|

چرايي اعزام نيرو به موصل

افشین غلامی

ارتش ترکیه با ورود به خاک عراق از طریق مرزهای اقلیم کردستان عراق، خود را به نزدیکی شهر موصل رساند. گویا قرار است این نیروها در ساعت صفر با همکاری نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق در آزاد‌سازی موصل شرکت کنند و این در حالی است که دیروز «حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق، از این موضوع ابراز بی‌اطلاعی کرد و از ترکیه خواست تمامیت ارضی خاک عراق را حفظ کند و نیروهای نظامی خود را هرچه‌زودتر از خاک عراق بیرون ببرد. اما با توجه به این موضوع که ترکیه متهم به همکاری با داعش و عامل اصلی در قدرت‌ماندن این گروه تروریستی است، همکاری ترکیه در آزاد‌سازی موصل چقدر می‌تواند واقعی باشد؟
نگاه ترکیه به منطقه پس از ورود اسلام‌گرایان به عرصه قدرت، همان نگاه سیادتی و قیمی عثمانی‌گرایی و نفوذ سیاسی و نظامی در دول اسلامی است. به همین خاطر «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، اینک با لقب «سلطان اردوغان» در نطقی که مدتی پیش ارائه داد، به صورت شفاف استراتژی ولایت خود را دنباله‌رو سلاطین سلاجقه و عثمانی عنوان کرد. ترسیمات و دایره فکری اردوغان و دکترین حزب «عدالت و توسعه» پس از تقسیم عثمانی و قرارداد «سایس پیکو» از موضوعی رنج می‌برد؛ آن‌هم ازدست‌دادن شهر استراتژیک و نفتی «موصل» است؛ شهری که نگین نفتی منطقه بعد از «کرکوک» محسوب می‌شود. حال که ترکیه به این لشکرکشی دست زده، مهم است بدانیم تا پیش از این، ترکیه هیچ‌گونه واکنش نظامی تأثیرگذاری علیه داعش در عراق انجام نداده و حتی به محض ورود عناصر داعش به موصل و اسارت دیپلمات‌هایش توسط این گروه ارتجاعی، نیروهایش را به عراق گسیل نکرد. به‌همین‌خاطر اهداف حرکت نیروهای نظامی ترکیه به سمت موصل در زمانی که داعش به ورطه شکست‌های پیاپی رسیده، از چند منظر قابل‌بررسی است:
نخست اینکه، جهان‌بینی حزب عدالت و توسعه نفوذ دوباره بر منطقه بین‌النهرین و مناطق نفتی کرکوک و موصل است که این از طریق هم‌پیمانانش در عراق میسر می‌شود. دوم، ترکیه قصد دارد با پشتیبانی از جبهه ترکمنی عراق و استفاده راهبردی از آنها در مقابل بعضی از جریان‌های کردی و ائتلاف شیعی، حضور نظامی خود را به رخ گروه‌های دیگر بکشد. سوم، ورود ترکیه به عراق به‌ عنوان ‌ام‌القرای جهان سنت، گویای مصاف نانوشته با دو نیروی ذکرشده است. چهارم، ترکیه رویارویی نزدیک و فشار بر نیروهای چریکی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) به‌عنوان یکی از عوامل مهم شکست‌دهنده داعش در عراق را واجب می‌داند و این بهترین فرصت است تا به صورت زمینی آنها را در دشت‌های باز عراق ملاقات کند. ترکیه می‌داند داعش به‌زودی در موصل متحمل شکست خواهد شد، به‌همین‌دلیل در موصل بعد از داعش، به دنبال برپاکردن سیادت و هیمنه دوباره خود بعد از نزدیک به یک قرن است. اردوغان از آشفته‌بازار و قدرت سه‌پاره عراق مترصد فرصتی است تا بتواند علاوه بر اینکه به روند تقسیم مناطق سه‌گانه عراق به سود خود دامن بزند، به همان صورت به نقاط حساس نفتی چون موصل، ولو به شیوه غیرمستقیم، دسترسی پیدا کند. به‌هرحال تصرف احتمالی موصل و نقش ترکیه در این بین گویای این امر است؛ چقدر این کشور، وجود خود در موصل و آینده سیاسی و نظامی این منطقه را حیاتی می‌داند که مبادرت به اعزام نیروی زمینی به این منطقه کرده است.

