بینالمللیکردن مناطق آزاد با الگوپذیری از قابلیتهای صادراتی
عبدالرسول خلیلی. استاد دانشگاه
بهبود کیفی فعالیت مناطق آزاد ایران با استفاده از قابلیتهای صادراتی کشور، از فرصتهای موجود برای بینالمللیکردن اقتصاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی است. امروز سازمان جهانی تجارت با 161 عضو که این تعداد امسال به 163 میرسد، 98 درصد تجارت جهان را تحت ضوابط و مقررات خود درآورده است. اصول و راهکارهای این سازمان باید در واقع نقشه راه سازمان مناطق آزاد ایران باشد. در فضای اقتصاد دولتی که 80 درصد صادرات ایران به 10 کشور انجام میشود، عملا فضای فعالیتهای مناطق آزاد کشور براساس ارزش افزوده کالاهای صادراتی فعال نخواهد شد. در این وضعیت، توسعه صادرات با چالشهای زیادی مواجه است.
در روز ملی صادرات که معاوناول رئیسجمهور، وزیر امور خارجه، وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، نماینده دبیر شورایعالی مناطق آزاد تجاری صنعتی و شمار زیادی از دستاندرکاران اقتصادی و صادرکنندگان شریف و ارزشمند کشور حضور داشتند، نتیجه فعالیتهای صادراتی بیش از 427 صادرکننده شامل 410 مـورد در بخش کالا، 17مورد در بخـش خدمات، در 67 گروه کالایی و خدماتی، برای انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه با توجه به شاخصها و مؤلفههای تعیین صادرکننده برتر مشخص شد. مهمترین شاخصها و معیارهای انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه براساس ارزش صادرات، روند رشد صادرات، گستردگی و ماندگاری در بازارها، داشتن دفتر نمایندگی و فروش در بازارهای هدف، ثبت بینالمللی برند بنگاه و محصول، ثبت داخلی برند، داشتن استانداردهای بینالمللی کیفی و مدیریتی و عضویت در اتحادیه و تشکلهای صادراتی ملی و استانی و داشتن آزمایشگاه مورد تأیید استاندارد، صادرات محصولات تولیدشده بهصورت سرمایهگذاری مشترک و صادرات محصولات تحت لیسانس با برندهای معتبر خارجی با توجه به سبد صادراتی محصولات و کالاهای کشور و ضرورت توجه و تشویق صادرات صنعتی و
کالاهای دانشبنیان و همچنین محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر که از دو سال گذشته توجه به آن در کالاهای صادراتی بهمنزله یک شاخص مهم و کلیدی در ارزیابی بنگاههای صادراتی، مورد توجه قرار گرفت، تعیین شدند.
در این انتخاب، یکی از مهمترین مؤلفهها و شاخصهای جدید در انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه ملی، توجه به ارزش افزوده کالاهای صادراتی بود که در مناطق آزاد مورد توجه خاص است. هرچند علاوه بر این شاخصها و مؤلفهها برای انتخاب صادرکننده برتر، باید به چگونگی کار صادرکنندگان در استفاده از شبکه مجازی و فضای سایبری نیز توجه کرد که برای حضور فعال در فضای رقابتی در بازار بینالمللی از الزامات اساسی است که در سالهای آینده باید مدنظر دستاندرکاران قرار گیرد. بر این اساس، با توجه به بازاریابی مناسبی که از زیرساختها و ظرفیتهای مناطق آزاد ایران برای جذب سرمایهگذار خارجی وجود دارد، باید گفت رونق اقتصادی، تداوم توسعه اقتصادی و کمک به بهبود معیشت بومیان مناطق آزاد و سیر این مناطق بهسمت شکوفایی مبنا و اساس هدفگذاری و ایدهپردازی برای راهاندازی و تشکیل مناطق آزاد تجاری کشور به سمت بهبود میرود. ازاینرو، الگوپذیری را باید لازمه توسعه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی دانست. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی برای حرکت به سوی شکوفایی و جذب سرمایهگذار خارجی و داخلی مولد باید بتوانند برای ارتقای سطح علمی، فنی و تخصصی مدلهای کارای توسعه
مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، از کشورهای توسعهیافته الگوبرداری کنند تا بتواند در رقابتهای اقتصاد بینالمللی حضور مفید و مؤثر داشته باشند. یکی از این الگوها استفاده از فرصت دانایی صادرکنندگان داخلی برای حضور در بازارهای جهانی است که 427 صادرکننده زبده از میان آنها انتخاب شدهاند. به همین منظور برگزاری همایش صادرکنندگان برتر ایران در مناطق آزاد فعلا هفتگانه، میتواند راه استفاده دو سر سود را برای اقتصاد مناطق آزاد باز کند و دانایی و توانایی مدیران مناطق آزاد را برای کسب آگاهی تخصصی از طریق صادرکنندگان بیفزاید و هم فرصتهای بیشماری را که حداقل بهصورت بالقوه در مناطق آزاد ایران وجود دارد برای کاهش قیمت تمامشده و رقابتپذیری تولیدات صادراتی برای صادرکنندگان شریف و توانا در این کشور فراهم کند. این کار میتواند مکمل برگزاری همایش سرمایهگذاری در کیش باشد که بهزودی در آن منطقه برگزار میشود.
