قاصد بیگناه است
مرضیه رسولی
مرد همسایه سرطان گرفته بود. از وقتی متوجه بیماریاش شد تا وقتی سرطان ریه او را از پا درآورد، چیزی حدود دوماه طول کشید. زن و بچه داشت. یکی از بچهها رفته بود سربازی. بعد از سهماه آمد مرخصی و فهمید. صدای ضجههایش کوچه را پر کرد. چندتا مصیبت همزمان سرش آمده بود. هم پدرش مرده بود، هم بیماری و مرگ پدرش را اینهمه مدت ازش پنهان کرده بودند و هم بابت آن سهماهی که فقط درگیر مشکلات خودش بوده و کمتر به خانه زنگ زده، عذاب وجدان داشت. هیچ فرصتی بهش نداده بودند. کسی را سراغ دارم که مرگ پدرش را یکسال از او پنهان کردند. آنقدر از لحظهای که خبر بد منتقل میشود وحشت دارند که برای مخفیکردن و بهتأخیرانداختنش همه راهها را میروند. 50 عضو خانواده و فامیل باید زبان به کام بگیرند تا یکنفر که آنسر دنیا دارد درسش را میخواند و مشکلات خودش را دارد، همزمان با بقیه از اتفاق خبردار نشود. به فداکاریای میماند که در آن کسی را که برایش ازخودگذشتگی کردهاند تا مصیبتها را نفهمد و زندگیاش را بکند و دردی به دردهایش اضافه نشود، بدتر خشمگین و بیاعتماد میکند. خبر پنهان شده، اما هزینه این پنهانکردن، نگرانی همیشگی کسی است که دور از خانواده زندگی میکند: رفته خارج از شهر یا کشور، رفته سربازی یا مأموریت، توی بیمارستان بستری است. همیشه فکر میکند اتفاق بدی افتاده که از او مخفی نگه داشتهاند. مدام دلشوره دارد و تازه وقتی از اتفاق بد خبردار میشود که مصیبت برای بقیه آمده و گذشته و شامل مرور زمان شده. حالا حال همه بهتر است و او با حال بدش تنهاست. این پنهانکاری بینشان فاصله انداخته، او عقب افتاده و آن دیگران خیلی جلوترند و پیچ تند را رد کردهاند. برای نجات یک لحظه، ماهها و سالها آلوده میشوند. خبرهای بدی که آدم در طول زندگیاش میدهد انگشتشمارند. منظور آن جنس خبرهایی است که در لحظه اتفاقافتادن یک یا چند زندگی را نابود میکنند یا تغییر میدهند. به خاطر این انگشتشماربودن، کمتر کسی به چطور مواجهشدن با آن فکر میکند، رفتارها در آن لحظه غریزی و غیرآموزشدیده و ناآگاهانه است و چون تاب سنگینی آن لحظه را نداریم، صورتمسئله را پاک میکنیم: حالا که نمیدانم چطور خبر بد را بدهم، بهتر است رویش ملافه بکشم و دورش را تزئین کنم که از فرسنگها دورتر قابل تشخیص نباشد. تحقیقی در آمریکا انجام شده که در آن از بیماران درباره اینکه آیا دوست دارند جزئیات بیماریشان را بدانند سؤال شده بود و 80 درصد گفته بودند که دوست دارند واقعیت را بدانند اما این واقعیت از بیشتر آنها پنهان میشود. آنها گفته بودند واکنشی که به شنیدن وضعیتشان نشان میدهند به این معنی نیست که نمیخواهند بدانند. تندترین واکنشها در همان چنددقیقه یا ساعات اولیه است، بعد همهچیز آرام میشود. بیخبری، بهترین خبر نیست. بیخبری تخیل را به کار میاندازد و این تخیل بیشتر وقتها کارکرد تخریبی دارد. میگویند در زمانهای قدیم وقتی قاصدی خبر شکست در یک نبرد را برای پادشاه میآورد، گاهی به دستور پادشاه او را گردن میزدند. اگر هم واقعیت داشته باشد، خب از آن زمان صدهاسال گذشته است.
