|

بیشترین زمین‌های کشت ارگانیک در جزایر فالکلند

فاطمه پاسبان. کارشناس کشاورزی

کشاورزی ارگانیک یکی از راهکارهایی حفاظت از زمین و انسان است که در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مؤثر است. در کنار مسائل مطلوب زیست‌محیطی کشاورزی ارگانیک، این روش تولیدی مزایا و منافع بسیاری از نظر اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد و به همین دلایل، گسترش و ترویج کشاورزی ارگانیک در کشورهای جهان شدت یافته است. براساس آخرین اطلاعات آماری به‌هنگام شده در سال 2013 و داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط مؤسسه تحقیقات کشاورزی ارگانیک (FiBL) و فدراسیون بین‌المللی جنبش کشاورزی ارگانیک (IFOAM) براساس زمین‌های کشاورزی ارگانیک در بسیاری از کشورها رشد یافته و از رقم 11 میلیون هکتار در سال 1999 به رقم 43 میلیون هکتار افزایش یافته که در حدود 3.9 برابر شده است. شش کشور جدید در سال 2013 به جامعه تولیدکنندگان ارگانیک پیوسته‌‌اند که درحال‌حاضر شامل 170 کشور جهان می‌شود. در سال 2013 در حدود 43.1 میلیون هکتار زمین کشاورزی به صورت ارگانیک کشت می‌شد. بزرگ‌ترین زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان مربوط به اقیانوسیه هست که 17.3 میلیون هکتار در حدود 40 درصد زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان را به خود اختصاص داده است. بعد از آن اروپا با 11.5 میلیون هکتار در حدود 27 درصد، آمریکای لاتین با 6.6 میلیون هکتار در حدود 15 درصد، آسیا با 3.4 میلیون هکتار در حدود هشت درصد، آمریکای شمالی با سه میلیون هکتار در حدود هفت درصد و آفریقا با یک میلیون هکتار در حدود سه درصد از زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان را به خود اختصاص داده‌اند. دراین‌میان، بیشترین سطح زیر کشت ارگانیک به‌ترتیب مربوط به استرالیا با 17.2 میلیون هکتار، آرژانتین با 3.2 میلیون هکتار و ایالات متحده آمریکا با 2.2 میلیون هکتار است. براساس اطلاعات این گزارش، زمین‌های زیر کشت ارگانیک ایران در حدود 12.2 هزار هکتار گزارش شده است.
در سال 2013 در حدود دومیلیون تولیدکننده در سرتاسر جهان در زمین‌های خود کشاورزی ارگانیک داشته‌‌اند که بیشترین تعداد در کشور هندوستان با 650 هزار تولیدکننده و بعد از آن اوگاندا با 190 هزار تولیدکننده و مکزیک با 170 هزار تولیدکننده قرار دارند. در سال 2013 در حدود 0.98 درصد زمین‌های کشاورزی کل جهان به کشت ارگانیک اختصاص یافته است. بیشترین سهم زمین‌های کشت ارگانیک مربوط به جزایر فالکلند با 36.3 درصد، لیختن‌اشتاین با 31 درصد و استرالیا با 19.5 درصد سهم از کل زمین‌های کشاورزی کشورهای مزبور است. براساس اطلاعات گزارش مزبور، زمین‌های زیر کشت ارگانیک ایران در حدود 12.2 هزار هکتار گزارش شده است که در حدود 0.03 درصد کل زمین‌های کشاورزی ایران را شامل می‌شود. نکته قابل توجه این است که سال 2013 نسبت به سال 2012 رشد زمین‌های زیر کشت کشاورزی ارگانیک در ایران 71.5 درصد رشد منفی داشته است. یعنی کشاورزانی که کشت ارگانیک می‌کردند، از گردونه کشاورزی ارگانیک خارج شده‌‌اند. تولیدکنندگان کشاورزی ارگانیک در ایران در حدود هزارو 663 کشاورز گزارش شده است. باوجود همه توصیه‌های علمی درباره توسعه کشت محصولات ارگانیک، ملاحظه می‌شود سهم کوچکی از زمین‌های کشاورزی به کشاورزی ارگانیک