|

گروهی جدید از «طالبان» افغانستان متولد شد

یک اقلیم، دو پادشاه

فریبا پژوه: پس از اعلام خبر مرگ «ملامحمد عمر» به نظر می‌رسید که طالبان در افغانستان دچار چنددستگی و اختلاف می‌شوند؛ بسیاری از عناصر تأثیرگذار طالب به رهبری ملااختر منصور اعتراض کردند و برخی افراد تأثیرگذار چون «طیب آغا» به نشانه اعتراض، از ریاست دفتر سیاسی طالبان در قطر استعفا کردند. طالبان پس از اعلام خبر مرگ رهبر خود سعی کرد با حمله به شهر «قندوز» در شمال افغانستان سرپوشی بر اختلافات داخلی خود بگذارد. حمله طالبان به قندوز تا حدودی توانست ضعف حکومت مرکزی در افغانستان را به‌نوعی نمایش دهد و درعین‌حال این گروه سعی کرد تا قدرت‌نمایی کند و بر اختلافات داخلی طالبان سرپوش بگذارد. اما در چند روز گذشته سرانجام این نمایش اتحاد به پایان رسید و انشقاق در گروه تروریستی طالبان از پرده برون افتاد. رهبران و فرماندهان مخالف ملااختر محمد منصور، گروه خود را تشکیل داده‌اند و «مولوی محمد رسول» را در استان «فراه» در همسایگی ایران، به‌عنوان رهبر خود برگزیده‌اند. ملامحمد رسول با دستاری سیاه و عینک- که استفاده از آن توسط طالبان دست‌کم در ملأ عام معمول نیست- در سخنان خود رهبری طالبان را میراثی می‌داند که از ملامحمد عمر به او رسیده است. او در سخنان خود به‌طور پیاپی رهبری ملااختر منصور را رد می‌کند. مولوی رسول که 50 سال دارد، از فرماندهان پیشین مجاهدان علیه اتحاد جماهیر شوروی سابق است که بعدها به ملاعمر، رهبر پیشین طالبان، نزدیک شد و سال‌ها در کنار او ماند. او در دورانی که طالبان بر افغانستان حکومت می‌کرد، مدت هفت‌سال والی ولایت «نیمروز» بود. با حمله آمریکا و سرنگونی طالبان، مولوی رسول از افغانستان خارج شد و پس از بازگشت به کابل مدت چهارسال زندانی بود و پس از رهایی از زندان کابل، دوباره به طالبان پیوست و علیه دولت افغانستان و نیروهای خارجی در حوزه غرب افغانستان فعال شد. هرچند تاکنون ملااختر منصور، رهبر شاخه اصلی طالبان، در این‌باره موضع‌گیری نکرده، اما به نظر می‌رسد این انشعاب علاوه‌بر اینکه درگیری‌ها میان هر دو گروه را افزایش می‌دهد، می‌تواند ثبات نسبی حکومت مرکزی در افغانستان را هم هدف قرار دهد؛ به‌طوری‌که «ظفر هاشمی» سخنگوی ریاست‌جمهوری افغانستان درباره این انشعاب ابراز نگرانی کرده است. او بدون اشاره مستقیم به تأثیرگذاری پاکستان در فعالیت‌های طالبان، این گروه را دست‌نشانده بیگانگان خواند و گفت: تصمیم‌ها برای طالبان در خارج از افغانستان گرفته می‌شود و مذاکرات صلح با وجود پاره‌پاره‌شدن طالبان به خطر می‌افتد. مذاکرات صلح افغانستان پس از اعلام خبر مرگ ملامحمد عمر متوقف شد. به نظر می‌رسد با توجه به عمق نفوذ پاکستان بر طالبان این کشور نیز قصد دارد صلح و جنگ را در افغانستان به‌طور هم‌زمان پیش ببرد؛ چنانچه «سرتاج عزیز»، مشاور امنیت ملی و سیاست خارجی صدراعظم پاکستان، گفته است این کشور وقت را برای تسهیل مذاکرات صلح بین حکومت افغانستان و طالبان مناسب نمی‌بیند. مشاور امنیت ملی پاکستان اعلام کرده برای ازسر‌گیری مذاکرات صلح میان دو طرف مذاکره -حکومت افغانستان و طالبان- اجماع نظر وجود ندارد. این درحالی است که «نورالحق علومی»، وزیر کشور افغانستان، به‌صراحت اعلام کرده که پاکستان از نیروهای مخالف دولت افغانستان ازجمله نیروهای وابسته به «داعش»، گروه طالبان، شبکه «حقانی» و دیگر گروه‌های تروریست حمایت می‌کند و این نیروها در خاک پاکستان پناهگاه‌های امن دارند. انشعاب و چنددستگی در بین طالبان، گرچه نشانه‌های بارزی از ضعف این گروه را نمایان می‌کند اما این مسئله ثبات حکومت مرکزی و امنیت شهروندان را در افغانستان تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. چنانچه سازمان امنیت ملی افغانستان در چند روز گذشته اعلام کرد چهار حمله انتحاری را در کابل خنثی کرده است؛ به‌‌این ترتیب ممکن است افغانستان در ماه‌های آتی با مشکلات جدی امنیتی مواجه شود؛ چراکه رقابت میان دو گروه عمده طالبان برای قدرت‌نمایی خود، هم مذاکرات صلح را تعلیق می‌کند و هم ممکن است حملات انتحاری و ناامنی را در این کشور به همراه داشته باشد.

