از آغوش مادر تا داخل اجتماع:
چرا ارادتمند دروغگو شد
عباس توفیق
... به مرحمت همگی شما من عجالتا کاروبارم در این مرزوبوم سکه است و شغل مهمی دارم که از برکت آن در لحاف پر قو خوابیدهام.
بعضیها به من میگن: چرا اینقدر دروغ میگی و این زبان گوشتی را که مرزوبوم نمیشناسه تا به کی به هر کجا که میخواهی میچرخانی؟ چرا اینقدر وعده خلاف چاشنی حرفات میکنی و خلاصه چرا روزی صدتا چاقو میسازی که یکیش دسته نداره؟ ... نمیدونم اونها از مرحله پرت هستن یا من مقصرم.
اینقدر میدونم که دروغگفتن برای من عادت شده، بدون اینکه دلیلی برای دروغگویی داشته باشم یا همیشه نفعی از گفتن اون ببرم دروغ میگم.
از این کار نه لذت میبرم نه ناراحت میشم.
وقتی کسی با من کاری داره و به من مراجعه میکنه، قبل از اینکه در اطرافش مطالعهای بکنم میگم: «شما پس فردا بیایید یک کاریش میکنم!؟» کار من استخوان لازخمگذاشتن است بدون اینکه انتظار نفع مادی از این کار داشته باشم و تا پس فردا که یارو برای گرفتن جواب مراجعه میکنه حتی یک لحظه هم به فکر انجام کارش باشم! اگر احیانا کار اون اربابرجوع روبهراه بشه به علت پشتکار و سماجتیه که در جریان این رفتوآمدها و سردواندنها از خودش نشون داده.
اربابرجوع باید روانشناس و سرسخت و لجوج باشه و مرتب موی دماغ بشه تا خرش از پل بگذره و اگر باحجبوحیا و کمرو باشه معلوم نیست تا کی باید بدوه.
قبل از اینکه به این مقام برسم یک آدم عادی بودم که تازه تحصیلاتم در اروپا تمام شده و به ایران برگشته بودم. در زمانی که درس میخواندم در ایران دوستان متعددی داشتم که با هم مکاتبه مرتب داشتیم، تمام نامههایی که از تهران میرسید پر بود از قربونوصدقه و نامهای نبود که با خطاب «قربانت گردم»، «تصدقت بروم» و «دوست بهتر از جانم» شروع نشده باشد. اینقدر از این نامهها بوی صافی و محبت میآمد که دلم شبوروز در هوای این دوستان بهتر از جان پرپر میزد و آرزویم این بود که زودتر تحصیلاتم تمام شود و از این گوهرهای گرانبهایی که در اجتماع خاک میخوردند دیدن کنم؛ خیال میکردم این دوستان جانی واقعا حاضرند در موقع مقتضی «جانشان را فدای من بکنند»! روزی که به تهران برگشتم برایم مشکلی پیش آمد که رفع آن احتیاج به یک مبلغ جزئی پول داشت و من نداشتم. به جان عزیزتان به هر یک از «رفقای بهتر از جان» که مراجعه کردم جواب منفی شنیدم آنهم نه جواب منفی رک و صادقانه بلکه جوابهایی از این نوع:
- «به جان تنها فرزندم اگر داشتم صدملیون تومنش رو هم میدادم»!؟ ... «پول چه قابلی داره، سر که نه در راه عزیزان بود- بار گرانی است کشیدن به دوش»!!...
نشون به اون نشونی که همین حضرات شبی صدهامیلیون در هتلها و رستورانها خرج میکردند ککشان هم نمیگزید... البته بهطوریکه بعدا فهمیدم آنها هم حق داشتند چون در این شهر به هیچکس اعتباری نیست، حتی به اندازههزار تومن.
هر وقت برای خرید به مغازهای رجوع میکردم صاحب مغازه مثل متخصصین تسخیر ارواح به وجود همه آنها سوگند میخورد که این جنس را به علت کسادی بازار بهضرر میفروشد ولی هنوز چند قدم از آن مغازه دور نشده میدیدم که عین همان جنس را به نصف قیمت میفروشند!؟
چون بهقول معروف مدتی دروغ نگفته بودم از این همه دروغگویی بیریا«!؟» مات و متحیر میشدم و چهارشاخ میماندم.
یواشیواش من هم تنهام به تنه اجتماع خورد و چون مثل بعضیها ماده مستعدی داشتم یکشبه ره صدساله رفتم و همرنگ جماعت شدم.
اگر روزی با دوستانم قصد تفریح داشتیم صد تا دوز و کلک سوار میکردم تا والده بچهها را متقاعد کنم که امروز کمیسیون اداری، داریم (!) و از این سر به طاق کوبیدن و دروغگفتن ذرهای هم ناراحت نمیشدم.
