|

آخرین تبادل‌نظرها و تحولات از کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس

مخالفت با پیش‌داوری تعهدات

صدرا محقق، خبرنگار اعزامی «شرق»، به پاریس

بیست‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی در پاریس همچنان در جریان است و مسئولان و کارشناسان عضو هیأت‌های اعزامی کشورهای حاضر در کنفرانس به‌شدت مشغول بحث و تبادل‌نظر و چانه‌زنی درباره تعهدات و نقش‌های همدیگر در زمینه کاهش گازهای گلخانه‌ای هستند. یکی از پرچالش‌ترین و بحث‌برانگیزترین این بحث‌ها موردی بود که از سوی اتحادیه اروپا مطرح شد و با مخالفت کشورهای عضو گروه موسوم به چتر (به رهبری آمریکا و عضویت کانادا، نیوزیلند، ژاپن و استرالیا) و همچنین کشورهای عضو گروه همفکر (کشورهای درحال‌توسعه که ایران هم یکی از این کشورهاست) مواجه شد. البته از سویی دیگر، کشورهای کوچک جزیره‌ای که پیش‌بینی می‌شود از جمله اصلی‌ترین قربانیان کشورهای گرمایش زمین و افزایش سطح آب اقیانوس‌ها و دریاها به دلیل آب‌شدن یخ‌های قطبی باشند نیز از جمله گروه موافقان پیشنهاد مطرح‌شده توسط اتحادیه اروپا بودند و برهمین‌اساس بحث‌های پردامنه و شدیدی در روزهای گذشته در این‌باره در کنفرانس در جریان بود. این کشورها هم از نظر اتحادیه اروپا حمایت خود را اعلام کردند و معتقد بودند که این پیش‌قضاوت باید قبل از 2020 اجرائی شود. آن‌گونه که مجید شفیع‌پور، رئیس هیأت اعزامی جمهوری اسلامی ایران، به بیست‌ویکمین کنفرانس متعهدین به کنوانسیون تغییرات آب‌وهوایی پاریس، در گفت‌وگو با «شرق» مطرح کرد؛ پیشنهاد اتحادیه اروپا به این شرح بود که می‌خواستند تا پیش از زمان شروع رسمی اقدامات تعهدداده‌شده توسط کشورهای مختلف در سال 2020 یک پیش‌داوری و ارزیابی از میزان این تعهدات در سال‌های 2018 و 2019 انجام شود تا مشخص شود آیا این تعهدات واقع‌بینانه، عادلانه و مبتنی‌بر توان واقعی این کشورهاست یا اینکه توان انجام کارهای بیشتری در این زمینه نیز وجود دارد. شفیع‌پور همچنین افزود بااین‌حال این پیشنهاد با مخالفت کشورهای عضو گروه چتر و کشورهای همفکر مواجه شد و هیأت اعزامی ایران هم مخالفت خود را با این پیشنهاد اعلام کرد چراکه ما معتقد هستیم که این پیشنهاد مبتنی‌بر پیش‌قضاوت است و ما مخالف آن هستیم و به‌جای آن با ارزیابی از میزان عملکرد و توفیق آن پس از اقدام موافق هستیم، نه پیش‌قضاوت. همین اختلاف‌نظرها و بحث‌ها حتی به بروز انشقاق و اختلاف بین کشورهای توسعه‌یافته هم منجر شد و درحالی‌که اتحادیه اروپا کماکان بر این نظر خود پافشاری می‌کرد، کشورهای عضو گروه چتر با آن مخالفت جدی کردند. اتحادیه اروپا معتقد است برای رسیدن به درکی دقیق از میزان توانایی کشورها برای رسیدن به نتایج هدف‌گذاری‌شده باید این پیش‌داوری‌ها صورت بگیرد. رئیس هیأت اعزامی ایران به کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس همچنین به «شرق» گفت: پیشرفت در تصمیمات اجلاس متعهدان به کنوانسیون تغییرات آب‌وهوایی تا امروز بر اساس پیش‌نویسی بود که از طریق همه کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه دنبال می‌شد. این پیش‌نویس پیرامون یک نکته مهم یعنی میزان تعهدات و اقدامات مدنظر هر کشور به‌عنوان برنامه اقدامات پس از سال‌های 2020 برای رسیدن به اهداف تعیین‌شده است که با اسم INDC (Intended Nationally Determined Contribution) شناخته می‌شود.
