|

نمایشگاه عکس‌های عباس کوثری برپا شد

قرمزها و سبزها در یک خیمه

شرق: برخی هنگام بازشدن در و دیدن پارچه‌های سیاه به تصور اینکه راه را اشتباه آمده‌اند، به‌دنبال ورودی نمایشگاه هستند اما آنها که در همان حوالی ایستاده‌اند، بازدیدکنندگان تازه را به ادامه همان مسیر راهنمایی می‌کنند.
بعد از واردشدن به سالن، پارچه‌ها که کنار می‌روند و چشم‌ها به تاریکی عادت می‌کنند، دو مانیتور درحال نشان‌دادن تصاویری از بازیگران تعزیه است. بعد از گذر از دیوارهای پارچه‌ای وقتی وارد فضای نمایشگاه شدید، با یک نگاه متوجه می‌شوید از یک خیمه عبور کرده‌اید. اینجا نمایشگاه عکس‌های عباس کوثری با عنوان «قرمزها و سبزها»، چیدمانی از عکس و ویدئو است که به نابازیگران مراسم آیینی و سنتی تعزیه در ماه محرم می‌پردازد، هرچند آثارش با محتوای مرسومی که از این ایام نشان داده شده، فاصله دارد. در عکس‌های او مردانی که شخصیت‌های داستان تاسوعا و عاشورا را بازی می‌کنند، به‌دور از صحنه بازی، تنها و به‌دور از جمع به تصویر کشیده شده‌اند. او در مورد دلیل انتخاب چنین عکس‌هایی از مراسم محرم به «شرق» گفت: «وقتی این کاراکترها را دیدم سعی کردم آنها را در لحظات و مکان‌هایی عکاسی کنم که عرصه واقعی حضور آنها نیست. این عکس‌ها جذابیت‌ بیشتری دارند چون سوررئال و یک کلاژ تصویری هستند که به صورت مستند اتفاق افتاده‌اند یعنی به‌جای اینکه این شخصیت‌ها را از چند عکس بردارم و با آنها کلاژ بسازم سعی کردم آنها را در حالت مستند کشف کنم. این پرسوناژها دارای یک فضای اجتماعی و لباس‌هایی غیرمرتبط با زمان ما هستند. انگار هریک از آنها بعدا در این فضا قرار گرفته‌اند و به‌همین‌دلیل عکس‌هایم یک‌جور کلاژ محسوب می‌شوند. اگر دقت کنید، این شخصیت‌ها ارتباطی هم با افراد اطرافشان ندارند. البته هنگام تولید این عکس‌ها انتظار زیادی کشیدم تا لحظه‌ای را که می‌خواهم به وجود بیاید».
او ادامه داد: «وقتی ما درباره تعزیه صحبت می‌کنیم بیشتر وجه نمایشی آن مورد توجه قرار می‌گیرد که بخش اسنادی ماجرا هم هست چون بخشی از عکاسی مستند، جنبه اسنادی دارد اما به‌نظرم هیچ دخل‌وتصرفی نباید روی عکاسی مستند صورت بگیرد. من سعی می‌کنم شکلی از عکاسی مستند را ارائه کنم که به نظر عکاسی صحنه‌آرایی‌شده بیاید درحالی‌که در محل و به صورت مستند گرفته شده و من هیچ دخل‌وتصرفی در آن ندارم. عکس‌هایم نشان‌دهنده یک فضای ساکن و خلوت هستند در صورتی که در فضاهای شلوغ محرم و عاشورا گرفته شده‌اند».
کوثری درباره دلیل تأکید خود برای دوری از دخل‌وتصرف در عکس‌ها عنوان کرد: «من یک عکاس مطبوعاتی هستم و 20 سال در این کار سابقه دارم. آنچه من را به این فکر واداشت این بود که سال‌ها قبل وقتی کارم را شروع کرده بودم، می‌شنیدم عکاسی مستند اجتماعی به‌واسطه واژه اجتماعی که به واژه عکاسی مستند الصاق شده است، نوعی از عکاسی است که حتما باید موضوع اجتماعی داشته باشد. معمولا در این عکس‌ها نقد و آگاهی‌دادن نسبت به اجتماع وجود دارد، معمولا سیاه و سفید، تلخ و گزنده و جنبه اسنادی دارند بااین‌حال من همیشه به این نوع طرز تفکر انتقاد داشته‌ام و فکر می‌کنم عکاسی مستند تا این حد محدود نیست. من برای خودم هیچ‌وقت رسالتی قائل نشده‌ام درحالی‌که آن شکل از عکاسی همیشه برای عکاس مطبوعاتی رسالتی قائل بود که می‌گفت عکاس مستند اجتماعی باید زشتی‌ها و بدی‌های جامعه را برای آگاهی‌بخشی به مسئولان و جامعه نشان دهد. به‌همین‌دلیل تا 10 یا 20 سال قبل، عکاسی مستند در گالری‌ها جایگاهی نداشت چون گزنده و تلخ بود و کمتر کسی علاقه داشت این عکس‌ها را داشته باشد».