اگر از قیافه کسی خوشم نمیآمد و نمیخواستم او را ببینم شهامت گفتنش را نداشتم، خودم را به ناخوشی میزدم یا قیافه ننهمنغریبم میگرفتم تا به او ثابت کنم که اگر «به حضور مهر ظهور»ش نمیرسم فقط بهعلت بیماری یا گرفتاری است!!!
خوب یادم هست که وقتی در دبستان درس میخواندم در کتابهای درسی نوشته بودند: «نان و پنیر لذیذ است!» و من هر وقت میخوردم چندان احساس لذتی نمیکردم برعکس از همان وقت احساس میکردم که «تهچین بره» و «خوراک بوقلمون» لذیذتر است.
قبل از اینکه اسمم را در دبستان بنویسند هر وقت مادرم کاری داشت و میخواست خود را از دست قالوقیل و شیطنت من خلاص کند میگفت: «اگه ساکت باشی و شیطونی نکنی بابات میاد واست قاقالیلی میاره». و من بهعشق قاقالیلی، ساعتها میل به شیطنت را در خودم میکشتم و ساکت و آرام مینشستم ولی شب که بابا میآمد نهتنها از قاقالیلی خبری نبود بلکه مادرم از من به بابام چغلی هم میکرد و بابام تا میخوردم کتکم میزد!
... دیگر جلوتر از این تاریخ را به یاد ندارم، پیری آدم را کمحواس میکند، اما الان که خودم صاحب زن و فرزند هستم، اوقاتی که بیکارم و در خانه هستم میبینم که زنم هر وقت بخواهد بچه بزرگترم را بخواباند میگوید: «بخواب وگرنه میگم لولو بیاد بخوردت!» ... و بچه من بارها نخوابیده و لولو هم او را نخورده است!
زنم تا چندیپیش به بچه کوچکترم شیرخشک میداد ولی همیشه سعی داشت بچه را در موقع شیردادن طوری به خودش بچسباند و شیشه شیر را بهطرزی در دهان او قرار دهد که بچه خیال کند از خود مادر شیر میخورد! ...
حالا هم که او را از شیر گرفته هروقت بچه هوس شیر میکند بهدهانش «پستانک لاستیکی» میگذارد!
شما از این بچه که ما از توی قنداق به او دروغ میگوییم چه انتظاری دارید؟ ... میخواهید وقتی دستش به جایی بند شد به مردم دروغ نگوید؟
... الحق که آدم بیانصافی هستید!
«بیبی طوطی»
... به مرحمت همگی شما من عجالتا کاروبارم در این مرزوبوم سکه است و شغل مهمی دارم که از برکت آن در لحاف پر قو خوابیدهام.
بعضیها به من میگن: چرا اینقدر دروغ میگی و این زبان گوشتی را که مرزوبوم نمیشناسه تا به کی به هر کجا که میخواهی میچرخانی؟ چرا اینقدر وعده خلاف چاشنی حرفات میکنی و خلاصه چرا روزی صدتا چاقو میسازی که یکیش دسته نداره؟ ... نمیدونم اونها از مرحله پرت هستن یا من مقصرم.
اینقدر میدونم که دروغگفتن برای من عادت شده، بدون اینکه دلیلی برای دروغگویی داشته باشم یا همیشه نفعی از گفتن اون ببرم دروغ میگم.
از این کار نه لذت میبرم نه ناراحت میشم.
وقتی کسی با من کاری داره و به من مراجعه میکنه، قبل از اینکه در اطرافش مطالعهای بکنم میگم: «شما پس فردا بیایید یک کاریش میکنم!؟» کار من استخوان لازخمگذاشتن است بدون اینکه انتظار نفع مادی از این کار داشته باشم و تا پس فردا که یارو برای گرفتن جواب مراجعه میکنه حتی یک لحظه هم به فکر انجام کارش باشم! اگر احیانا کار اون اربابرجوع روبهراه بشه به علت پشتکار و سماجتیه که در جریان این رفتوآمدها و سردواندنها از خودش نشون داده.
اربابرجوع باید روانشناس و سرسخت و لجوج باشه و مرتب موی دماغ بشه تا خرش از پل بگذره و اگر باحجبوحیا و کمرو باشه معلوم نیست تا کی باید بدوه.
