|

وداع با کتاب‌شناس و فهرست‌نگار ایران

«منزوی» رهسپار خانه ابدی شد

مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد «احمد منزوی»، (کتاب‌شناس و فهرست‌نگار پیش‌کسوت ایران) 24 آذر، با حضور جمعی از هنرمندان و دوستدارانش در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. به گزارش خبرنگار ایلنا؛ علی بهرامیان، مسئول فهرست‌واره کتاب‌های فارسی در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی در ابتدای مراسم، گفت: این روزها برای فرهنگ ایران و زبان فارسی بسیار غم‌انگیز است، زیرا این فرهنگ و زبان یکی از صدیق‌ترین دلبستگان خود را از دست داد. استاد احمد منزوی که بیش از نیم‌قرن از حیات خود را بر سر شناسایی و معرفی میراث فرهنگی ایران، به‌ویژه به زبان فارسی نهاده بود، از میان ما رفت و ما اینک برای تشییع پیکر او گرد آمده‌ایم و نسبت به او ادای احترام و تکریم می‌کنیم. بهرامیان افزود: استاد منزوی کمابیش از حدود نیم‌قرن پیش تنها یک حرف در برابر خود نهاد؛ گردآوری اطلاعات درباره همه میراث مکتوب زبان فارسی، خطی و چاپی، در سطح جهانی؛ هدفی بس بزرگ و با عظمت، که به قول خودش به «سراب» بیشتر شباهت داشت. انتشار شش جلد از کتاب نسخه‌های خطی فارسی در سالیان پیش از انقلاب، نخستین گام‌های جدی او در راه وصول بدان هدف و آرزو بود و چون دست حوادث ادامه آن کار را مانع آمد، استاد دست از طلب برنداشت و سال‌ها اقامت در پاکستان و تألیف فهرست مشترک پاکستان در 14 مجلد، در واقع بخشی از همان طرح و هدف بزرگ بود. پس از 16 سال اقامت در پاکستان، او به وطن مألوف بازگشت و گمشده خویش را در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی یافت و رئیس محترم مرکز را با کمال شگفتی، با خود هم‌آرزو دید.
مسئول فهرست‌واره کتاب‌های فارسی در مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، گفت: استاد منزوی بیش از 20 سال کار تألیف فهرست‌واره را با عشق و علاقه خاص سرپرستی کرد. تهیه و گردآوری حدود یک ‌میلیون برگه از فهرست‌های نسخه‌های خطی در موضوعات گوناگون، حاصل کار مشترک و کوششي خستگی‌ناپذیر است؛ کاری که می‌توان آن را «شبانه‌روزی» نیز خواند. استاد منزوی بار این عشق جانسوز و آن هدف عالی و بزرگ را با زهد و آزادگی غریبی، با کمال جدیت و پشتکار بر دوش می‌کشید. چندان که وضع او در این راه، حتی برای نزدیکان و همکارانش شگفت‌انگیز و عجیب به نظر می‌رسید.
همچنین کامران فانی در این مراسم گفت: زنده‌یاد منزوی فهرست‌نویس برجسته‌ای بود. وی در فهرست‌نگاری ویژگی‌های‌ بسیاری داشت که این فهرست‌‌ها در میان آثار فهرست‌نگاران دیده نمی‌شدند. این کتاب‌شناس فهرست نسخه‌های خطی‌ را که در یک کتابخانه وجود داشت، فهرست‌‌نویسی و معرفی می‌کرد و آن را نخست با اصطلاح فهرست‌‌ مشترک و پس از آن با اصطلاح فهرست‌واره منتشر می‌کرد. وی افزود: در 14 جلد فهرست‌ نسخه‌های خطی فارسی پاکستان که از منزوی به‌جا مانده است، می‌توانیم دریابیم که چه تعداد نسخه فارسی در پاکستان وجود دارد. همچنین در مجموعه فهرست‌نگاری‌هایی که وی از نسخه‌های خطی انجام داده، سخن از 120 نسخه فارسی است که میزان علاقه وی را به زبان فارسی می‌رساند. به‌ویژه اینکه استاد در مدت‌زمانی که در شبه‌قاره حضور داشت، تلاش کرد تا جایی که می‌تواند فهرست‌ نسخه‌های خطی موجود در هند و پاکستان را ثبت کند.
