|

واکنش‌ها به انتشار فهرست کمک فارابی به فیلم‌سازان

رعایت عدالت در حمایت

فرانک آرتا: انتشار گزارش حمایت بنیاد سینمایی فارابی از سینمای ایران روز گذشته سؤالات زیادی را به‌وجود آورد. هرچند که مسئولان فارابی با هدف شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی، آمار سال 93 تا 94 را منتشر کردند، اما این امیدواری را تقویت می‌کند چنین روندی ادامه پیدا کند و فهرست فیلم‌های سال‌های دور‌تر هم در معرض دید عموم قرار بگیرد تا تهیه‌کنندگان و فیلم‌سازانی که ادعا می‌کنند فیلم‌هایشان متعلق به بخش خصوصی است و هیچ وقت هم از کمک‌های دولتی برخوردار نبودند، مشخص شوند و اصولا این کمک‌ها در کجاها راه‌گشا بوده و به قولی در بزنگاه‌های تاریخی به کمک سینما شتافته است؟ از سوی دیگر به‌طورکلی هدف دولت تقویت بخش خصوصی در بخش فیلم‌سازی است و با انتشار چنین آماری می‌توان ارزیابی کرد که اساسا جایگاه و بنیه بخش خصوصی سینمای ایران کجاست و تا امروز چه رتبه‌ای کسب کرده است و .... از آنجاکه دولت‌ها در کشورهای توسعه‌یافته که صاحب سینما هستند، ‌خود را موظف می‌دانند از فیلم و سینما حمایت کنند، ایران هم همین‌گونه عمل کرده است. هرچند که تا امروز سینمای ایران در شکل کلانش دولتی بوده، ‌اما این پرسش مطرح می‌شود که روش‌های حمایتی باید چگونه باشد. به طور مثال حمایت دولت از سینما در کجاها مهم‌تر است؟ شکل حمایت‌ها چگونه باید باشد؟ در سینمای ایران بنا بر تجربه تاریخی پرفراز و فرود، دیده شده که این حمایت‌ها شکل‌های مختلفی داشته؛ از دادن وام‌های ‌میلیاردی به فیلم‌ساز مقبول دولت گرفته تا مدح و ستایش یک مدیر دولتی از فیلمی همدلانه با نگرش دولتمردان و .... البته در این مسیر با همین نگاه برخی از فیلم‌سازان با طیب خاطر توانسته‌اند مسیر فیلم‌سازی خود را در کشور دنبال کنند. اما گروهی هم هستند که برای به‌دست‌آوردن بودجه اولیه فیلم یا ناکام مانده‌اند یا متحمل رنج‌های زیادی شده‌اند. میان این دو طیف گرایش‌های فکری مختلفی هم وجود دارد، از فیلم‌سازان جوان گرفته تا جوان‌های قدیمی موی‌سپید‌شده در گذر روزگار. یکی از دریافت‌کنندگان این وام‌ها، کیوان علیمحمدی، ‌کارگردان جوان سینمای ایران است که همراه امید بنکدار اغلب فیلم‌های شاخص از نقطه نظر زیبایی‌شناسی کار کرد‌ه‌اند. او درباره نحوه گرفتن وام خود به «شرق» گفت: ‌«ماجرای وام‌گرفتن ما برای فیلم «هم‌نام» این بود که از یکی از دوستان درخواست کردیم که این پروژه را در بنیاد سینمایی فارابی پیگیری کند. به همین دلیل فیلم‌نامه را ارائه کردیم. منتها حدود هفت، هشت ماه طول کشید که با وام موافقت کردند. البته دو، سه بار همراه امید بنکدار با آقای