پیش از شروع کنفرانس همه ۱۹۵ کشور شرکت‌کننده پذیرفته بودند برای رسیدن به این هدف مشترک، برنامه و نقشه راه خود را برای کاهش تولید و انتشار گازهای گلخانه‌ای به صورتی جداگانه تهیه و رسما به این نشست اعلام کنند. INDC در حقیقت به معنای تعهدات و راهکارهایی است که این کشورها برای رسیدن به هدف کنترل گرمایش زمین به میزان کمتر از دو درجه سانتی‌گراد تا پیش از قرن حاضر قبول می‌کنند. ایران دو هفته پیش از شروع کنفرانس اولین INDC خود را با مشارکت و تصمیم‌گیری همه نهادهای مسئول و درگیر در موضوع گازهای گلخانه‌ای، پس از طی مراحل مختلف تهیه کرد که در ادامه به تصویب هیأت وزیران نیز رسید و در دبیرخانه کنوانسیون تغییرات آب‌وهوا هم به ثبت رسید. بر اساس آن ایران که یکی از له کشور اول دنیا در زمینه تولید‌ گازهای گلخانه‌ای است، متعهد شده تا سال 2030 به میزان چهار درصد از حجم گازهای گلخانه‌ای تولیدی خود را کم کند، ایران همچنین در همین راستا در مصوبه خود درج کرده که در صورت لغو همه تحریم‌های اعمال‌شده توسط دیگر کشورها حاضر است حجم کاهش گازهای گلخانه‌ای خود را به میزان هشت درصد دیگر افزایش داده و آن را به 12 درصد برساند. در هر صورت قطعی‌شدن انجام پیش‌داوری تا پیش از سال 2020 تاکنون در کنفرانس پاریس، دست‌کم در این مقطع با مخالفت زیادی مواجه شده است و مشخص نیست در روزهای آینده این مخالفت‌ها و اختلاف نظرهای کشورهای حاضر در کنفرانس پاریس به چه سرانجامی خواهد رسید و آیا امکان دستیابی به یک توافق جامع را ممکن خواهد کرد یا خیر. هم‌زمان با ساعت‌ها و دقایقی که هیأت‌های رسمی و دولتی کشورهای مختلف مشغول چانه‌زنی شدید در رابطه با تعهدات کشورها و گروه‌های مختلف در زمینه حجم و چگونگی عمل به این تعهدات برای کاستن از میزان گازهای گلخانه‌ای تولیدی بودند، در جایی دیگر از محل برگزاری کنفرانس، شکل جلسات و بحث‌ها روال دیگری داشت. در سه روز گذشته در سالن‌های محل برگزاری جلسه‌های تخصصی و کارشناسی این کنفرانس، مباحث مختلف و متعددی از جمله حجم مصرف سوخت‌های فسیلی، تلاش برای گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و نو، حمل‌ونقل و... توسط کارشناسان و متخصصان موردبحث قرار گرفته بود و ایده‌های خلاقانه و راهکارهای ابتکاری فراوانی مطرح شد. برخی از حاضران صاحب‌نام و صاحب ایده از نقاط مختلف جهان به پاریس آمده‌اند تا در‌این‌باره نظرات خود را بیان کنند. یکی از شرکت‌کنندگان صاحب‌نام حاضر در کنفرانس بیل گیتس، مدیرعامل مایکروسافت، بود که قرار است بخشی از توان بنیاد خیریه و شرکت خود را در راه تولید و گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و نو در جهان صرف کند.
کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس، رسیدن به دو نتیجه را از اصلی‌ترین اهداف خود قرار داده است، این دو هدف به این شرح هستند؛ اول دست‌یافتن به یک اجماع جهانی برای کنترل گرمایش زمین به گونه‌ای که این گرمایش تا پیش از پایان قرن حاضر و در سال ۲۱۰۰ میلادی کمتر از دو درجه سانتی‌گراد باشد؛ هدف دوم نیز به این شرح است؛ رسیدن به یک طرح مشترک بین ۱۹۵ کشور شرکت‌کننده در این کنفرانس که تضمین‌کننده هم‌گرایی تمامی این کشورها در جهت کاهش قطعی گازهای گلخانه‌ای باشد. تا پایان کنفرانس باید پنج روز دیگر منتظر بود و هنوز معلوم نیست و نمی‌توان پیش‌بینی کرد که آیا این کنفرانس مانند کنفرانس ناموفق سال 2009 در کپنهاگ دانمارک بی‌نتیجه به پایان خواهد رسید یا حاصل آن توافقی بزرگ و تعیین‌کننده برای وضعیت محیط‌زیستی زمین و کاستن از حجم فزاینده تولید گازهای گلخانه‌ای و افزایش دما خواهد بود. زمین منتظر است.