این کتاب‌شناس بیان کرد: حضور 14، 15ساله زنده‌یاد منزوی در شبه‌قاره به تدوین 14 جلد از نسخه‌های خطی فارسی در پاکستان انجامید. این مجموعه باعث شد که تقریبا یک‌میلیون فیش که هر یک معرفی کتابی است تهیه کند که تاکنون 11 جلد از آن منتشر شده است. همکاران منزوی در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی تخمین زده‌اند که این مجموعه به 25 جلد خواهد رسید.
سیدکاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی، ضمن ابراز تسلیت به خانواده احمد منزوی و اصحاب دايره‌المعارف، گفت: یاران قدیمی دايره‌المعارف بزرگ اسلامی یکی‌یکی از دنیا می‌روند. این افراد کسانی هستند که جایگزینی برای هیچ‌کدام از آنها وجود ندارد.
مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد منزوی، در حالی برگزار شد که برف ساختمان دایره‌المعارف را سپیدپوش کرده و باعث شد برخی از دوستداران این کتاب‌شناس پیش‌کسوت نتوانند به‌موقع در مراسم حضور یابند. ضمن اینکه نماز میت را آیت‌الله سیدمحمد موسوی‌بجنوردی اقامه کرد. به گزارش ایبنا، در مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد منزوی چهره‌های فرهنگی مانند دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، استاد گروه ادبیات دانشگاه تهران، مجید غلامی‌جلیسه، مدیرعامل مؤسسه خانه کتاب، سیدفرید قاسمی، پژوهشگر کتاب و مطبوعات، اکبر ثبوت، مشاور گروه فلسفه بنیاد دایره‌المعارف، اکبر ایرانی، مدیر مرکز پژوهشی میراث مکتوب، دکتر مهدی ماحوزی، استاد گروه ادبیات دانشگاه تهران، سیدعلی موجانی، رئیس کتابخانه وزارت امور خارجه و برخی چهره‌های سرشناس دیگر حضور داشتند. با وجود حضور برخی چهره‌های سرشناس فرهنگی، کتاب‌شناس و نسخه‌پژوه، از مدیران و رؤسای کتابخانه ملی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی در این مراسم خبری نبود.

مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد «احمد منزوی»، (کتاب‌شناس و فهرست‌نگار پیش‌کسوت ایران) 24 آذر، با حضور جمعی از هنرمندان و دوستدارانش در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی برگزار شد. به گزارش خبرنگار ایلنا؛ علی بهرامیان، مسئول فهرست‌واره کتاب‌های فارسی در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی در ابتدای مراسم، گفت: این روزها برای فرهنگ ایران و زبان فارسی بسیار غم‌انگیز است، زیرا این فرهنگ و زبان یکی از صدیق‌ترین دلبستگان خود را از دست داد. استاد احمد منزوی که بیش از نیم‌قرن از حیات خود را بر سر شناسایی و معرفی میراث فرهنگی ایران، به‌ویژه به زبان فارسی نهاده بود، از میان ما رفت و ما اینک برای تشییع پیکر او گرد آمده‌ایم و نسبت به او ادای احترام و تکریم می‌کنیم. بهرامیان افزود: استاد منزوی کمابیش از حدود نیم‌قرن پیش تنها یک حرف در برابر خود نهاد؛ گردآوری اطلاعات درباره همه میراث مکتوب زبان فارسی، خطی و چاپی، در سطح جهانی؛ هدفی بس بزرگ و با عظمت، که به قول خودش به «سراب» بیشتر شباهت داشت. انتشار شش جلد از کتاب نسخه‌های خطی فارسی در سالیان پیش از انقلاب، نخستین گام‌های جدی او در راه وصول بدان هدف و آرزو بود و چون دست حوادث ادامه آن کار را مانع آمد، استاد دست از طلب برنداشت و سال‌ها اقامت در پاکستان و تألیف فهرست مشترک پاکستان در 14 مجلد، در واقع بخشی از همان طرح و هدف بزرگ بود. پس از 16 سال اقامت در پاکستان، او به وطن مألوف بازگشت و گمشده خویش را در مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی یافت و رئیس محترم مرکز را با کمال شگفتی، با خود هم‌آرزو دید.