مسعود احمدیان جلسه گذاشتیم. ایشان فیلم‌نامه «هم‌نام» را پسندیدند که البته همیشه از فیلم‌های ما حمایت کرده‌اند. معتقدم اصلا پیگیری‌ها و لطف ایشان بود که باعث شد وام به فیلممان تعلق بگیرد. البته این وامی که ما دریافت کردیم یک‌ششم کل بودجه فیلم است! کارگردان فیلم «ارغوان» نظر خود را درباره نحوه حمایت دولت چنین ابراز کرد: «به نظرم روش حمایت دولت از فیلم‌ها اگر این‌گونه باشد خوب است، اینکه ملاک را کیفیت بالای فیلم در نظر بگیریم تا فیلم‌هایی که واجد ارزش‌های هنری هستند از این حمایت برخوردار شوند. حتما می‌دانید با این برآوردهای سرسام‌آور و هزینه‌های سنگین فیلم‌سازی به‌راحتی نمی‌توان فیلم ساخت. به‌طور کلی منظورم فیلم‌هایی است که لیاقت دریافت وام را دارند. چون اگر به فهرست سازمان‌هایی مثل بنیاد سینمایی فارابی، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، سازمان فرهنگی- هنری شهرداری، حوزه هنری و... نگاه کنیم، می‌بینیم که در شش، هفت سال گذشته فقط به تعداد معدودی از تهیه‌کنندگان وام داده‌اند. فقط چندین تهیه‌کننده هستند که همیشه بودجه زیاد نصیبشان می‌شود. چون این تهیه‌کنندگان در درجه نخست به سود خودشان فکر و با گرفتن وام‌ها سود خود را تضمین می‌کنند. حتی اگر فیلم‌شان هم اکران نشود، دچار ناراحتی نمی‌شوند! در مورد فیلم «هم‌نام» این مبلغ وام ناچیز است و بقیه بودجه را باید من و آقای بنکدار تهیه کنیم». این کارگردان ضمن تأکید بر عدالت توزیع امکانات، خواستار مدون‌شدن قانونی برای کمک به سینماگران شد و عنوان کرد: «اصولا هر جا که رانت وجود دارد، ‌فسادآور است. به نظرم بهتر است دولت در قانون مشخص به بخش خصوصی کمک‌های خود را ارائه دهد تا فقط معدودی از سینماگران از بودجه دولتی استفاده نکنند. معتقدم چون فیلم‌های متعلق به بخش خصوصی با دستمزدهای کمتری ساخته می‌شوند، در نتیجه بودجه فیلم پایین‌تر می‌آید و اگر هم در شرایط مناسب اکران شوند، می‌توانند به‌راحتی به سرمایه خود برسند». احمد میرعلایی، ‌مدیرعامل اسبق بنیاد سینمایی فارابی درباره انتشار آمار گفت: ‌«من این آمار را نه رد می‌کنم نه تأیید. تنها پیشنهادی که دارم این است که به تنوع آثار و سینماگران کمک کنیم. اینکه ژانرهای مختلف توسط فیلم‌سازان با گرایش‌های مختلف ساخته شود تا تشخص سینما حفظ شود. چون جایی مثل بنیاد سینمایی فارابی متعلق به همه فیلم‌سازان است. به همین دلیل در دورانی که در فارابی حضور داشتم، بخش فرهنگی را بیش‌ازپیش فعال کردیم. چون برخی از فیلم‌سازان بودند که وام نمی‌خواستند. فقط تمایل داشتند فیلم‌نامه‌شان خوانده شود و نظرات کارشناسان را جویا شوند و به بهترشدن فیلم‌نامه‌شان کمک شود».

