود را در گفتار و واژگان مربیان دو طیف نیز آشکار می‌کند. واژگانی که نمود ذهنی و تفکرات این دو طیف را به صورت معنا‌داری، مانند دو دنیای جداگانه نشان می‌دهد. حال با بسط این مطلب به مدیریت ورزشی، می‌توان غریبه‌پنداشتن مدیریت غیربومی را بیشتر درک کرد. مدیریت ورزشی در ایران را می‌توان با اطمینان بالایی در زمره مدیریت نتیجه‌گرا جای داد، مدیریتی که حاصل سال‌ها تکرار اشتباهات مدیران گذشته، درس‌نگرفتن از تجارب قبلی و دانش نوین مدیریت ورزشی، سیاست‌زدگی و دخالت مدیران و تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران غیرورزشی در ورزش کشور است. مدیریتی که در فقدان سخت‌افزارهای موردنیاز ورزشکاران؛ به دنبال کسب نتیجه‌های مقطعی برای رزومه مدیریتی خویش است. این ساختار معیوب با قربانی‌کردن بخش‌هایی، قسمت‌های دیگر را فربه کرده و با حذف رشته‌های نیازمند سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت؛ رشته‌های زودبازده را تحت حمایت معیوب خویش قرار می‌دهد. در این‌صورت است که ورزش و مدیریت آن تبدیل به آشفته‌کارزاری می‌شود که استعدادهایی را نابود و حرام می‌کند و استعدادهایی را کشف ناشده رها می‌کند. درحالی‌که در کشورهای توسعه‌یافته توجه به زیرساخت‌ها و سخت‌افزار، ابزار و بستر مناسب، مقدم بر نتیجه شمرده می‌شود و برنامه‌ریزی و نتیجه‌گرایی تدریجی و هدفمند در دستور کار قرار می‌گیرد. مدیریتی که آن را مدیریت انسان‌گرا می‌دانند، وزنه‌های متوازن اجرای برنامه و نتیجه را در حرکتی روبه‌جلو بر روی شانه‌های تمامی اعضا تقسیم می‌کند و اشکالات را روی یک قسمت ضعیف برای پوشش ضعف‌های خود نشانه نمی‌رود. از سویی دیگر، در هر قسمت از برنامه و موقعیت پیشِ‌روی خود، اهدافی واضح، توضیح‌دادنی واصلاح‌پذیر دارد؛ در مقابلِ سیستم نتیجه‌گرایی که اهدافی غیرواضح برای خود تعریف کرده که در حقیقت غیرمنطبق با داشته‌های خود است. شاید بتوان یکی از این مصداق‌های تعریف اهداف غیرمنطبق و واضح را در نمونه‌هایی از پروژه‌های سخت‌افزاری نیمه‌تمام در دوره‌های گذشته دید که باعث ایجاد مجموعه‌های ورزشی در شهرهای مختلف بدون نیازسنجی و مخاطب‌شناسی صحیح و صرفا با هدف بالابردن سرانه فضاهای ورزشی شد که درحال‌حاضر بسیاری از این سالن‌ها و مجموعه‌ها نیز بلااستفاده و خالی از ورزشکار هستند. درصورتی‌که بسیاری از هیأت‌های ورزشی در همان شهرها از فقدان فضای سخت‌افزاری رنج می‌برند. هر چند این مبحث، نیاز به نگاه عمیق‌تری دارد، ولی به ‌عنوان پیشنهاد ضروری؛ برای اصلاح مشکلات کلان ورزشی باید ایجاد تعامل بین بخش‌های علمی و دانشگاهی با وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون‌های مختلف به ‌عنوان آغاز راهی به منظور تغییر مدیریت نتیجه‌گرا به سوی مدیریت انسان‌گرا را در نظر داشت. هرچند شاید بتوان با تعمیم گسترده‌تر مشکلات مدیریتی در کشور از رخوت دانشگاهی در استفاده‌نکردن از تجارب علمی روز دنیا در رشته‌های مختلف، ازجمله تربیت‌بدنی و مدیریت در عرصه ورزشی نیز به ‌عنوان مشکلی مقدم‌تر یاد کرد.