کوثری سپس به برپایی خیمه در ورودی نمایشگاه اشاره کرد: «در این چندسالی که برای عکاسی از یک موضوع به شهرستان‌های مختلف می‌رفتم، برایم جالب بود در ایام عاشورا مردم در برخی از محله‌ها، خانه‌هایشان را در اختیار بازیگران تعزیه قرار می‌دهند مثلا روی در خانه‌ها نوشته شده است اشقیا، انبیا، ملائک یا مثلا در یکی از محله‌های بزرگ خمینی‌شهر اصفهان بازیگران در این خانه‌ها لباس عوض می‌کنند. اولین‌بار که وارد این خانه‌ها شدم، یک‌سری برای نقش اشقیا لباس قرمز پوشیده بودند یا در خانه دیگری برای بچه‌ها بال نصب می‌کردند تا به ملائک تبدیل شوند. همه اینها با یک تشریفات جالب و عجیب همراه است مخصوصا کسانی که نقش انبیا را بازی می‌کنند این لباس‌ها را با یک آیین خاص به تن می‌کنند. از این صحنه‌ها الهام گرفتیم تا در ورودی نمایشگاه خیمه‌ای نصب کنیم».
او ادامه داد: «بازدیدکنندگان در ابتدای ورود به نمایشگاه با این آیین‌ها آشنا می‌شوند و در دو مانیتور ویدئوهای افراد عادی و نابازیگرانی که هرکدام یک شغلی دارند، نمایش داده می‌شود. تصویری که از این دو نفر هنگام لباس‌پوشیدن نشان داده می‌شود مربوط به دو کارگر کارخانه سیمان است. می‌خواستیم با این ویدئوها بیننده را با نحوه حضور این افراد در فضای شهری آماده کنیم».
نمایشگاه عکس‌های عباس کوثری تا چهارشنبه چهارم آذر از ساعت 12 در گالری «ای‌جی» به نشانی تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از چهارراه پارک‌وی، خیابان پسیان، شماره سه برپا خواهد بود.

شرق: برخی هنگام بازشدن در و دیدن پارچه‌های سیاه به تصور اینکه راه را اشتباه آمده‌اند، به‌دنبال ورودی نمایشگاه هستند اما آنها که در همان حوالی ایستاده‌اند، بازدیدکنندگان تازه را به ادامه همان مسیر راهنمایی می‌کنند.
بعد از واردشدن به سالن، پارچه‌ها که کنار می‌روند و چشم‌ها به تاریکی عادت می‌کنند، دو مانیتور درحال نشان‌دادن تصاویری از بازیگران تعزیه است. بعد از گذر از دیوارهای پارچه‌ای وقتی وارد فضای نمایشگاه شدید، با یک نگاه متوجه می‌شوید از یک خیمه عبور کرده‌اید. اینجا نمایشگاه عکس‌های عباس کوثری با عنوان «قرمزها و سبزها»، چیدمانی از عکس و ویدئو است که به نابازیگران مراسم آیینی و سنتی تعزیه در ماه محرم می‌پردازد، هرچند آثارش با محتوای مرسومی که از این ایام نشان داده شده، فاصله دارد. در عکس‌های او مردانی که شخصیت‌های داستان تاسوعا و عاشورا را بازی می‌کنند، به‌دور از صحنه بازی، تنها و به‌دور از جمع به تصویر کشیده شده‌اند. او در مورد دلیل انتخاب چنین عکس‌هایی از مراسم محرم به «شرق» گفت: «وقتی این کاراکترها را دیدم سعی کردم آنها را در لحظات و مکان‌هایی عکاسی کنم که عرصه واقعی حضور آنها نیست. این عکس‌ها جذابیت‌ بیشتری دارند چون سوررئال و یک کلاژ تصویری هستند که به صورت مستند اتفاق افتاده‌اند یعنی به‌جای اینکه این شخصیت‌ها را از چند عکس بردارم و با آنها کلاژ بسازم سعی کردم آنها را در حالت مستند کشف کنم. این پرسوناژها دارای یک فضای اجتماعی و لباس‌هایی غیرمرتبط با زمان ما هستند. انگار هریک از آنها بعدا در این فضا قرار گرفته‌اند و به‌همین‌دلیل عکس‌هایم یک‌جور کلاژ محسوب می‌شوند. اگر دقت کنید، این شخصیت‌ها ارتباطی هم با افراد اطرافشان ندارند. البته هنگام تولید این عکس‌ها انتظار زیادی کشیدم تا لحظه‌ای را که می‌خواهم به وجود بیاید».