فرانک آرتا: انتشار گزارش حمایت بنیاد سینمایی فارابی از سینمای ایران روز گذشته سؤالات زیادی را به‌وجود آورد. هرچند که مسئولان فارابی با هدف شفاف‌سازی و اطلاع‌رسانی، آمار سال 93 تا 94 را منتشر کردند، اما این امیدواری را تقویت می‌کند چنین روندی ادامه پیدا کند و فهرست فیلم‌های سال‌های دور‌تر هم در معرض دید عموم قرار بگیرد تا تهیه‌کنندگان و فیلم‌سازانی که ادعا می‌کنند فیلم‌هایشان متعلق به بخش خصوصی است و هیچ وقت هم از کمک‌های دولتی برخوردار نبودند، مشخص شوند و اصولا این کمک‌ها در کجاها راه‌گشا بوده و به قولی در بزنگاه‌های تاریخی به کمک سینما شتافته است؟ از سوی دیگر به‌طورکلی هدف دولت تقویت بخش خصوصی در بخش فیلم‌سازی است و با انتشار چنین آماری می‌توان ارزیابی کرد که اساسا جایگاه و بنیه بخش خصوصی سینمای ایران کجاست و تا امروز چه رتبه‌ای کسب کرده است و .... از آنجاکه دولت‌ها در کشورهای توسعه‌یافته که صاحب سینما هستند، ‌خود را موظف می‌دانند از فیلم و سینما حمایت کنند، ایران هم همین‌گونه عمل کرده است. هرچند که تا امروز سینمای ایران در شکل کلانش دولتی بوده، ‌اما این پرسش مطرح می‌شود که روش‌های حمایتی باید چگونه باشد. به طور مثال حمایت دولت از سینما در کجاها مهم‌تر است؟ شکل حمایت‌ها چگونه باید باشد؟ در سینمای ایران بنا بر تجربه تاریخی پرفراز و فرود، دیده شده که این حمایت‌ها شکل‌های مختلفی داشته؛ از دادن وام‌های ‌میلیاردی به فیلم‌ساز مقبول دولت گرفته تا مدح و ستایش یک مدیر دولتی از فیلمی همدلانه با نگرش دولتمردان و .... البته در این مسیر با همین نگاه برخی از فیلم‌سازان با طیب خاطر توانسته‌اند مسیر فیلم‌سازی خود را در کشور دنبال کنند. اما گروهی هم هستند که برای به‌دست‌آوردن بودجه اولیه فیلم یا ناکام مانده‌اند یا متحمل رنج‌های زیادی شده‌اند. میان این دو طیف گرایش‌های فکری مختلفی هم وجود دارد، از فیلم‌سازان جوان گرفته تا جوان‌های قدیمی موی‌سپید‌شده در گذر روزگار. یکی از دریافت‌کنندگان این وام‌ها، کیوان علیمحمدی، ‌کارگردان جوان سینمای ایران است که همراه امید بنکدار اغلب فیلم‌های شاخص از نقطه نظر زیبایی‌شناسی کار کرد‌ه‌اند. او درباره نحوه گرفتن وام خود به «شرق» گفت: ‌«ماجرای وام‌گرفتن ما برای فیلم «هم‌نام» این بود که از یکی از دوستان درخواست کردیم که این پروژه را در بنیاد سینمایی فارابی پیگیری کند. به همین دلیل فیلم‌نامه را ارائه کردیم. منتها حدود هفت، هشت ماه طول کشید که با وام موافقت کردند. البته دو، سه بار همراه امید بنکدار با آقای مسعود احمدیان جلسه گذاشتیم. ایشان فیلم‌نامه «هم‌نام» را پسندیدند که البته همیشه از فیلم‌های ما حمایت کرده‌اند. معتقدم اصلا پیگیری‌ها و لطف ایشان بود که باعث شد وام به فیلممان تعلق بگیرد. البته این وامی که ما دریافت کردیم یک‌ششم کل بودجه فیلم است! کارگردان فیلم «ارغوان» نظر خود را درباره نحوه حمایت دولت چنین ابراز کرد: «به نظرم روش حمایت دولت از فیلم‌ها اگر این‌گونه باشد خوب است، اینکه ملاک را کیفیت بالای فیلم در نظر بگیریم تا فیلم‌هایی که واجد ارزش‌های هنری هستند از این حمایت برخوردار شوند. حتما می‌دانید با این برآوردهای سرسام‌آور و هزینه‌های سنگین فیلم‌سازی به‌راحتی نمی‌توان فیلم ساخت. به‌طور کلی منظورم فیلم‌هایی است که لیاقت دریافت وام را دارند. چون اگر به فهرست سازمان‌هایی مثل بنیاد سینمایی فارابی، مرکز گسترش سینمای مستند و تجربی، سازمان فرهنگی- هنری شهرداری، حوزه هنری و... نگاه کنیم، می‌بینیم که در شش، هفت سال گذشته فقط به تعداد معدودی از تهیه‌کنندگان وام داده‌اند. فقط چندین تهیه‌کننده هستند که همیشه بودجه زیاد نصیبشان می‌شود. چون این تهیه‌کنندگان در درجه نخست به سود خودشان فکر و با گرفتن وام‌ها سود خود را تضمین می‌کنند. حتی اگر فیلم‌شان هم اکران نشود، دچار ناراحتی نمی‌شوند! در مورد فیلم «هم‌نام» این مبلغ وام ناچیز است و بقیه بودجه را باید من و آقای بنکدار تهیه کنیم». این کارگردان ضمن تأکید بر عدالت توزیع امکانات، خواستار مدون‌شدن قانونی برای کمک به سینماگران شد و عنوان کرد: «اصولا هر جا که رانت وجود دارد، ‌فسادآور است. به نظرم بهتر است دولت در قانون مشخص به بخش خصوصی کمک‌های خود را ارائه دهد تا فقط معدودی از سینماگران از بودجه دولتی استفاده نکنند. معتقدم چون فیلم‌های متعلق به بخش خصوصی با دستمزدهای کمتری ساخته می‌شوند، در نتیجه بودجه فیلم پایین‌تر می‌آید و اگر هم در شرایط مناسب اکران شوند، می‌توانند به‌راحتی به سرمایه خود برسند». احمد میرعلایی، ‌مدیرعامل اسبق بنیاد سینمایی فارابی درباره انتشار آمار گفت: ‌«من این آمار را نه رد می‌کنم نه تأیید. تنها پیشنهادی که دارم این است که به تنوع آثار و سینماگران کمک کنیم. اینکه ژانرهای مختلف توسط فیلم‌سازان با گرایش‌های مختلف ساخته شود تا تشخص سینما حفظ شود. چون جایی مثل بنیاد سینمایی فارابی متعلق به همه فیلم‌سازان است. به همین دلیل در دورانی که در فارابی حضور داشتم، بخش فرهنگی را بیش‌ازپیش فعال کردیم. چون برخی از فیلم‌سازان بودند که وام نمی‌خواستند. فقط تمایل داشتند فیلم‌نامه‌شان خوانده شود و نظرات کارشناسان را جویا شوند و به بهترشدن فیلم‌نامه‌شان کمک شود».

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.