همه ما فرزندان جلال هستیم
علی شروقی: همینطور که پشت میز چوبی کافه کتاب مؤسسه مکتب تهران نشستهایم و حرف میزنیم، جلال ستاری اطراف را برانداز میکند، به نمای چوبی - آجری داخل کافه و به حیاط بزرگی که وسطش حوض است و در باغچهاش دو گل سرخ، در زمینه پاییزی و خاکستری بیشتر به چشم میآیند، نگاهی میاندازد و میگوید: «خوب ساختهاند اینجا را». ساعت سه بعدازظهر پنجشنبه، 28 آبان است و مکتب تهران، به مناسبت روز فراخوان عمومی برای رفتن به کتابفروشیها، میزبان جلال ستاری و همسرش، لاله تقیان. برنامه دیدار دوستانهای است با جلال ستاری؛ لاله تقیان به شوخی به ستاری میگوید: «امروز قرار است شما را با کتاب آشنا کنند!» کمی بعد جلال تهرانی میآید. ستاری یکی از طرفداران پروپاقرص تئاترهای جلال تهرانی است و در کتاب «جادوی تئاتر»، از جلال تهرانی بهعنوان یکی از درامنویسانی نام برده که «ذهنیتی خلاق و نویدبخش» دارد و نمایشنامههایش «ساختار دراماتیک استواری» دارند. جلال تهرانی و ستاری مشغول صحبت میشوند و تهرانی از کار تازهاش میگوید که بهزودی قرار است در سالن تئاتر مکتب تهران اجرا شود. نام کار هست: «دور دنیا در هشتاد روز». کامبیز
درمبخش هم از راه میرسد؛ خالقِ «مینیاتورهای سیاه» و بسیار کاریکاتورِ به یادماندنی دیگر. با ستاری و لاله تقیان دوستان قدیمیاند و به هم که میرسند از گذشتهها یاد میکنند. درمبخش هم در تدارک نمایشگاهی است از آثاری که خودش میگوید به نوعی ادامه همان حال و هوای مینیاتورهای سیاه هستند، همراه با شوخیهایی با عبارات و اصطلاحات و ضربالمثلها. محمدامیر یاراحمدی، نمایشنامهنویس، هم میآید و کمی بعد محمود حدادی، مترجم ادبیات آلمانیزبان. حدادی از ترجمه «فاوست» گوته میگوید و اینکه ترجمه جلد اول را تمام کرده است. صحبت به ترجمهاش از «مرگ در ونیز» توماس مان کشیده میشود و حدادی به مشابهت یکی از صحنههای رمان توماس مان، با بخشی از فاوست گوته اشاره میکند. اشارهاش به صحنه جشن شیاطین و شادخواری در رمان توماس مان است که
الهام گرفته از صحنهای است در فاوست.
ما فرزندانِ جلال: پشت این میزی که نشستهایم، دیگر جا نیست و میهمانان نامآشنای دیگری هم قرار است برای دیدار با جلال ستاری بیایند. جاهایمان را عوض میکنیم و مینشینیم پشت میزی بزرگتر. مسعود کیمیایی و قباد شیوا، دیگر هنرمندان نامآشنایی هستند که قرار است بیایند. اول قباد شیوا میرسد و کمی بعد کیمیایی. «همه ما فرزندان جلال هستیم». این را کیمیایی همینکه از راه میرسد، بعد از خوشوبشی گرم با دوست قدیمیاش به زبان میآورد و بعد میگوید که جلال ستاری در سالهای پیش از انقلاب در فرهنگ و هنر، پشت چه فیلمهای مهمی که نایستاده است، از جمله پشت فیلمهای خود او و فیلمهای سهراب شهیدثالث. ستاری سری تکان میدهد و میگوید: «سرِ آن فیلم سفر سنگ، آقا نمیدانی ما چه داستانی داشتیم. هی میگفتند این سنگ معنیاش چیست و ما میگفتیم هیچ معنای خاصی ندارد». ستاری از فیلم «غزل» کیمیایی هم بهعنوان یکی از فیلمهای موردعلاقهاش یاد میکند و از کیمیایی سراغ کار تازه را میگیرد و کیمیایی میگوید مشغول مراحل پیشتولید فیلم تازهاش به نام «قاتل اهلی» است.
دو کتاب تازه از جلال ستاری: ستاري میگوید دو کتاب تازه قرار است از او منتشر شود که یکی تألیف است و دیگری ترجمه. کتاب تألیفی، کتابی است درباره سازمان پرورش افکار که بهدست رضاشاه تأسیس شد و کتاب ترجمه، کتابی است درباره نمایش در ایرانِ عصر قاجار. جالب اینکه به گفته ستاری، این کتاب در واقع مقاله بلندی است که در همان دوران قاجار در یک نشریه معتبر فرانسوی چاپ شده بوده و نویسنده آن، یک فرانسوی است که در دوران قاجار به ایران آمده بوده و نمایشهایی را که آن زمان در دربار و جاهای مختلف اجرا میشده دیده است و درباره آنها نوشته و از این نمایشها عکس هم برداشته که این عکسها هم ضمیمه کتابی خواهند بود که ستاری ترجمه کرده است. ساعت نزدیک پنج است و جلال ستاری و لاله تقیان عجله دارند تا به ترافیک اتوبان کرج نخورند. مراسم به پایان میرسد. همراه دیگران، نویسنده «اسطوره تهران» را تا دمِ درِ مکتب تهران بدرقه میکنم، به امید دیداری دوباره در آیندهای هرچه نزدیکتر.