ارتش ترکیه با ورود به خاک عراق از طریق مرزهای اقلیم کردستان عراق، خود را به نزدیکی شهر موصل رساند. گویا قرار است این نیروها در ساعت صفر با همکاری نیروهای پیشمرگه و ارتش عراق در آزاد‌سازی موصل شرکت کنند و این در حالی است که دیروز «حیدر العبادی»، نخست‌وزیر عراق، از این موضوع ابراز بی‌اطلاعی کرد و از ترکیه خواست تمامیت ارضی خاک عراق را حفظ کند و نیروهای نظامی خود را هرچه‌زودتر از خاک عراق بیرون ببرد. اما با توجه به این موضوع که ترکیه متهم به همکاری با داعش و عامل اصلی در قدرت‌ماندن این گروه تروریستی است، همکاری ترکیه در آزاد‌سازی موصل چقدر می‌تواند واقعی باشد؟
نگاه ترکیه به منطقه پس از ورود اسلام‌گرایان به عرصه قدرت، همان نگاه سیادتی و قیمی عثمانی‌گرایی و نفوذ سیاسی و نظامی در دول اسلامی است. به همین خاطر «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، اینک با لقب «سلطان اردوغان» در نطقی که مدتی پیش ارائه داد، به صورت شفاف استراتژی ولایت خود را دنباله‌رو سلاطین سلاجقه و عثمانی عنوان کرد. ترسیمات و دایره فکری اردوغان و دکترین حزب «عدالت و توسعه» پس از تقسیم عثمانی و قرارداد «سایس پیکو» از موضوعی رنج می‌برد؛ آن‌هم ازدست‌دادن شهر استراتژیک و نفتی «موصل» است؛ شهری که نگین نفتی منطقه بعد از «کرکوک» محسوب می‌شود. حال که ترکیه به این لشکرکشی دست زده، مهم است بدانیم تا پیش از این، ترکیه هیچ‌گونه واکنش نظامی تأثیرگذاری علیه داعش در عراق انجام نداده و حتی به محض ورود عناصر داعش به موصل و اسارت دیپلمات‌هایش توسط این گروه ارتجاعی، نیروهایش را به عراق گسیل نکرد. به‌همین‌خاطر اهداف حرکت نیروهای نظامی ترکیه به سمت موصل در زمانی که داعش به ورطه شکست‌های پیاپی رسیده، از چند منظر قابل‌بررسی است:
نخست اینکه، جهان‌بینی حزب عدالت و توسعه نفوذ دوباره بر منطقه بین‌النهرین و مناطق نفتی کرکوک و موصل است که این از طریق هم‌پیمانانش در عراق میسر می‌شود. دوم، ترکیه قصد دارد با پشتیبانی از جبهه ترکمنی عراق و استفاده راهبردی از آنها در مقابل بعضی از جریان‌های کردی و ائتلاف شیعی، حضور نظامی خود را به رخ گروه‌های دیگر بکشد. سوم، ورود ترکیه به عراق به‌ عنوان ‌ام‌القرای جهان سنت، گویای مصاف نانوشته با دو نیروی ذکرشده است. چهارم، ترکیه رویارویی نزدیک و فشار بر نیروهای چریکی حزب کارگران کردستان (پ‌ک‌ک) به‌عنوان یکی از عوامل مهم شکست‌دهنده داعش در عراق را واجب می‌داند و این بهترین فرصت است تا به صورت زمینی آنها را در دشت‌های باز عراق ملاقات کند. ترکیه می‌داند داعش به‌زودی در موصل متحمل شکست خواهد شد، به‌همین‌دلیل در موصل بعد از داعش، به دنبال برپاکردن سیادت و هیمنه دوباره خود بعد از نزدیک به یک قرن است. اردوغان از آشفته‌بازار و قدرت سه‌پاره عراق مترصد فرصتی است تا بتواند علاوه بر اینکه به روند تقسیم مناطق سه‌گانه عراق به سود خود دامن بزند، به همان صورت به نقاط حساس نفتی چون موصل، ولو به شیوه غیرمستقیم، دسترسی پیدا کند. به‌هرحال تصرف احتمالی موصل و نقش ترکیه در این بین گویای این امر است؛ چقدر این کشور، وجود خود در موصل و آینده سیاسی و نظامی این منطقه را حیاتی می‌داند که مبادرت به اعزام نیروی زمینی به این منطقه کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.