او ادامه داد: «وقتی ما درباره تعزیه صحبت می‌کنیم بیشتر وجه نمایشی آن مورد توجه قرار می‌گیرد که بخش اسنادی ماجرا هم هست چون بخشی از عکاسی مستند، جنبه اسنادی دارد اما به‌نظرم هیچ دخل‌وتصرفی نباید روی عکاسی مستند صورت بگیرد. من سعی می‌کنم شکلی از عکاسی مستند را ارائه کنم که به نظر عکاسی صحنه‌آرایی‌شده بیاید درحالی‌که در محل و به صورت مستند گرفته شده و من هیچ دخل‌وتصرفی در آن ندارم. عکس‌هایم نشان‌دهنده یک فضای ساکن و خلوت هستند در صورتی که در فضاهای شلوغ محرم و عاشورا گرفته شده‌اند».
کوثری درباره دلیل تأکید خود برای دوری از دخل‌وتصرف در عکس‌ها عنوان کرد: «من یک عکاس مطبوعاتی هستم و 20 سال در این کار سابقه دارم. آنچه من را به این فکر واداشت این بود که سال‌ها قبل وقتی کارم را شروع کرده بودم، می‌شنیدم عکاسی مستند اجتماعی به‌واسطه واژه اجتماعی که به واژه عکاسی مستند الصاق شده است، نوعی از عکاسی است که حتما باید موضوع اجتماعی داشته باشد. معمولا در این عکس‌ها نقد و آگاهی‌دادن نسبت به اجتماع وجود دارد، معمولا سیاه و سفید، تلخ و گزنده و جنبه اسنادی دارند بااین‌حال من همیشه به این نوع طرز تفکر انتقاد داشته‌ام و فکر می‌کنم عکاسی مستند تا این حد محدود نیست. من برای خودم هیچ‌وقت رسالتی قائل نشده‌ام درحالی‌که آن شکل از عکاسی همیشه برای عکاس مطبوعاتی رسالتی قائل بود که می‌گفت عکاس مستند اجتماعی باید زشتی‌ها و بدی‌های جامعه را برای آگاهی‌بخشی به مسئولان و جامعه نشان دهد. به‌همین‌دلیل تا 10 یا 20 سال قبل، عکاسی مستند در گالری‌ها جایگاهی نداشت چون گزنده و تلخ بود و کمتر کسی علاقه داشت این عکس‌ها را داشته باشد».
کوثری سپس به برپایی خیمه در ورودی نمایشگاه اشاره کرد: «در این چندسالی که برای عکاسی از یک موضوع به شهرستان‌های مختلف می‌رفتم، برایم جالب بود در ایام عاشورا مردم در برخی از محله‌ها، خانه‌هایشان را در اختیار بازیگران تعزیه قرار می‌دهند مثلا روی در خانه‌ها نوشته شده است اشقیا، انبیا، ملائک یا مثلا در یکی از محله‌های بزرگ خمینی‌شهر اصفهان بازیگران در این خانه‌ها لباس عوض می‌کنند. اولین‌بار که وارد این خانه‌ها شدم، یک‌سری برای نقش اشقیا لباس قرمز پوشیده بودند یا در خانه دیگری برای بچه‌ها بال نصب می‌کردند تا به ملائک تبدیل شوند. همه اینها با یک تشریفات جالب و عجیب همراه است مخصوصا کسانی که نقش انبیا را بازی می‌کنند این لباس‌ها را با یک آیین خاص به تن می‌کنند. از این صحنه‌ها الهام گرفتیم تا در ورودی نمایشگاه خیمه‌ای نصب کنیم».
او ادامه داد: «بازدیدکنندگان در ابتدای ورود به نمایشگاه با این آیین‌ها آشنا می‌شوند و در دو مانیتور ویدئوهای افراد عادی و نابازیگرانی که هرکدام یک شغلی دارند، نمایش داده می‌شود. تصویری که از این دو نفر هنگام لباس‌پوشیدن نشان داده می‌شود مربوط به دو کارگر کارخانه سیمان است. می‌خواستیم با این ویدئوها بیننده را با نحوه حضور این افراد در فضای شهری آماده کنیم».
نمایشگاه عکس‌های عباس کوثری تا چهارشنبه چهارم آذر از ساعت 12 در گالری «ای‌جی» به نشانی تهران، خیابان ولیعصر، بالاتر از چهارراه پارک‌وی، خیابان پسیان، شماره سه برپا خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.