فریبا پژوه: پس از اعلام خبر مرگ «ملامحمد عمر» به نظر می‌رسید که طالبان در افغانستان دچار چنددستگی و اختلاف می‌شوند؛ بسیاری از عناصر تأثیرگذار طالب به رهبری ملااختر منصور اعتراض کردند و برخی افراد تأثیرگذار چون «طیب آغا» به نشانه اعتراض، از ریاست دفتر سیاسی طالبان در قطر استعفا کردند. طالبان پس از اعلام خبر مرگ رهبر خود سعی کرد با حمله به شهر «قندوز» در شمال افغانستان سرپوشی بر اختلافات داخلی خود بگذارد. حمله طالبان به قندوز تا حدودی توانست ضعف حکومت مرکزی در افغانستان را به‌نوعی نمایش دهد و درعین‌حال این گروه سعی کرد تا قدرت‌نمایی کند و بر اختلافات داخلی طالبان سرپوش بگذارد. اما در چند روز گذشته سرانجام این نمایش اتحاد به پایان رسید و انشقاق در گروه تروریستی طالبان از پرده برون افتاد. رهبران و فرماندهان مخالف ملااختر محمد منصور، گروه خود را تشکیل داده‌اند و «مولوی محمد رسول» را در استان «فراه» در همسایگی ایران، به‌عنوان رهبر خود برگزیده‌اند. ملامحمد رسول با دستاری سیاه و عینک- که استفاده از آن توسط طالبان دست‌کم در ملأ عام معمول نیست- در سخنان خود رهبری طالبان را میراثی می‌داند که از ملامحمد عمر به او رسیده است. او در سخنان خود به‌طور پیاپی رهبری ملااختر منصور را رد می‌کند. مولوی رسول که 50 سال دارد، از فرماندهان پیشین مجاهدان علیه اتحاد جماهیر شوروی سابق است که بعدها به ملاعمر، رهبر پیشین طالبان، نزدیک شد و سال‌ها در کنار او ماند. او در دورانی که طالبان بر افغانستان حکومت می‌کرد، مدت هفت‌سال والی ولایت «نیمروز» بود. با حمله آمریکا و سرنگونی طالبان، مولوی رسول از افغانستان خارج شد و پس از بازگشت به کابل مدت چهارسال زندانی بود و پس از رهایی از زندان کابل، دوباره به طالبان پیوست و علیه دولت افغانستان و نیروهای خارجی در حوزه غرب افغانستان فعال شد. هرچند تاکنون ملااختر منصور، رهبر شاخه اصلی طالبان، در این‌باره موضع‌گیری نکرده، اما به نظر می‌رسد این انشعاب علاوه‌بر اینکه درگیری‌ها میان هر دو گروه را افزایش می‌دهد، می‌تواند ثبات نسبی حکومت مرکزی در افغانستان را هم هدف قرار دهد؛ به‌طوری‌که «ظفر هاشمی» سخنگوی ریاست‌جمهوری افغانستان درباره این انشعاب ابراز نگرانی کرده است. او بدون اشاره مستقیم به تأثیرگذاری پاکستان در فعالیت‌های طالبان، این گروه را دست‌نشانده بیگانگان خواند و گفت: تصمیم‌ها برای طالبان در خارج از افغانستان گرفته می‌شود و مذاکرات صلح با وجود پاره‌پاره‌شدن طالبان به خطر می‌افتد. مذاکرات صلح افغانستان پس از اعلام خبر مرگ ملامحمد عمر متوقف شد. به نظر می‌رسد با توجه به عمق نفوذ پاکستان بر طالبان این کشور نیز قصد دارد صلح و جنگ را در افغانستان به‌طور هم‌زمان پیش ببرد؛ چنانچه «سرتاج عزیز»، مشاور امنیت ملی و سیاست خارجی صدراعظم پاکستان، گفته است این کشور وقت را برای تسهیل مذاکرات صلح بین حکومت افغانستان و طالبان مناسب نمی‌بیند. مشاور امنیت ملی پاکستان اعلام کرده برای ازسر‌گیری مذاکرات صلح میان دو طرف مذاکره -حکومت افغانستان و طالبان- اجماع نظر وجود ندارد. این درحالی است که «نورالحق علومی»، وزیر کشور افغانستان، به‌صراحت اعلام کرده که پاکستان از نیروهای مخالف دولت افغانستان ازجمله نیروهای وابسته به «داعش»، گروه طالبان، شبکه «حقانی» و دیگر گروه‌های تروریست حمایت می‌کند و این نیروها در خاک پاکستان پناهگاه‌های امن دارند. انشعاب و چنددستگی در بین طالبان، گرچه نشانه‌های بارزی از ضعف این گروه را نمایان می‌کند اما این مسئله ثبات حکومت مرکزی و امنیت شهروندان را در افغانستان تحت‌الشعاع قرار می‌دهد. چنانچه سازمان امنیت ملی افغانستان در چند روز گذشته اعلام کرد چهار حمله انتحاری را در کابل خنثی کرده است؛ به‌‌این ترتیب ممکن است افغانستان در ماه‌های آتی با مشکلات جدی امنیتی مواجه شود؛ چراکه رقابت میان دو گروه عمده طالبان برای قدرت‌نمایی خود، هم مذاکرات صلح را تعلیق می‌کند و هم ممکن است حملات انتحاری و ناامنی را در این کشور به همراه داشته باشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.