بهبود کیفی فعالیت مناطق آزاد ایران با استفاده از قابلیتهای صادراتی کشور، از فرصتهای موجود برای بینالمللیکردن اقتصاد مناطق آزاد و ویژه اقتصادی است. امروز سازمان جهانی تجارت با 161 عضو که این تعداد امسال به 163 میرسد، 98 درصد تجارت جهان را تحت ضوابط و مقررات خود درآورده است. اصول و راهکارهای این سازمان باید در واقع نقشه راه سازمان مناطق آزاد ایران باشد. در فضای اقتصاد دولتی که 80 درصد صادرات ایران به 10 کشور انجام میشود، عملا فضای فعالیتهای مناطق آزاد کشور براساس ارزش افزوده کالاهای صادراتی فعال نخواهد شد. در این وضعیت، توسعه صادرات با چالشهای زیادی مواجه است.
در روز ملی صادرات که معاوناول رئیسجمهور، وزیر امور خارجه، وزیر صنعت، معدن و تجارت، رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، نماینده دبیر شورایعالی مناطق آزاد تجاری صنعتی و شمار زیادی از دستاندرکاران اقتصادی و صادرکنندگان شریف و ارزشمند کشور حضور داشتند، نتیجه فعالیتهای صادراتی بیش از 427 صادرکننده شامل 410 مـورد در بخش کالا، 17مورد در بخـش خدمات، در 67 گروه کالایی و خدماتی، برای انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه با توجه به شاخصها و مؤلفههای تعیین صادرکننده برتر مشخص شد. مهمترین شاخصها و معیارهای انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه براساس ارزش صادرات، روند رشد صادرات، گستردگی و ماندگاری در بازارها، داشتن دفتر نمایندگی و فروش در بازارهای هدف، ثبت بینالمللی برند بنگاه و محصول، ثبت داخلی برند، داشتن استانداردهای بینالمللی کیفی و مدیریتی و عضویت در اتحادیه و تشکلهای صادراتی ملی و استانی و داشتن آزمایشگاه مورد تأیید استاندارد، صادرات محصولات تولیدشده بهصورت سرمایهگذاری مشترک و صادرات محصولات تحت لیسانس با برندهای معتبر خارجی با توجه به سبد صادراتی محصولات و کالاهای کشور و ضرورت توجه و تشویق صادرات صنعتی و
کالاهای دانشبنیان و همچنین محصولات دارای ارزش افزوده بالاتر که از دو سال گذشته توجه به آن در کالاهای صادراتی بهمنزله یک شاخص مهم و کلیدی در ارزیابی بنگاههای صادراتی، مورد توجه قرار گرفت، تعیین شدند.
در این انتخاب، یکی از مهمترین مؤلفهها و شاخصهای جدید در انتخاب صادرکنندگان ممتاز و نمونه ملی، توجه به ارزش افزوده کالاهای صادراتی بود که در مناطق آزاد مورد توجه خاص است. هرچند علاوه بر این شاخصها و مؤلفهها برای انتخاب صادرکننده برتر، باید به چگونگی کار صادرکنندگان در استفاده از شبکه مجازی و فضای سایبری نیز توجه کرد که برای حضور فعال در فضای رقابتی در بازار بینالمللی از الزامات اساسی است که در سالهای آینده باید مدنظر دستاندرکاران قرار گیرد. بر این اساس، با توجه به بازاریابی مناسبی که از زیرساختها و ظرفیتهای مناطق آزاد ایران برای جذب سرمایهگذار خارجی وجود دارد، باید گفت رونق اقتصادی، تداوم توسعه اقتصادی و کمک به بهبود معیشت بومیان مناطق آزاد و سیر این مناطق بهسمت شکوفایی مبنا و اساس هدفگذاری و ایدهپردازی برای راهاندازی و تشکیل مناطق آزاد تجاری کشور به سمت بهبود میرود. ازاینرو، الگوپذیری را باید لازمه توسعه مناطق آزاد و ویژه اقتصادی دانست. مناطق آزاد و ویژه اقتصادی برای حرکت به سوی شکوفایی و جذب سرمایهگذار خارجی و داخلی مولد باید بتوانند برای ارتقای سطح علمی، فنی و تخصصی مدلهای کارای توسعه
مناطق آزاد و ویژه اقتصادی، از کشورهای توسعهیافته الگوبرداری کنند تا بتواند در رقابتهای اقتصاد بینالمللی حضور مفید و مؤثر داشته باشند. یکی از این الگوها استفاده از فرصت دانایی صادرکنندگان داخلی برای حضور در بازارهای جهانی است که 427 صادرکننده زبده از میان آنها انتخاب شدهاند. به همین منظور برگزاری همایش صادرکنندگان برتر ایران در مناطق آزاد فعلا هفتگانه، میتواند راه استفاده دو سر سود را برای اقتصاد مناطق آزاد باز کند و دانایی و توانایی مدیران مناطق آزاد را برای کسب آگاهی تخصصی از طریق صادرکنندگان بیفزاید و هم فرصتهای بیشماری را که حداقل بهصورت بالقوه در مناطق آزاد ایران وجود دارد برای کاهش قیمت تمامشده و رقابتپذیری تولیدات صادراتی برای صادرکنندگان شریف و توانا در این کشور فراهم کند. این کار میتواند مکمل برگزاری همایش سرمایهگذاری در کیش باشد که بهزودی در آن منطقه برگزار میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.