|

آمریکایی‌ها و سقوط

اختر محمد‌ماکویی

حمله ناگهانی و گسترده شبه‌نظامیان طالبان و سقوط شهر قندوز مرکز این استان، در کمتر از یک روز و کنترل سه‌روزه طالبان بر این شهر، روزها موضوع داغ سیاسی افغانستان بود و این موضوع باعث رونق‌گرفتن استفاده از عباراتی مانند «ستون پنجم»، «فروش ولایت» و... شده بود. سؤال اساسی درمورد عملکرد دولت و نیروهای امنیتی بود که چرا شهری با ویژگی‌های قندوز باید به این آسانی به دست گروهی که در شوک ازدست‌دادن رهبر خود و دارای اختلاف‌های زیاد بر سر انتخاب رهبر جدید هستند، سقوط کند. اظهارات استاندار قندوز نیز بر ایجاد ابهاماتی درمورد سقوط این شهر افزوده بود. وی در فاصله چند ساعت پس از افتادن مرکز استان به دست طالبان گفت که دست مافیا در این جریان است. شفاف‌کردن تمام این ابهامات به دست کمیسیون «حقیقت‌یاب» سپرده شد. اشرف غنی رئیس‌جمهوری افغانستان هیأتی پنج‌نفره را به ریاست «امرالله صالح»؛ رئیس سابق امنیت ملی افغانستان، مسئول بررسی چگونگی سقوط این شهر کرد.
اول هفته این کمیسیون گزارش خود را پس از 20 روز تحقیق در حضور رسانه‌ها ارائه کرد. این کمیسیون نحوه کار خود را به سه مرحله تقسیم کرده است؛ اول: کار در پایتخت و بررسی دیدگاه استراتژیک. دوم: سفر به قندوز و استان‌های هم‌جوار و انجام‌دادن مصاحبه. سوم: بازگشت هیأت همراه با اسناد. صالح گفت که برای تهیه این گزارش 200صفحه‌ای از دو هزار صفحه سند موجود در این شهر استفاده شده است. امرالله صالح از اداره‌ای که خود او قبلا مدیر آن بود نیز انتقاد کرد و گفت: «ساختار کنونی شورای امنیت ملی، از عوامل بی‌ثباتی در کشور است». در گزارش این هیأت نیز در این مورد آمده است: «هریک از نهادهای دفاعی که هیأت با آنها مصاحبه کرده است، به این اکتفا می‌کنند که گویا موضوع را به سمع شورای امنیت ملی رسانده‌‌اند. اقناع و اکتفا به اینکه «من گفتم، دیگران باید اقدام می‌کردند» به روحیه اتهام زدن بین نیروهای امنیتی دامن زده است».
صالح اشتباه بزرگ دولت درمورد سقوط قندوز را نادیده‌گرفتن سقوط مناطق اطراف این شهر دانست. وی گفت طالبان برای انجام این عملیات یک سال برنامه‌ریزی کرده بود. در پاسخ به همه ابهامات و سؤالاتی که سقوط این شهر را یک دسیسه می‌دانست نیز در این گزارش آمده است: «به استناد اسناد و اطلاعات به‌دست‌آمده، هیأت فرضیه دسیسه را نفی کرده و سقوط قندوز را ناشی از ضعف در رهبری، خلأ و پیچیدگی در ساختار‌ها و استفاده نادرست از منابع و امکانات می‌داند».
بخش قابل‌توجه سخنان امرالله صالح این است که اگر دولت از نیروهای آمریکایی درخواست کمک هوایی نمی‌کرد، فرودگاه قندوز که در آن زمان تمام نیروهای امنیتی و کارمندان دولت در آن حضور داشتند، نیز به دست طالبان می‌افتاد. وی از حمله هوایی نیروهای آمریکایی به‌عنوان«بمب سرنوشت‌ساز» یاد کرد که باعث تغییر وضعیت شد. این گفته وی نشان‌دهنده این است که با گذشت 14 سال نیروهای امنیتی افغانستان همچنان نیازمند کمک‌ نیروهای بین‌المللی هستند.
در فاصله چند ساعت قبل از ارائه گزارش این هیأت، خبر آمده بود که ولسوالی (شهرستان) «یمگان» استان بدخشان در شمال غرب افغانستان به دست طالبان افتاده است. نکته قابل‌توجه که به سقوط یمگان ربط پیدا می‌کند و حائز اهمیت است، وجود معدن لاجورد در این منطقه است که نشان می‌دهد تا زمان بازپس‌گیری احتمالی این منطقه، طالبان منبع اقتصادی خوبی را در اختیار دارند.