بیست‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی در پاریس همچنان در جریان است و مسئولان و کارشناسان عضو هیأت‌های اعزامی کشورهای حاضر در کنفرانس به‌شدت مشغول بحث و تبادل‌نظر و چانه‌زنی درباره تعهدات و نقش‌های همدیگر در زمینه کاهش گازهای گلخانه‌ای هستند. یکی از پرچالش‌ترین و بحث‌برانگیزترین این بحث‌ها موردی بود که از سوی اتحادیه اروپا مطرح شد و با مخالفت کشورهای عضو گروه موسوم به چتر (به رهبری آمریکا و عضویت کانادا، نیوزیلند، ژاپن و استرالیا) و همچنین کشورهای عضو گروه همفکر (کشورهای درحال‌توسعه که ایران هم یکی از این کشورهاست) مواجه شد. البته از سویی دیگر، کشورهای کوچک جزیره‌ای که پیش‌بینی می‌شود از جمله اصلی‌ترین قربانیان کشورهای گرمایش زمین و افزایش سطح آب اقیانوس‌ها و دریاها به دلیل آب‌شدن یخ‌های قطبی باشند نیز از جمله گروه موافقان پیشنهاد مطرح‌شده توسط اتحادیه اروپا بودند و برهمین‌اساس بحث‌های پردامنه و شدیدی در روزهای گذشته در این‌باره در کنفرانس در جریان بود. این کشورها هم از نظر اتحادیه اروپا حمایت خود را اعلام کردند و معتقد بودند که این پیش‌قضاوت باید قبل از 2020 اجرائی شود. آن‌گونه که مجید شفیع‌پور، رئیس هیأت اعزامی جمهوری اسلامی ایران، به بیست‌ویکمین کنفرانس متعهدین به کنوانسیون تغییرات آب‌وهوایی پاریس، در گفت‌وگو با «شرق» مطرح کرد؛ پیشنهاد اتحادیه اروپا به این شرح بود که می‌خواستند تا پیش از زمان شروع رسمی اقدامات تعهدداده‌شده توسط کشورهای مختلف در سال 2020 یک پیش‌داوری و ارزیابی از میزان این تعهدات در سال‌های 2018 و 2019 انجام شود تا مشخص شود آیا این تعهدات واقع‌بینانه، عادلانه و مبتنی‌بر توان واقعی این کشورهاست یا اینکه توان انجام کارهای بیشتری در این زمینه نیز وجود دارد. شفیع‌پور همچنین افزود بااین‌حال این پیشنهاد با مخالفت کشورهای عضو گروه چتر و کشورهای همفکر مواجه شد و هیأت اعزامی ایران هم مخالفت خود را با این پیشنهاد اعلام کرد چراکه ما معتقد هستیم که این پیشنهاد مبتنی‌بر پیش‌قضاوت است و ما مخالف آن هستیم و به‌جای آن با ارزیابی از میزان عملکرد و توفیق آن پس از اقدام موافق هستیم، نه پیش‌قضاوت. همین اختلاف‌نظرها و بحث‌ها حتی به بروز انشقاق و اختلاف بین کشورهای توسعه‌یافته هم منجر شد و درحالی‌که اتحادیه اروپا کماکان بر این نظر خود پافشاری می‌کرد، کشورهای عضو گروه چتر با آن مخالفت جدی کردند. اتحادیه اروپا معتقد است برای رسیدن به درکی دقیق از میزان توانایی کشورها برای رسیدن به نتایج هدف‌گذاری‌شده باید این پیش‌داوری‌ها صورت بگیرد. رئیس هیأت اعزامی ایران به کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس همچنین به «شرق» گفت: پیشرفت در تصمیمات اجلاس متعهدان به کنوانسیون تغییرات آب‌وهوایی تا امروز بر اساس پیش‌نویسی بود که از طریق همه کشورهای توسعه‌یافته و درحال‌توسعه دنبال می‌شد. این پیش‌نویس پیرامون یک نکته مهم یعنی میزان تعهدات و اقدامات مدنظر هر کشور به‌عنوان برنامه اقدامات پس از سال‌های 2020 برای رسیدن به اهداف تعیین‌شده است که با اسم INDC (Intended Nationally Determined Contribution) شناخته می‌شود.