مرد همسایه سرطان گرفته بود. از وقتی متوجه بیماریاش شد تا وقتی سرطان ریه او را از پا درآورد، چیزی حدود دوماه طول کشید. زن و بچه داشت. یکی از بچهها رفته بود سربازی. بعد از سهماه آمد مرخصی و فهمید. صدای ضجههایش کوچه را پر کرد. چندتا مصیبت همزمان سرش آمده بود. هم پدرش مرده بود، هم بیماری و مرگ پدرش را اینهمه مدت ازش پنهان کرده بودند و هم بابت آن سهماهی که فقط درگیر مشکلات خودش بوده و کمتر به خانه زنگ زده، عذاب وجدان داشت. هیچ فرصتی بهش نداده بودند. کسی را سراغ دارم که مرگ پدرش را یکسال از او پنهان کردند. آنقدر از لحظهای که خبر بد منتقل میشود وحشت دارند که برای مخفیکردن و بهتأخیرانداختنش همه راهها را میروند. 50 عضو خانواده و فامیل باید زبان به کام بگیرند تا یکنفر که آنسر دنیا دارد درسش را میخواند و مشکلات خودش را دارد، همزمان با بقیه از اتفاق خبردار نشود. به فداکاریای میماند که در آن کسی را که برایش ازخودگذشتگی کردهاند تا مصیبتها را نفهمد و زندگیاش را بکند و دردی به دردهایش اضافه نشود، بدتر خشمگین و بیاعتماد میکند. خبر پنهان شده، اما هزینه این پنهانکردن، نگرانی همیشگی کسی است که دور از خانواده زندگی میکند: رفته خارج از شهر یا کشور، رفته سربازی یا مأموریت، توی بیمارستان بستری است. همیشه فکر میکند اتفاق بدی افتاده که از او مخفی نگه داشتهاند. مدام دلشوره دارد و تازه وقتی از اتفاق بد خبردار میشود که مصیبت برای بقیه آمده و گذشته و شامل مرور زمان شده. حالا حال همه بهتر است و او با حال بدش تنهاست. این پنهانکاری بینشان فاصله انداخته، او عقب افتاده و آن دیگران خیلی جلوترند و پیچ تند را رد کردهاند. برای نجات یک لحظه، ماهها و سالها آلوده میشوند. خبرهای بدی که آدم در طول زندگیاش میدهد انگشتشمارند. منظور آن جنس خبرهایی است که در لحظه اتفاقافتادن یک یا چند زندگی را نابود میکنند یا تغییر میدهند. به خاطر این انگشتشماربودن، کمتر کسی به چطور مواجهشدن با آن فکر میکند، رفتارها در آن لحظه غریزی و غیرآموزشدیده و ناآگاهانه است و چون تاب سنگینی آن لحظه را نداریم، صورتمسئله را پاک میکنیم: حالا که نمیدانم چطور خبر بد را بدهم، بهتر است رویش ملافه بکشم و دورش را تزئین کنم که از فرسنگها دورتر قابل تشخیص نباشد. تحقیقی در آمریکا انجام شده که در آن از بیماران درباره اینکه آیا دوست دارند جزئیات بیماریشان را بدانند سؤال شده بود و 80 درصد گفته بودند که دوست دارند واقعیت را بدانند اما این واقعیت از بیشتر آنها پنهان میشود. آنها گفته بودند واکنشی که به شنیدن وضعیتشان نشان میدهند به این معنی نیست که نمیخواهند بدانند. تندترین واکنشها در همان چنددقیقه یا ساعات اولیه است، بعد همهچیز آرام میشود. بیخبری، بهترین خبر نیست. بیخبری تخیل را به کار میاندازد و این تخیل بیشتر وقتها کارکرد تخریبی دارد. میگویند در زمانهای قدیم وقتی قاصدی خبر شکست در یک نبرد را برای پادشاه میآورد، گاهی به دستور پادشاه او را گردن میزدند. اگر هم واقعیت داشته باشد، خب از آن زمان صدهاسال گذشته است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.