|

روایت تاریخ از زبان هنرمندان

قابل‌اعتمادتر است...

محسن سیف

اولین‌بار در میانه‌های دهه 50، به‌خصوص بعد از کارگردانی فیلم سینمایی «ستارخان»، جریان یک موج اعتراضی و اتهام تحریف تاریخ بر سر علی حاتمی باریدن گرفت. حاتمی دو مجموعه تلویزیونی قابل‌توجه بر بستر تاریخ معاصر ایران هم ساخته بود که «هزاردستان» با اقبال بیشتری روبه‌رو شد و در ادامه آثار سینمایی باارزشی مثل «حاجی‌واشنگتن» و «کمال‌الملک» را براساس رویدادهای تاریخی دوران قاجار ساخت. علی حاتمی اعتراض‌های مرتبط به «ستارخان» را که بسیار جدی و پردامنه هم بود، با کمی دل‌آزردگی پاسخ داد و گفت: این تاریخ از زاویه دید و نگاه من است. اعتراض‌ها و انتقادها درباره آثار بعد از انقلاب حاتمی به آن اندازه جدی نبود. همگان دریافته بودند که شاعرترین فیلم‌ساز تاریخ سینمای ایران هدف تاریخ‌نگاری تصویری را دنبال نمی‌کند. آدم‌ها و وقایع تاریخی را با عبور از صافی سلیقه و ادراک خود به قصه‌های تصویری جذاب و شاعرانه بدل می‌‌کند... . به‌خصوص بعد از نمایش مجموعه پرطرفدار «هزاردستان» گروه اکثریتی از آن منتقدان در برابر روح شاعرانه و هنر روایتگری حاتمی تسلیم شدند. حالا تاریخ‌نگاری شاعرانه و جذاب علی حاتمی را باورپذیرتر از وقایع‌نگاری مورخان دست‌به‌مزد می‌دانستند. همین رویکرد و پافشاری هنرمندانه چراغ راه گروه پرشماری از هنرمندان سینما و تلویزیون شد. اعتراض‌ها درباره تحریف تاریخ در سینما و سریال‌های تلویزیونی کاهش یافت. همگان به درک واقع‌بینانه‌تری از روایت تاریخی در آثار نمایشی رسیده بودند. پیش از هر اعتراض و انتقادی باید پاسخ منطقی و قابل‌قبولی برای اصالت و اصلیت روایت مورخان وابسته به حکومت‌ها پیدا می‌کردند... . از کجا که اغلب این تاریخ‌های مدون در دوره‌های مختلف، نگاه تحمیلی و سفارشی اربابان حاکمیت نبود؟ قابل‌اعتمادترین روایت‌ها را می‌توانستی از دریچه نگاه و روح ظریف شاعران و هنرمندان هر دوره بازخوانی کنی. آیا رودکی، سعدی، حافظ و مولانا انسان‌های قابل‌اعتمادتری در ترسیم تاریخ از زاویه نگاه خود نبودند؟ آیا کارگردان و هنرمندی مثل «حسن فتحی» تصویر دل‌نشین‌تری از وقایع تاریخی معاصر بازسازی نمی‌کند؟ در «مدار صفر درجه»، «شهرزاد» و «شب دهم» روایتگر قابل‌اعتمادتری از این هنرمند می‌توانست بخشی از تاریخ معاصر ایران را به تصویر درآورد

اولین‌بار در میانه‌های دهه 50، به‌خصوص بعد از کارگردانی فیلم سینمایی «ستارخان»، جریان یک موج اعتراضی و اتهام تحریف تاریخ بر سر علی حاتمی باریدن گرفت. حاتمی دو مجموعه تلویزیونی قابل‌توجه بر بستر تاریخ معاصر ایران هم ساخته بود که «هزاردستان» با اقبال بیشتری روبه‌رو شد و در ادامه آثار سینمایی باارزشی مثل «حاجی‌واشنگتن» و «کمال‌الملک» را براساس رویدادهای تاریخی دوران قاجار ساخت. علی حاتمی اعتراض‌های مرتبط به «ستارخان» را که بسیار جدی و پردامنه هم بود، با کمی دل‌آزردگی پاسخ داد و گفت: این تاریخ از زاویه دید و نگاه من است. اعتراض‌ها و انتقادها درباره آثار بعد از انقلاب حاتمی به آن اندازه جدی نبود. همگان دریافته بودند که شاعرترین فیلم‌ساز تاریخ سینمای ایران هدف تاریخ‌نگاری تصویری را دنبال نمی‌کند. آدم‌ها و وقایع تاریخی را با عبور از صافی سلیقه و ادراک خود به قصه‌های تصویری جذاب و شاعرانه بدل می‌‌کند... . به‌خصوص بعد از نمایش مجموعه پرطرفدار «هزاردستان» گروه اکثریتی از آن منتقدان در برابر روح شاعرانه و هنر روایتگری حاتمی تسلیم شدند. حالا تاریخ‌نگاری شاعرانه و جذاب علی حاتمی را باورپذیرتر از وقایع‌نگاری مورخان دست‌به‌مزد می‌دانستند. همین رویکرد و پافشاری هنرمندانه چراغ راه گروه پرشماری از هنرمندان سینما و تلویزیون شد. اعتراض‌ها درباره تحریف تاریخ در سینما و سریال‌های تلویزیونی کاهش یافت. همگان به درک واقع‌بینانه‌تری از روایت تاریخی در آثار نمایشی رسیده بودند. پیش از هر اعتراض و انتقادی باید پاسخ منطقی و قابل‌قبولی برای اصالت و اصلیت روایت مورخان وابسته به حکومت‌ها پیدا می‌کردند... . از کجا که اغلب این تاریخ‌های مدون در دوره‌های مختلف، نگاه تحمیلی و سفارشی اربابان حاکمیت نبود؟ قابل‌اعتمادترین روایت‌ها را می‌توانستی از دریچه نگاه و روح ظریف شاعران و هنرمندان هر دوره بازخوانی کنی. آیا رودکی، سعدی، حافظ و مولانا انسان‌های قابل‌اعتمادتری در ترسیم تاریخ از زاویه نگاه خود نبودند؟ آیا کارگردان و هنرمندی مثل «حسن فتحی» تصویر دل‌نشین‌تری از وقایع تاریخی معاصر بازسازی نمی‌کند؟ در «مدار صفر درجه»، «شهرزاد» و «شب دهم» روایتگر قابل‌اعتمادتری از این هنرمند می‌توانست بخشی از تاریخ معاصر ایران را به تصویر درآورد

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.