پیش از شروع کنفرانس همه ۱۹۵ کشور شرکت‌کننده پذیرفته بودند برای رسیدن به این هدف مشترک، برنامه و نقشه راه خود را برای کاهش تولید و انتشار گازهای گلخانه‌ای به صورتی جداگانه تهیه و رسما به این نشست اعلام کنند. INDC در حقیقت به معنای تعهدات و راهکارهایی است که این کشورها برای رسیدن به هدف کنترل گرمایش زمین به میزان کمتر از دو درجه سانتی‌گراد تا پیش از قرن حاضر قبول می‌کنند. ایران دو هفته پیش از شروع کنفرانس اولین INDC خود را با مشارکت و تصمیم‌گیری همه نهادهای مسئول و درگیر در موضوع گازهای گلخانه‌ای، پس از طی مراحل مختلف تهیه کرد که در ادامه به تصویب هیأت وزیران نیز رسید و در دبیرخانه کنوانسیون تغییرات آب‌وهوا هم به ثبت رسید. بر اساس آن ایران که یکی از له کشور اول دنیا در زمینه تولید‌ گازهای گلخانه‌ای است، متعهد شده تا سال 2030 به میزان چهار درصد از حجم گازهای گلخانه‌ای تولیدی خود را کم کند، ایران همچنین در همین راستا در مصوبه خود درج کرده که در صورت لغو همه تحریم‌های اعمال‌شده توسط دیگر کشورها حاضر است حجم کاهش گازهای گلخانه‌ای خود را به میزان هشت درصد دیگر افزایش داده و آن را به 12 درصد برساند. در هر صورت قطعی‌شدن انجام پیش‌داوری تا پیش از سال 2020 تاکنون در کنفرانس پاریس، دست‌کم در این مقطع با مخالفت زیادی مواجه شده است و مشخص نیست در روزهای آینده این مخالفت‌ها و اختلاف نظرهای کشورهای حاضر در کنفرانس پاریس به چه سرانجامی خواهد رسید و آیا امکان دستیابی به یک توافق جامع را ممکن خواهد کرد یا خیر. هم‌زمان با ساعت‌ها و دقایقی که هیأت‌های رسمی و دولتی کشورهای مختلف مشغول چانه‌زنی شدید در رابطه با تعهدات کشورها و گروه‌های مختلف در زمینه حجم و چگونگی عمل به این تعهدات برای کاستن از میزان گازهای گلخانه‌ای تولیدی بودند، در جایی دیگر از محل برگزاری کنفرانس، شکل جلسات و بحث‌ها روال دیگری داشت. در سه روز گذشته در سالن‌های محل برگزاری جلسه‌های تخصصی و کارشناسی این کنفرانس، مباحث مختلف و متعددی از جمله حجم مصرف سوخت‌های فسیلی، تلاش برای گسترش استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر و نو، حمل‌ونقل و... توسط کارشناسان و متخصصان موردبحث قرار گرفته بود و ایده‌های خلاقانه و راهکارهای ابتکاری فراوانی مطرح شد. برخی از حاضران صاحب‌نام و صاحب ایده از نقاط مختلف جهان به پاریس آمده‌اند تا در‌این‌باره نظرات خود را بیان کنند. یکی از شرکت‌کنندگان صاحب‌نام حاضر در کنفرانس بیل گیتس، مدیرعامل مایکروسافت، بود که قرار است بخشی از توان بنیاد خیریه و شرکت خود را در راه تولید و گسترش انرژی‌های تجدیدپذیر و نو در جهان صرف کند.
کنفرانس تغییرات اقلیمی پاریس، رسیدن به دو نتیجه را از اصلی‌ترین اهداف خود قرار داده است، این دو هدف به این شرح هستند؛ اول دست‌یافتن به یک اجماع جهانی برای کنترل گرمایش زمین به گونه‌ای که این گرمایش تا پیش از پایان قرن حاضر و در سال ۲۱۰۰ میلادی کمتر از دو درجه سانتی‌گراد باشد؛ هدف دوم نیز به این شرح است؛ رسیدن به یک طرح مشترک بین ۱۹۵ کشور شرکت‌کننده در این کنفرانس که تضمین‌کننده هم‌گرایی تمامی این کشورها در جهت کاهش قطعی گازهای گلخانه‌ای باشد. تا پایان کنفرانس باید پنج روز دیگر منتظر بود و هنوز معلوم نیست و نمی‌توان پیش‌بینی کرد که آیا این کنفرانس مانند کنفرانس ناموفق سال 2009 در کپنهاگ دانمارک بی‌نتیجه به پایان خواهد رسید یا حاصل آن توافقی بزرگ و تعیین‌کننده برای وضعیت محیط‌زیستی زمین و کاستن از حجم فزاینده تولید گازهای گلخانه‌ای و افزایش دما خواهد بود. زمین منتظر است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.