حمله ناگهانی و گسترده شبه‌نظامیان طالبان و سقوط شهر قندوز مرکز این استان، در کمتر از یک روز و کنترل سه‌روزه طالبان بر این شهر، روزها موضوع داغ سیاسی افغانستان بود و این موضوع باعث رونق‌گرفتن استفاده از عباراتی مانند «ستون پنجم»، «فروش ولایت» و... شده بود. سؤال اساسی درمورد عملکرد دولت و نیروهای امنیتی بود که چرا شهری با ویژگی‌های قندوز باید به این آسانی به دست گروهی که در شوک ازدست‌دادن رهبر خود و دارای اختلاف‌های زیاد بر سر انتخاب رهبر جدید هستند، سقوط کند. اظهارات استاندار قندوز نیز بر ایجاد ابهاماتی درمورد سقوط این شهر افزوده بود. وی در فاصله چند ساعت پس از افتادن مرکز استان به دست طالبان گفت که دست مافیا در این جریان است. شفاف‌کردن تمام این ابهامات به دست کمیسیون «حقیقت‌یاب» سپرده شد. اشرف غنی رئیس‌جمهوری افغانستان هیأتی پنج‌نفره را به ریاست «امرالله صالح»؛ رئیس سابق امنیت ملی افغانستان، مسئول بررسی چگونگی سقوط این شهر کرد.
اول هفته این کمیسیون گزارش خود را پس از 20 روز تحقیق در حضور رسانه‌ها ارائه کرد. این کمیسیون نحوه کار خود را به سه مرحله تقسیم کرده است؛ اول: کار در پایتخت و بررسی دیدگاه استراتژیک. دوم: سفر به قندوز و استان‌های هم‌جوار و انجام‌دادن مصاحبه. سوم: بازگشت هیأت همراه با اسناد. صالح گفت که برای تهیه این گزارش 200صفحه‌ای از دو هزار صفحه سند موجود در این شهر استفاده شده است. امرالله صالح از اداره‌ای که خود او قبلا مدیر آن بود نیز انتقاد کرد و گفت: «ساختار کنونی شورای امنیت ملی، از عوامل بی‌ثباتی در کشور است». در گزارش این هیأت نیز در این مورد آمده است: «هریک از نهادهای دفاعی که هیأت با آنها مصاحبه کرده است، به این اکتفا می‌کنند که گویا موضوع را به سمع شورای امنیت ملی رسانده‌‌اند. اقناع و اکتفا به اینکه «من گفتم، دیگران باید اقدام می‌کردند» به روحیه اتهام زدن بین نیروهای امنیتی دامن زده است».
صالح اشتباه بزرگ دولت درمورد سقوط قندوز را نادیده‌گرفتن سقوط مناطق اطراف این شهر دانست. وی گفت طالبان برای انجام این عملیات یک سال برنامه‌ریزی کرده بود. در پاسخ به همه ابهامات و سؤالاتی که سقوط این شهر را یک دسیسه می‌دانست نیز در این گزارش آمده است: «به استناد اسناد و اطلاعات به‌دست‌آمده، هیأت فرضیه دسیسه را نفی کرده و سقوط قندوز را ناشی از ضعف در رهبری، خلأ و پیچیدگی در ساختار‌ها و استفاده نادرست از منابع و امکانات می‌داند».
بخش قابل‌توجه سخنان امرالله صالح این است که اگر دولت از نیروهای آمریکایی درخواست کمک هوایی نمی‌کرد، فرودگاه قندوز که در آن زمان تمام نیروهای امنیتی و کارمندان دولت در آن حضور داشتند، نیز به دست طالبان می‌افتاد. وی از حمله هوایی نیروهای آمریکایی به‌عنوان«بمب سرنوشت‌ساز» یاد کرد که باعث تغییر وضعیت شد. این گفته وی نشان‌دهنده این است که با گذشت 14 سال نیروهای امنیتی افغانستان همچنان نیازمند کمک‌ نیروهای بین‌المللی هستند.
در فاصله چند ساعت قبل از ارائه گزارش این هیأت، خبر آمده بود که ولسوالی (شهرستان) «یمگان» استان بدخشان در شمال غرب افغانستان به دست طالبان افتاده است. نکته قابل‌توجه که به سقوط یمگان ربط پیدا می‌کند و حائز اهمیت است، وجود معدن لاجورد در این منطقه است که نشان می‌دهد تا زمان بازپس‌گیری احتمالی این منطقه، طالبان منبع اقتصادی خوبی را در اختیار دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.