قبل از اینکه به این مقام برسم یک آدم عادی بودم که تازه تحصیلاتم در اروپا تمام شده و به ایران برگشته بودم. در زمانی که درس میخواندم در ایران دوستان متعددی داشتم که با هم مکاتبه مرتب داشتیم، تمام نامههایی که از تهران میرسید پر بود از قربونوصدقه و نامهای نبود که با خطاب «قربانت گردم»، «تصدقت بروم» و «دوست بهتر از جانم» شروع نشده باشد. اینقدر از این نامهها بوی صافی و محبت میآمد که دلم شبوروز در هوای این دوستان بهتر از جان پرپر میزد و آرزویم این بود که زودتر تحصیلاتم تمام شود و از این گوهرهای گرانبهایی که در اجتماع خاک میخوردند دیدن کنم؛ خیال میکردم این دوستان جانی واقعا حاضرند در موقع مقتضی «جانشان را فدای من بکنند»! روزی که به تهران برگشتم برایم مشکلی پیش آمد که رفع آن احتیاج به یک مبلغ جزئی پول داشت و من نداشتم. به جان عزیزتان به هر یک از «رفقای بهتر از جان» که مراجعه کردم جواب منفی شنیدم آنهم نه جواب منفی رک و صادقانه بلکه جوابهایی از این نوع:
- «به جان تنها فرزندم اگر داشتم صدملیون تومنش رو هم میدادم»!؟ ... «پول چه قابلی داره، سر که نه در راه عزیزان بود- بار گرانی است کشیدن به دوش»!!...
نشون به اون نشونی که همین حضرات شبی صدهامیلیون در هتلها و رستورانها خرج میکردند ککشان هم نمیگزید... البته بهطوریکه بعدا فهمیدم آنها هم حق داشتند چون در این شهر به هیچکس اعتباری نیست، حتی به اندازههزار تومن.
هر وقت برای خرید به مغازهای رجوع میکردم صاحب مغازه مثل متخصصین تسخیر ارواح به وجود همه آنها سوگند میخورد که این جنس را به علت کسادی بازار بهضرر میفروشد ولی هنوز چند قدم از آن مغازه دور نشده میدیدم که عین همان جنس را به نصف قیمت میفروشند!؟
چون بهقول معروف مدتی دروغ نگفته بودم از این همه دروغگویی بیریا«!؟» مات و متحیر میشدم و چهارشاخ میماندم.
یواشیواش من هم تنهام به تنه اجتماع خورد و چون مثل بعضیها ماده مستعدی داشتم یکشبه ره صدساله رفتم و همرنگ جماعت شدم.
اگر روزی با دوستانم قصد تفریح داشتیم صد تا دوز و کلک سوار میکردم تا والده بچهها را متقاعد کنم که امروز کمیسیون اداری، داریم (!) و از این سر به طاق کوبیدن و دروغگفتن ذرهای هم ناراحت نمیشدم.
اگر از قیافه کسی خوشم نمیآمد و نمیخواستم او را ببینم شهامت گفتنش را نداشتم، خودم را به ناخوشی میزدم یا قیافه ننهمنغریبم میگرفتم تا به او ثابت کنم که اگر «به حضور مهر ظهور»ش نمیرسم فقط بهعلت بیماری یا گرفتاری است!!!
خوب یادم هست که وقتی در دبستان درس میخواندم در کتابهای درسی نوشته بودند: «نان و پنیر لذیذ است!» و من هر وقت میخوردم چندان احساس لذتی نمیکردم برعکس از همان وقت احساس میکردم که «تهچین بره» و «خوراک بوقلمون» لذیذتر است.
قبل از اینکه اسمم را در دبستان بنویسند هر وقت مادرم کاری داشت و میخواست خود را از دست قالوقیل و شیطنت من خلاص کند میگفت: «اگه ساکت باشی و شیطونی نکنی بابات میاد واست قاقالیلی میاره». و من بهعشق قاقالیلی، ساعتها میل به شیطنت را در خودم میکشتم و ساکت و آرام مینشستم ولی شب که بابا میآمد نهتنها از قاقالیلی خبری نبود بلکه مادرم از من به بابام چغلی هم میکرد و بابام تا میخوردم کتکم میزد!
... دیگر جلوتر از این تاریخ را به یاد ندارم، پیری آدم را کمحواس میکند، اما الان که خودم صاحب زن و فرزند هستم، اوقاتی که بیکارم و در خانه هستم میبینم که زنم هر وقت بخواهد بچه بزرگترم را بخواباند میگوید: «بخواب وگرنه میگم لولو بیاد بخوردت!» ... و بچه من بارها نخوابیده و لولو هم او را نخورده است!
زنم تا چندیپیش به بچه کوچکترم شیرخشک میداد ولی همیشه سعی داشت بچه را در موقع شیردادن طوری به خودش بچسباند و شیشه شیر را بهطرزی در دهان او قرار دهد که بچه خیال کند از خود مادر شیر میخورد! ...
حالا هم که او را از شیر گرفته هروقت بچه هوس شیر میکند بهدهانش «پستانک لاستیکی» میگذارد!
شما از این بچه که ما از توی قنداق به او دروغ میگوییم چه انتظاری دارید؟ ... میخواهید وقتی دستش به جایی بند شد به مردم دروغ نگوید؟
... الحق که آدم بیانصافی هستید!
«بیبی طوطی»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.