اختصاص یافته است. به‌نظر می‌رسد توسعه کشت محصولات ارگانیک نیازمند الزامات و پیش‌شرط‌هایی است. تجربه کشورهای جهانی نشان می‌دهد توسعه کشت ارگانیک درابتدا نیازمند شناخت وضعیت موجود، تنگناها و مشکلات و موانع بازدانده و تقویت‌کننده، تهدیدها و فرصت‌هاست. به‌عبارتی، قبل از برداشتن گام، ابتدا باید مسیر پیشِ‌رو را با توجه به مطالعه وضعیت موجود، قابلیت و ظرفیت‌ها و داشته‌های بالفعل و بالقوه ترسیم کرد و بعد مرحله‌به‌مرحله براساس برنامه‌ریزی علمی، کنترل، ارزیابی، نظارت و اصلاح فرایندهای موجود جلو رفت. یکباره و با نوشتن جملاتی مانند «توسعه کشت ارگانیک» نمی‌توان به این مهم دست یافت. عموما توصیه‌های سیاستی برای استراتژی توسعه کشت ارگانیک بر این محورها استوار است : 1) کمک به ارتقای ظرفیت تعاونی‌های کشاورزی ارگانیک و توسعه آنها. 2) ارتقا، توسعه و یکپارچگی بازارهای محصولات ارگانیک.3) کمک به توسعه بازارهای محصولات ارگانیک محلی.4) پشتیبانی و توسعه سیستم‌های تضمین مشارکتی (PGS).5) تمرکز سیاست‌ها و حمایت‌های دولتی بر مناطقی که پتانسیل کشاورزی ارگانیک دارند. 6) پشتیبانی از تحقیقات کشاورزی ارگانیک در همه ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی. تدوین استراتژی توسعه کشاورزی ارگانیک براساس مطالعه علمی و بهره‌گیری از تجربیات جهانی و همفکری بین‌المللی در دوره زمانی مشخص الزامی برای دستیابی به این مهم است.

کشاورزی ارگانیک یکی از راهکارهایی حفاظت از زمین و انسان است که در کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای مؤثر است. در کنار مسائل مطلوب زیست‌محیطی کشاورزی ارگانیک، این روش تولیدی مزایا و منافع بسیاری از نظر اقتصادی و اجتماعی به همراه دارد و به همین دلایل، گسترش و ترویج کشاورزی ارگانیک در کشورهای جهان شدت یافته است. براساس آخرین اطلاعات آماری به‌هنگام شده در سال 2013 و داده‌های جمع‌آوری‌شده توسط مؤسسه تحقیقات کشاورزی ارگانیک (FiBL) و فدراسیون بین‌المللی جنبش کشاورزی ارگانیک (IFOAM) براساس زمین‌های کشاورزی ارگانیک در بسیاری از کشورها رشد یافته و از رقم 11 میلیون هکتار در سال 1999 به رقم 43 میلیون هکتار افزایش یافته که در حدود 3.9 برابر شده است. شش کشور جدید در سال 2013 به جامعه تولیدکنندگان ارگانیک پیوسته‌‌اند که درحال‌حاضر شامل 170 کشور جهان می‌شود. در سال 2013 در حدود 43.1 میلیون هکتار زمین کشاورزی به صورت ارگانیک کشت می‌شد. بزرگ‌ترین زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان مربوط به اقیانوسیه هست که 17.3 میلیون هکتار در حدود 40 درصد زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان را به خود اختصاص داده است. بعد از آن اروپا با 11.5 میلیون هکتار در حدود 27 درصد، آمریکای لاتین با 6.6 میلیون هکتار در حدود 15 درصد، آسیا با 3.4 میلیون هکتار در حدود هشت درصد، آمریکای شمالی با سه میلیون هکتار در حدود هفت درصد و آفریقا با یک میلیون هکتار در حدود سه درصد از زمین‌های کشاورزی ارگانیک جهان را به خود اختصاص داده‌اند. دراین‌میان، بیشترین سطح زیر کشت ارگانیک به‌ترتیب مربوط به استرالیا با 17.2 میلیون هکتار، آرژانتین با 3.2 میلیون هکتار و ایالات متحده آمریکا با 2.2 میلیون هکتار است. براساس اطلاعات این گزارش، زمین‌های زیر کشت ارگانیک ایران در حدود 12.2 هزار هکتار گزارش شده است.
