|

پناه بر خدا از ترامپیسم!

کریم ارغنده‌پور

هیلارى کلینتون گفته ترامپ دیگر خنده‌دار نیست. این سخن کاملا درستى است. در روزهاى گذشته از ظریفى شنیدم که ترامپ به ‌اندازه‌اى تند است که پیش او جورج بوش عاقل و محتاط به نظر مى‌رسد! این هم متأسفانه درست است! همان حکایت عقرب‌های جهنم و پناه‌بردن به مارهاى غاشیه است. دونالد ترامپ یکى از نامزدهاى جمهورى‌خواهان انتخابات ریاست‌جمهورى آمریکا در روزهاى گذشته به قدرى تند و متعصب و دور از عقلانیت حرف زده که وحشت‌برانگیز است. مواضع ترامپ به نحوى خشن و خودخواهانه است که انسان را به حیرت وامى‌دارد. مثلا او گفته «اینجا در نیویورک سرد و یخبندان است، ما به گرم‌شدن بیشتر زمین نیازمندیم!»، یا در جاى دیگرى خواهان تعطیلی اینترنت شده، یا می‌گوید جلو ورود همه مسلمان‌ها به آمریکا را باید گرفت، یا همه مکزیکی‌های مهاجر را مجرم و بد می‌داند و ... . سخنان او به‌قدرى عجیب بوده که حتى نخست‌وزیر بى‌پرواى اسرائیل و هم‌حزبی‌های خود را هم به واکنش واداشته است. ترامپ برآمده از سرمستى و غرورِ خودمرکزبینِ ثروت کلان است. در روان‌شناسى اصطلاحى داریم با عنوان «اعتماد به نفس بیش از حد» over-confidence. به نظر من ترامپ حداقل به این دلیل دچار توهم خودبزرگ‌بینى است. این توهم می‌تواند به فاجعه‌آفرینى منجر شود. او یک عوام‌فریبِ تیپیکالِ قدرت‌جوست که با وعده‌ی بهشت، جز جهنم به ارمغان نمی‌آورد. او خود را یک سوپرپول‌دار خوش‌شانس و با ضریب هوشى بالا می‌داند که مى‌خواهد موهبت خود را حالا با مردم آمریکا تقسیم کند و با وعده‌ خشونت، بى‌رحمى، بى‌عقلى، آمریکامحورى و پول‌سازى، حقوق و ارزش‌های انسانى و بشرى را نه‌فقط در خاک آمریکا که در همه جاى دنیا به چالش بکشد. پرسش ساده این است که مگر داعش در ابعاد محدودتر چه می‌کند؟ مگر سایر باورهاى متعصب و تندرو در طول تاریخ چه کرده‌اند؟ همه‌ آنها اگرچه در باور و رفتار و طرز زندگى با هم تفاوت ماهوى دارند، ولى روش‌شان براى مقابله با مخالفانشان تقریبا مشابه است. ابزار همه آنها براى اثبات خود و طرد دیگران، خشونت و فریب و دورى از عقلانیت و خودبرتربینى و بى‌رحمى بوده و هست. متأسفانه این فریب‌ها بى‌مشترى هم نیست و همین بر اهمیت و فوق‌العادگى موضوع می‌افزاید: اول این‌که نماد تندروى تلاش می‌کند عقلانیت را از جامعه دور کند تا خود را به اثبات برساند. دوم این‌که تندروى فارغ از این‌که محتوایش چیست، به تکثیر و توزیع و تقویت خود می‌پردازد درنتیجه تندروها -اگرچه در ظاهر کاملا متضاد- ولى در باطن یارى‌رسان همدیگرند. سوم اینکه اینها تلاش می‌کنند با هم مرزهاى تندروى‌ای را که از آن ارتزاق می‌کنند، مرتب جلوتر ببرند. به این ترتیب تندروى مهم‌ترین تهدید بشریت در قرن حاضر است. دستاوردهاى افتخارآفرین بشرى -ازجمله دموکراسى و حقوق اساسى و قراردادهاى مشترک اجتماعى نظیر منشور حقوق بشر- به‌این‌ترتیب در معرض چالش جدى هستند. سکوت در برابر ترامپیسم به معناى تسلیم و کمک به آن است. باید از ترامپیسم به خدا پناه برد!

