|

شاعر تنهایی‌های تازه

«پنجره‌ای به سمت باغ گمشده»، عنوان مجموعه شعری است از افتخار عارف که با ترجمه علی بیات در نشر ثالث به چاپ رسیده است. نام اصلی شاعر این مجموعه، افتخار حسین است و عارف تخلص اوست. او در سال 1944 در هندوستان به دنیا آمد و در اوایل جوانی به پاکستان مهاجرت کرد و بعدها برای تحصیل به آمریکا رفت. عارف در زمان حضورش در پاکستان در بخش برون‌مرزی رادیو پاکستان مشغول به کار شد و بعدتر حضور او به‌عنوان مجری در برنامه‌ای تلویزیونی موجب شهرت زودرس او شد. او کار در رادیو و تلویزیون را ادامه داد و بعد از سفری که به انگلستان داشت در رادیو و تلویزیون‌‌های انگلیسی‌زبان هم حضور داشت و در اینجا خدمات زیادی به ادبیات اردو انجام داد. افتخار عارف بعد از سال‌ها دوری از کشور، در سال 1991 به پاکستان برگشت و یک‌بار تا سال 1995 و باری دیگر از سال 2000 تا 2008 به سمت ریاست آکادمی ادبیات پاکستان منصوب شد. او همچنین از سال 1392 تا امروز به‌عنوان رئیس مؤسسه فرهنگی اکو در ایران به سر می‌برد. از افتخار عارف تاکنون چندین مجموعه شعر منتشر شده که «مهر دونیم»، «حرف باریاب»، «جهان معلوم» و «کتاب دل و دنیا» از آن‌ جمله‌اند. در مجموعه شعرهای عارف هم اشعار کلاسیک وجود دارد و هم شعر نو و غالب اشعار کلاسیک او در قالب غزل سروده شده‌اند. مترجم «پنجره‌ای به سمت باغ گمشده» در بخشی از پیشگفتار کتاب درباره ویژگی‌های شعر افتخار عارف نوشته: «برخی از عناصری که در شعر افتخار عارف خودنمائی می‌کنند، عبارت هستند از رویا، خیال و خاک. به قول عبدالعزیز ساحر، این عناصر چنان در شعر افتخار عارف با هم آمیخته‌اند که از آهنگ زیبایی‌شناختی این‌ها، فضای جدید فکری و رشد معنایی حس می‌شود. جلوه فردی هر عنصر موجودیت خود را حفظ می‌کند و جلوه‌های معنایی جمعی و گروهی آنها، دنیای رنگ‌ونوری را ارائه می‌کند که آمیخته به گونه‌های نوین فکر و خیال است. جنبه ناشناخته و ماورایی رؤیا و خیال، در آمیزش با تعبیر مادی آن با استنادات درونی و بیرونی، به‌نوعی اثرآفرینی می‌کند که تمام امور انکسار و تواضعِ وجود به اثبات وجود و یقین به ذات منتهی می‌شود و به‌این‌ترتیب تمام سرمایه فکری شاعر، آینه‌دار نظام فکری و عرفان او می‌شوند». به نوشته مترجم، از دیگر مضامین شعرهای عارف که شکلی نمادین هم به خود گرفته، موضوع کربلا است و همچنین او به خانه و زمین هم توجه زیادی داشته است. او ازسویی سال‌ها دور از وطن به سر برده و ازسوی‌دیگر اوضاع اجتماعی پاکستان هم برایش خوشایند نبوده و به‌این‌خاطر «هجرت، خانه، شهر، وطن و زمین» در شعرهای او تکرار می‌شوند. شعر افتخار عارف هم تحت‌تأثیر شعر معاصر و هم متأثر از شعر کلاسیک بوده و ضمنا او از اقبال نیز بسیار تأثیر گرفته است.
در مجموعه «پنجره‌ای به سمت باغ گمشده»، 20 غزل و 45 شعر نو از اردو به فارسی برگردانده شده‌اند. مترجم این کتاب، اساس انتخابش در این اثر را مجموعه‌ای از شعرهای عارف که به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند دانسته و آن‌هم به‌این‌خاطر که به گفته خودش در این مجموعه، شعرهای مشهورتر انتخاب شده بودند. به‌جز این، او تعدادی دیگر از شعرهای عارف را از مجموعه کامل اشعار عارف انتخاب کرده و آنها را نیز در این کتاب ترجمه کرده است. چند شعری هم برای اولین‌بار در این کتاب منتشر شده‌اند. مترجم در این مجموعه اصل اردوی اشعار را هم در صفحه روبه‌روی ترجمه فارسی آورده چراکه به نظرش این کار هم میزان قرابت زبان و ادبیات اردو با زبان و ادبیات فارسی را نشان می‌دهد و هم امکانی در اختیار منتقدان قرار می‌دهد تا ترجمه اشعار را با اصل آنها تطبیق دهند. هرچند مترجم این کتاب تاکنون تجربه‌ای در ترجمه شعر نداشته اما به گفته خودش کوشیده ترجمه‌ اشعار این مجموعه نوعی وزن و آهنگ پیدا کنند تا از شکل نثرگونه دور شوند.