در مبحث روان‌شناسی ورزشی و در دسته‌بندی مربیان، معمولا دوگونه مربی وجود دارند؛ نتیجه‌گرا و انسان‌گرا. تقسیم‌بندی‌ای که درباره مدیران ورزشی نیز می‌تواند تعمیم‌پذیر باشد. تعمیمی که نتایج درخور ‌توجهی به دست می‌دهد. هر چند با وجود نقیصه‌هایی فقدان مدیریت علمی ورزش در سطوح مختلف و در عرصه قهرمانی، نبود مربیان تخصصی در رشته‌های گوناگون، فاصله معناداری میان ورزش کشورمان با کشورهای توسعه‌یافته وجود دارد، ولی گاه تفاوت‌ها در مقایسه مربیان چنان عمیق می‌نماید که حتی خود را در گفتار و واژگان مربیان دو طیف نیز آشکار می‌کند. واژگانی که نمود ذهنی و تفکرات این دو طیف را به صورت معنا‌داری، مانند دو دنیای جداگانه نشان می‌دهد. حال با بسط این مطلب به مدیریت ورزشی، می‌توان غریبه‌پنداشتن مدیریت غیربومی را بیشتر درک کرد. مدیریت ورزشی در ایران را می‌توان با اطمینان بالایی در زمره مدیریت نتیجه‌گرا جای داد، مدیریتی که حاصل سال‌ها تکرار اشتباهات مدیران گذشته، درس‌نگرفتن از تجارب قبلی و دانش نوین مدیریت ورزشی، سیاست‌زدگی و دخالت مدیران و تصمیم‌سازان و تصمیم‌گیران غیرورزشی در ورزش کشور است. مدیریتی که در فقدان سخت‌افزارهای موردنیاز ورزشکاران؛ به دنبال کسب نتیجه‌های مقطعی برای رزومه مدیریتی خویش است. این ساختار معیوب با قربانی‌کردن بخش‌هایی، قسمت‌های دیگر را فربه کرده و با حذف رشته‌های نیازمند سرمایه‌گذاری طولانی‌مدت؛ رشته‌های زودبازده را تحت حمایت معیوب خویش قرار می‌دهد. در این‌صورت است که ورزش و مدیریت آن تبدیل به آشفته‌کارزاری می‌شود که استعدادهایی را نابود و حرام می‌کند و استعدادهایی را کشف ناشده رها می‌کند. درحالی‌که در کشورهای توسعه‌یافته توجه به زیرساخت‌ها و سخت‌افزار، ابزار و بستر مناسب، مقدم بر نتیجه شمرده می‌شود و برنامه‌ریزی و نتیجه‌گرایی تدریجی و هدفمند در دستور کار قرار می‌گیرد. مدیریتی که آن را مدیریت انسان‌گرا می‌دانند، وزنه‌های متوازن اجرای برنامه و نتیجه را در حرکتی روبه‌جلو بر روی شانه‌های تمامی اعضا تقسیم می‌کند و اشکالات را روی یک قسمت ضعیف برای پوشش ضعف‌های خود نشانه نمی‌رود. از سویی دیگر، در هر قسمت از برنامه و موقعیت پیشِ‌روی خود، اهدافی واضح، توضیح‌دادنی واصلاح‌پذیر دارد؛ در مقابلِ سیستم نتیجه‌گرایی که اهدافی غیرواضح برای خود تعریف کرده که در حقیقت غیرمنطبق با داشته‌های خود است. شاید بتوان یکی از این مصداق‌های تعریف اهداف غیرمنطبق و واضح را در نمونه‌هایی از پروژه‌های سخت‌افزاری نیمه‌تمام در دوره‌های گذشته دید که باعث ایجاد مجموعه‌های ورزشی در شهرهای مختلف بدون نیازسنجی و مخاطب‌شناسی صحیح و صرفا با هدف بالابردن سرانه فضاهای ورزشی شد که درحال‌حاضر بسیاری از این سالن‌ها و مجموعه‌ها نیز بلااستفاده و خالی از ورزشکار هستند. درصورتی‌که بسیاری از هیأت‌های ورزشی در همان شهرها از فقدان فضای سخت‌افزاری رنج می‌برند. هر چند این مبحث، نیاز به نگاه عمیق‌تری دارد، ولی به ‌عنوان پیشنهاد ضروری؛ برای اصلاح مشکلات کلان ورزشی باید ایجاد تعامل بین بخش‌های علمی و دانشگاهی با وزارت ورزش و جوانان و فدراسیون‌های مختلف به ‌عنوان آغاز راهی به منظور تغییر مدیریت نتیجه‌گرا به سوی مدیریت انسان‌گرا را در نظر داشت. هرچند شاید بتوان با تعمیم گسترده‌تر مشکلات مدیریتی در کشور از رخوت دانشگاهی در استفاده‌نکردن از تجارب علمی روز دنیا در رشته‌های مختلف، ازجمله تربیت‌بدنی و مدیریت در عرصه ورزشی نیز به ‌عنوان مشکلی مقدم‌تر یاد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.