هیلارى کلینتون گفته ترامپ دیگر خنده‌دار نیست. این سخن کاملا درستى است. در روزهاى گذشته از ظریفى شنیدم که ترامپ به ‌اندازه‌اى تند است که پیش او جورج بوش عاقل و محتاط به نظر مى‌رسد! این هم متأسفانه درست است! همان حکایت عقرب‌های جهنم و پناه‌بردن به مارهاى غاشیه است. دونالد ترامپ یکى از نامزدهاى جمهورى‌خواهان انتخابات ریاست‌جمهورى آمریکا در روزهاى گذشته به قدرى تند و متعصب و دور از عقلانیت حرف زده که وحشت‌برانگیز است. مواضع ترامپ به نحوى خشن و خودخواهانه است که انسان را به حیرت وامى‌دارد. مثلا او گفته «اینجا در نیویورک سرد و یخبندان است، ما به گرم‌شدن بیشتر زمین نیازمندیم!»، یا در جاى دیگرى خواهان تعطیلی اینترنت شده، یا می‌گوید جلو ورود همه مسلمان‌ها به آمریکا را باید گرفت، یا همه مکزیکی‌های مهاجر را مجرم و بد می‌داند و ... . سخنان او به‌قدرى عجیب بوده که حتى نخست‌وزیر بى‌پرواى اسرائیل و هم‌حزبی‌های خود را هم به واکنش واداشته است. ترامپ برآمده از سرمستى و غرورِ خودمرکزبینِ ثروت کلان است. در روان‌شناسى اصطلاحى داریم با عنوان «اعتماد به نفس بیش از حد» over-confidence. به نظر من ترامپ حداقل به این دلیل دچار توهم خودبزرگ‌بینى است. این توهم می‌تواند به فاجعه‌آفرینى منجر شود. او یک عوام‌فریبِ تیپیکالِ قدرت‌جوست که با وعده‌ی بهشت، جز جهنم به ارمغان نمی‌آورد. او خود را یک سوپرپول‌دار خوش‌شانس و با ضریب هوشى بالا می‌داند که مى‌خواهد موهبت خود را حالا با مردم آمریکا تقسیم کند و با وعده‌ خشونت، بى‌رحمى، بى‌عقلى، آمریکامحورى و پول‌سازى، حقوق و ارزش‌های انسانى و بشرى را نه‌فقط در خاک آمریکا که در همه جاى دنیا به چالش بکشد. پرسش ساده این است که مگر داعش در ابعاد محدودتر چه می‌کند؟ مگر سایر باورهاى متعصب و تندرو در طول تاریخ چه کرده‌اند؟ همه‌ آنها اگرچه در باور و رفتار و طرز زندگى با هم تفاوت ماهوى دارند، ولى روش‌شان براى مقابله با مخالفانشان تقریبا مشابه است. ابزار همه آنها براى اثبات خود و طرد دیگران، خشونت و فریب و دورى از عقلانیت و خودبرتربینى و بى‌رحمى بوده و هست. متأسفانه این فریب‌ها بى‌مشترى هم نیست و همین بر اهمیت و فوق‌العادگى موضوع می‌افزاید: اول این‌که نماد تندروى تلاش می‌کند عقلانیت را از جامعه دور کند تا خود را به اثبات برساند. دوم این‌که تندروى فارغ از این‌که محتوایش چیست، به تکثیر و توزیع و تقویت خود می‌پردازد درنتیجه تندروها -اگرچه در ظاهر کاملا متضاد- ولى در باطن یارى‌رسان همدیگرند. سوم اینکه اینها تلاش می‌کنند با هم مرزهاى تندروى‌ای را که از آن ارتزاق می‌کنند، مرتب جلوتر ببرند. به این ترتیب تندروى مهم‌ترین تهدید بشریت در قرن حاضر است. دستاوردهاى افتخارآفرین بشرى -ازجمله دموکراسى و حقوق اساسى و قراردادهاى مشترک اجتماعى نظیر منشور حقوق بشر- به‌این‌ترتیب در معرض چالش جدى هستند. سکوت در برابر ترامپیسم به معناى تسلیم و کمک به آن است. باید از ترامپیسم به خدا پناه برد!

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.