علی شروقی: همینطور که پشت میز چوبی کافه کتاب مؤسسه مکتب تهران نشستهایم و حرف میزنیم، جلال ستاری اطراف را برانداز میکند، به نمای چوبی - آجری داخل کافه و به حیاط بزرگی که وسطش حوض است و در باغچهاش دو گل سرخ، در زمینه پاییزی و خاکستری بیشتر به چشم میآیند، نگاهی میاندازد و میگوید: «خوب ساختهاند اینجا را». ساعت سه بعدازظهر پنجشنبه، 28 آبان است و مکتب تهران، به مناسبت روز فراخوان عمومی برای رفتن به کتابفروشیها، میزبان جلال ستاری و همسرش، لاله تقیان. برنامه دیدار دوستانهای است با جلال ستاری؛ لاله تقیان به شوخی به ستاری میگوید: «امروز قرار است شما را با کتاب آشنا کنند!» کمی بعد جلال تهرانی میآید. ستاری یکی از طرفداران پروپاقرص تئاترهای جلال تهرانی است و در کتاب «جادوی تئاتر»، از جلال تهرانی بهعنوان یکی از درامنویسانی نام برده که «ذهنیتی خلاق و نویدبخش» دارد و نمایشنامههایش «ساختار دراماتیک استواری» دارند. جلال تهرانی و ستاری مشغول صحبت میشوند و تهرانی از کار تازهاش میگوید که بهزودی قرار است در سالن تئاتر مکتب تهران اجرا شود. نام کار هست: «دور دنیا در هشتاد روز». کامبیز
درمبخش هم از راه میرسد؛ خالقِ «مینیاتورهای سیاه» و بسیار کاریکاتورِ به یادماندنی دیگر. با ستاری و لاله تقیان دوستان قدیمیاند و به هم که میرسند از گذشتهها یاد میکنند. درمبخش هم در تدارک نمایشگاهی است از آثاری که خودش میگوید به نوعی ادامه همان حال و هوای مینیاتورهای سیاه هستند، همراه با شوخیهایی با عبارات و اصطلاحات و ضربالمثلها. محمدامیر یاراحمدی، نمایشنامهنویس، هم میآید و کمی بعد محمود حدادی، مترجم ادبیات آلمانیزبان. حدادی از ترجمه «فاوست» گوته میگوید و اینکه ترجمه جلد اول را تمام کرده است. صحبت به ترجمهاش از «مرگ در ونیز» توماس مان کشیده میشود و حدادی به مشابهت یکی از صحنههای رمان توماس مان، با بخشی از فاوست گوته اشاره میکند. اشارهاش به صحنه جشن شیاطین و شادخواری در رمان توماس مان است که
الهام گرفته از صحنهای است در فاوست.
ما فرزندانِ جلال: پشت این میزی که نشستهایم، دیگر جا نیست و میهمانان نامآشنای دیگری هم قرار است برای دیدار با جلال ستاری بیایند. جاهایمان را عوض میکنیم و مینشینیم پشت میزی بزرگتر. مسعود کیمیایی و قباد شیوا، دیگر هنرمندان نامآشنایی هستند که قرار است بیایند. اول قباد شیوا میرسد و کمی بعد کیمیایی. «همه ما فرزندان جلال هستیم». این را کیمیایی همینکه از راه میرسد، بعد از خوشوبشی گرم با دوست قدیمیاش به زبان میآورد و بعد میگوید که جلال ستاری در سالهای پیش از انقلاب در فرهنگ و هنر، پشت چه فیلمهای مهمی که نایستاده است، از جمله پشت فیلمهای خود او و فیلمهای سهراب شهیدثالث. ستاری سری تکان میدهد و میگوید: «سرِ آن فیلم سفر سنگ، آقا نمیدانی ما چه داستانی داشتیم. هی میگفتند این سنگ معنیاش چیست و ما میگفتیم هیچ معنای خاصی ندارد». ستاری از فیلم «غزل» کیمیایی هم بهعنوان یکی از فیلمهای موردعلاقهاش یاد میکند و از کیمیایی سراغ کار تازه را میگیرد و کیمیایی میگوید مشغول مراحل پیشتولید فیلم تازهاش به نام «قاتل اهلی» است.
دو کتاب تازه از جلال ستاری: ستاري میگوید دو کتاب تازه قرار است از او منتشر شود که یکی تألیف است و دیگری ترجمه. کتاب تألیفی، کتابی است درباره سازمان پرورش افکار که بهدست رضاشاه تأسیس شد و کتاب ترجمه، کتابی است درباره نمایش در ایرانِ عصر قاجار. جالب اینکه به گفته ستاری، این کتاب در واقع مقاله بلندی است که در همان دوران قاجار در یک نشریه معتبر فرانسوی چاپ شده بوده و نویسنده آن، یک فرانسوی است که در دوران قاجار به ایران آمده بوده و نمایشهایی را که آن زمان در دربار و جاهای مختلف اجرا میشده دیده است و درباره آنها نوشته و از این نمایشها عکس هم برداشته که این عکسها هم ضمیمه کتابی خواهند بود که ستاری ترجمه کرده است. ساعت نزدیک پنج است و جلال ستاری و لاله تقیان عجله دارند تا به ترافیک اتوبان کرج نخورند. مراسم به پایان میرسد. همراه دیگران، نویسنده «اسطوره تهران» را تا دمِ درِ مکتب تهران بدرقه میکنم، به امید دیداری دوباره در آیندهای هرچه نزدیکتر.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.