«پنجره‌ای به سمت باغ گمشده»، عنوان مجموعه شعری است از افتخار عارف که با ترجمه علی بیات در نشر ثالث به چاپ رسیده است. نام اصلی شاعر این مجموعه، افتخار حسین است و عارف تخلص اوست. او در سال 1944 در هندوستان به دنیا آمد و در اوایل جوانی به پاکستان مهاجرت کرد و بعدها برای تحصیل به آمریکا رفت. عارف در زمان حضورش در پاکستان در بخش برون‌مرزی رادیو پاکستان مشغول به کار شد و بعدتر حضور او به‌عنوان مجری در برنامه‌ای تلویزیونی موجب شهرت زودرس او شد. او کار در رادیو و تلویزیون را ادامه داد و بعد از سفری که به انگلستان داشت در رادیو و تلویزیون‌‌های انگلیسی‌زبان هم حضور داشت و در اینجا خدمات زیادی به ادبیات اردو انجام داد. افتخار عارف بعد از سال‌ها دوری از کشور، در سال 1991 به پاکستان برگشت و یک‌بار تا سال 1995 و باری دیگر از سال 2000 تا 2008 به سمت ریاست آکادمی ادبیات پاکستان منصوب شد. او همچنین از سال 1392 تا امروز به‌عنوان رئیس مؤسسه فرهنگی اکو در ایران به سر می‌برد. از افتخار عارف تاکنون چندین مجموعه شعر منتشر شده که «مهر دونیم»، «حرف باریاب»، «جهان معلوم» و «کتاب دل و دنیا» از آن‌ جمله‌اند. در مجموعه شعرهای عارف هم اشعار کلاسیک وجود دارد و هم شعر نو و غالب اشعار کلاسیک او در قالب غزل سروده شده‌اند. مترجم «پنجره‌ای به سمت باغ گمشده» در بخشی از پیشگفتار کتاب درباره ویژگی‌های شعر افتخار عارف نوشته: «برخی از عناصری که در شعر افتخار عارف خودنمائی می‌کنند، عبارت هستند از رویا، خیال و خاک. به قول عبدالعزیز ساحر، این عناصر چنان در شعر افتخار عارف با هم آمیخته‌اند که از آهنگ زیبایی‌شناختی این‌ها، فضای جدید فکری و رشد معنایی حس می‌شود. جلوه فردی هر عنصر موجودیت خود را حفظ می‌کند و جلوه‌های معنایی جمعی و گروهی آنها، دنیای رنگ‌ونوری را ارائه می‌کند که آمیخته به گونه‌های نوین فکر و خیال است. جنبه ناشناخته و ماورایی رؤیا و خیال، در آمیزش با تعبیر مادی آن با استنادات درونی و بیرونی، به‌نوعی اثرآفرینی می‌کند که تمام امور انکسار و تواضعِ وجود به اثبات وجود و یقین به ذات منتهی می‌شود و به‌این‌ترتیب تمام سرمایه فکری شاعر، آینه‌دار نظام فکری و عرفان او می‌شوند». به نوشته مترجم، از دیگر مضامین شعرهای عارف که شکلی نمادین هم به خود گرفته، موضوع کربلا است و همچنین او به خانه و زمین هم توجه زیادی داشته است. او ازسویی سال‌ها دور از وطن به سر برده و ازسوی‌دیگر اوضاع اجتماعی پاکستان هم برایش خوشایند نبوده و به‌این‌خاطر «هجرت، خانه، شهر، وطن و زمین» در شعرهای او تکرار می‌شوند. شعر افتخار عارف هم تحت‌تأثیر شعر معاصر و هم متأثر از شعر کلاسیک بوده و ضمنا او از اقبال نیز بسیار تأثیر گرفته است.
در مجموعه «پنجره‌ای به سمت باغ گمشده»، 20 غزل و 45 شعر نو از اردو به فارسی برگردانده شده‌اند. مترجم این کتاب، اساس انتخابش در این اثر را مجموعه‌ای از شعرهای عارف که به زبان انگلیسی ترجمه شده‌اند دانسته و آن‌هم به‌این‌خاطر که به گفته خودش در این مجموعه، شعرهای مشهورتر انتخاب شده بودند. به‌جز این، او تعدادی دیگر از شعرهای عارف را از مجموعه کامل اشعار عارف انتخاب کرده و آنها را نیز در این کتاب ترجمه کرده است. چند شعری هم برای اولین‌بار در این کتاب منتشر شده‌اند. مترجم در این مجموعه اصل اردوی اشعار را هم در صفحه روبه‌روی ترجمه فارسی آورده چراکه به نظرش این کار هم میزان قرابت زبان و ادبیات اردو با زبان و ادبیات فارسی را نشان می‌دهد و هم امکانی در اختیار منتقدان قرار می‌دهد تا ترجمه اشعار را با اصل آنها تطبیق دهند. هرچند مترجم این کتاب تاکنون تجربه‌ای در ترجمه شعر نداشته اما به گفته خودش کوشیده ترجمه‌ اشعار این مجموعه نوعی وزن و آهنگ پیدا کنند تا از شکل نثرگونه دور شوند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.