مسئول فهرست‌واره کتاب‌های فارسی در مرکز دائره‌المعارف بزرگ اسلامی، گفت: استاد منزوی بیش از 20 سال کار تألیف فهرست‌واره را با عشق و علاقه خاص سرپرستی کرد. تهیه و گردآوری حدود یک ‌میلیون برگه از فهرست‌های نسخه‌های خطی در موضوعات گوناگون، حاصل کار مشترک و کوششي خستگی‌ناپذیر است؛ کاری که می‌توان آن را «شبانه‌روزی» نیز خواند. استاد منزوی بار این عشق جانسوز و آن هدف عالی و بزرگ را با زهد و آزادگی غریبی، با کمال جدیت و پشتکار بر دوش می‌کشید. چندان که وضع او در این راه، حتی برای نزدیکان و همکارانش شگفت‌انگیز و عجیب به نظر می‌رسید.
همچنین کامران فانی در این مراسم گفت: زنده‌یاد منزوی فهرست‌نویس برجسته‌ای بود. وی در فهرست‌نگاری ویژگی‌های‌ بسیاری داشت که این فهرست‌‌ها در میان آثار فهرست‌نگاران دیده نمی‌شدند. این کتاب‌شناس فهرست نسخه‌های خطی‌ را که در یک کتابخانه وجود داشت، فهرست‌‌نویسی و معرفی می‌کرد و آن را نخست با اصطلاح فهرست‌‌ مشترک و پس از آن با اصطلاح فهرست‌واره منتشر می‌کرد. وی افزود: در 14 جلد فهرست‌ نسخه‌های خطی فارسی پاکستان که از منزوی به‌جا مانده است، می‌توانیم دریابیم که چه تعداد نسخه فارسی در پاکستان وجود دارد. همچنین در مجموعه فهرست‌نگاری‌هایی که وی از نسخه‌های خطی انجام داده، سخن از 120 نسخه فارسی است که میزان علاقه وی را به زبان فارسی می‌رساند. به‌ویژه اینکه استاد در مدت‌زمانی که در شبه‌قاره حضور داشت، تلاش کرد تا جایی که می‌تواند فهرست‌ نسخه‌های خطی موجود در هند و پاکستان را ثبت کند.
این کتاب‌شناس بیان کرد: حضور 14، 15ساله زنده‌یاد منزوی در شبه‌قاره به تدوین 14 جلد از نسخه‌های خطی فارسی در پاکستان انجامید. این مجموعه باعث شد که تقریبا یک‌میلیون فیش که هر یک معرفی کتابی است تهیه کند که تاکنون 11 جلد از آن منتشر شده است. همکاران منزوی در مرکز دایره‌المعارف بزرگ اسلامی تخمین زده‌اند که این مجموعه به 25 جلد خواهد رسید.
سیدکاظم موسوی بجنوردی، رئیس مرکز دايره‌المعارف بزرگ اسلامی، ضمن ابراز تسلیت به خانواده احمد منزوی و اصحاب دايره‌المعارف، گفت: یاران قدیمی دايره‌المعارف بزرگ اسلامی یکی‌یکی از دنیا می‌روند. این افراد کسانی هستند که جایگزینی برای هیچ‌کدام از آنها وجود ندارد.
مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد منزوی، در حالی برگزار شد که برف ساختمان دایره‌المعارف را سپیدپوش کرده و باعث شد برخی از دوستداران این کتاب‌شناس پیش‌کسوت نتوانند به‌موقع در مراسم حضور یابند. ضمن اینکه نماز میت را آیت‌الله سیدمحمد موسوی‌بجنوردی اقامه کرد. به گزارش ایبنا، در مراسم تشییع پیکر زنده‌یاد منزوی چهره‌های فرهنگی مانند دکتر محمدرضا شفیعی‌کدکنی، استاد گروه ادبیات دانشگاه تهران، مجید غلامی‌جلیسه، مدیرعامل مؤسسه خانه کتاب، سیدفرید قاسمی، پژوهشگر کتاب و مطبوعات، اکبر ثبوت، مشاور گروه فلسفه بنیاد دایره‌المعارف، اکبر ایرانی، مدیر مرکز پژوهشی میراث مکتوب، دکتر مهدی ماحوزی، استاد گروه ادبیات دانشگاه تهران، سیدعلی موجانی، رئیس کتابخانه وزارت امور خارجه و برخی چهره‌های سرشناس دیگر حضور داشتند. با وجود حضور برخی چهره‌های سرشناس فرهنگی، کتاب‌شناس و نسخه‌پژوه، از مدیران و رؤسای کتابخانه ملی و کتابخانه مجلس شورای اسلامی در این مراسم خبری نبود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.