در سال 2013 در حدود دومیلیون تولیدکننده در سرتاسر جهان در زمین‌های خود کشاورزی ارگانیک داشته‌‌اند که بیشترین تعداد در کشور هندوستان با 650 هزار تولیدکننده و بعد از آن اوگاندا با 190 هزار تولیدکننده و مکزیک با 170 هزار تولیدکننده قرار دارند. در سال 2013 در حدود 0.98 درصد زمین‌های کشاورزی کل جهان به کشت ارگانیک اختصاص یافته است. بیشترین سهم زمین‌های کشت ارگانیک مربوط به جزایر فالکلند با 36.3 درصد، لیختن‌اشتاین با 31 درصد و استرالیا با 19.5 درصد سهم از کل زمین‌های کشاورزی کشورهای مزبور است. براساس اطلاعات گزارش مزبور، زمین‌های زیر کشت ارگانیک ایران در حدود 12.2 هزار هکتار گزارش شده است که در حدود 0.03 درصد کل زمین‌های کشاورزی ایران را شامل می‌شود. نکته قابل توجه این است که سال 2013 نسبت به سال 2012 رشد زمین‌های زیر کشت کشاورزی ارگانیک در ایران 71.5 درصد رشد منفی داشته است. یعنی کشاورزانی که کشت ارگانیک می‌کردند، از گردونه کشاورزی ارگانیک خارج شده‌‌اند. تولیدکنندگان کشاورزی ارگانیک در ایران در حدود هزارو 663 کشاورز گزارش شده است. باوجود همه توصیه‌های علمی درباره توسعه کشت محصولات ارگانیک، ملاحظه می‌شود سهم کوچکی از زمین‌های کشاورزی به کشاورزی ارگانیک اختصاص یافته است. به‌نظر می‌رسد توسعه کشت محصولات ارگانیک نیازمند الزامات و پیش‌شرط‌هایی است. تجربه کشورهای جهانی نشان می‌دهد توسعه کشت ارگانیک درابتدا نیازمند شناخت وضعیت موجود، تنگناها و مشکلات و موانع بازدانده و تقویت‌کننده، تهدیدها و فرصت‌هاست. به‌عبارتی، قبل از برداشتن گام، ابتدا باید مسیر پیشِ‌رو را با توجه به مطالعه وضعیت موجود، قابلیت و ظرفیت‌ها و داشته‌های بالفعل و بالقوه ترسیم کرد و بعد مرحله‌به‌مرحله براساس برنامه‌ریزی علمی، کنترل، ارزیابی، نظارت و اصلاح فرایندهای موجود جلو رفت. یکباره و با نوشتن جملاتی مانند «توسعه کشت ارگانیک» نمی‌توان به این مهم دست یافت. عموما توصیه‌های سیاستی برای استراتژی توسعه کشت ارگانیک بر این محورها استوار است : 1) کمک به ارتقای ظرفیت تعاونی‌های کشاورزی ارگانیک و توسعه آنها. 2) ارتقا، توسعه و یکپارچگی بازارهای محصولات ارگانیک.3) کمک به توسعه بازارهای محصولات ارگانیک محلی.4) پشتیبانی و توسعه سیستم‌های تضمین مشارکتی (PGS).5) تمرکز سیاست‌ها و حمایت‌های دولتی بر مناطقی که پتانسیل کشاورزی ارگانیک دارند. 6) پشتیبانی از تحقیقات کشاورزی ارگانیک در همه ابعاد فنی، اقتصادی و اجتماعی. تدوین استراتژی توسعه کشاورزی ارگانیک براساس مطالعه علمی و بهره‌گیری از تجربیات جهانی و همفکری بین‌المللی در دوره زمانی مشخص الزامی برای دستیابی به این مهم است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.