|

حاشیه‌های فهرست فیلم‌های جشنواره فیلم فجر، بیست‌وچهارساعت بعد از انتشار

فیلم‌ها ممیزی نشده‌اند، فقط اصلاح شده‌اند

فیلم «آسمان زرد کم عمق» به کارگردانی بهرام توکلی که در جشنواره پذیرفته نشد

فیلم‌ها ممیزی نشده‌اند، فقط اصلاح شده‌اند

شرق: بیست و چهار ساعت بعد از صحبت‌های وزیرارشاد در برنامه «هفت» و نام آوردن از فیلم «چ» به عنوان یکی از تولیدات مورد افتخار مدیریت سینمایی دولت دهم، فهرست فیلم‌های بخش مسابقه سی و یکمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد تا مشخص شود، نه تنها فیلم پرسروصدای ابراهیم حاتمی‌کیا، جایی در این فهرست ندارد که حتی تعداد زیادی از فیلم‌های مطرح که از اول سال ساخته شده‌اند، در جشنواره امسال غایب‌اند. حاشیه‌های این فهرست، کمی قبل از انتشار آن شروع شد و بعد از انتشار هم از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و بازار گفت‌وگوی مدیران و اعضای هیات انتخاب، داغ شد تا در بعدازظهر روز یکشنبه، مشخص شود که در جشنواره امسال، چندان نباید به دنبال نام‌ها و فیلم‌ها بود و بیشتر باید تلاش کرد تا شاید از میان آنچه که انتخاب شده، نقطه امیدی برای سینمای سال آینده پیدا کرد.

شنیده‌ها حاکی از این است که چند روز قبل از انتشار فهرست فیلم‌های مسابقه، تکلیف حضور یا عدم حضور تعدادی از فیلم‌ها مشخص شده بود. فیلم‌های «آسمان زرد کم عمق» به کارگردانی بهرام توکلی، «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» به کارگردانی روح‌الله حجازی و... در دست‌هایی از این فیلم‌ها قرار گرفتند که هیات انتخاب مشکلی با کیفیت فیلم و کارگردانی آن نداشته، اما مضامین فیلم و مشکلات ممیزی، آنها را از فهرست فیلم‌های جشنواره خارج کرده است. مشکلات ممیزی اتفاقی است که در سال‌های گذشته مورد توجه هیات انتخاب فیلم‌های جشنواره نبود، اما امسال یکی از معیارهای مهم انتخاب قرار گرفت و حتی به تعدادی از فیلمسازان توصیه شد که فیلم‌هایشان اصلاح شود تا راهی به جشنواره پیدا کنند. صبح روز یکشنبه، بعد از انتشار فهرست فیلم‌های بخش مسابقه جشنواره، مهدی صباغ‌زاده، عضو داوران هیات انتخاب جشنواره، درباره ممیزی فیلم‌ها و انتخاب آنها به مهر گفت: «بحث ممیزی‌ها به کمیته انتخاب ربطی ندارد و این موضوع مستقیما با ارشاد در ارتباط است. بیشتر این بحث ممیزی‌ها شایعه‌پراکنی است. ما تمامی فیلم را بدون توجه به نام افراد مورد بازبینی قراردادیم. فیلم‌هایی که شانس حضور در بخش‌های مختلف را دارند قطعا کیفیت و ساختار بهتری داشته‌اند.» اما کمی بعد از این صحبت‌ها، مهدی عظیمی میرآبادی، معاون آثار و و عضو هیات انتخاب جشنواره سی و یکم، درباره این ماجرا به ایلنا گفت: «به فیلمی اجازه حضوردر جشنواره می‌دهیم که از لحاظ محتوایی مشکل نداشته باشد و براین اصل نیز استوار هستیم و از اینکه متهم شویم که امروز ممیزی سفت و سختی اعمال کرده‌ایم نگران نیستیم زیرا کار ما همین است‌. ‌زمانی‌که به یک فیلمساز گفته می‌شود فیلمش را اصلاح کند فیلمساز مختار است که آن را اصلاح کند یا اینکه اصلاح را انجام ندهد ولی انتخاب‌شدن یا انتخاب نشدن در جشنواره فیلم فجر براساس پذیرفتن اصلاح صورت نمی‌گیرد‌. ‌گاهی اوقات فیلم‌هایی دیده می‌شود که درون مایه‌های خوبی دارد لذا به فیلمساز توصیه می‌شود که اصلاحاتی را در فیلم انجام دهد و اگر فیلمسازی اثرش را اصلاح کرده و به جشنواره داده است این اثر در شورای هیات انتخاب مورد بررسی قرار می‌گیرد‌. ‌اما شرط اصلاح دلیل انتخاب نیست و فقط یک پیشنهاد است و فیلمساز می‌تواند این پیشنهاد رابپذیرد یا نپذیرد.» البته میرآبادی معتقد است که این اصلاح در هیات انتخاب، نقش ممیزی ندارد و ممیزی بحث دیگری است. عظیمی میرآبادی گفت: «این بحث با بحث ممیزی تفاوت دارد و در ممیزی شرایط و ضوابط دیگری حاکم است امسال بعضی فیلم‌ها ۵۰ درصد ویژگی‌های مورد نظر جشنواره را داشتند، ولی برای بهتر بودن نیاز به اصلاح داشتند که اصلاحات فیلمساز‌ها اعلام شد ولی اجباری در اعمال این اصلاحات نبود‌.» معاون آثار سازمان سینمایی از 32 فیلمی که برای جشنواره امسال انتخاب شده، دفاع کرد و بعد از این دفاعیه هم توضیح داد که فیلم‌هایی که انتخاب نشدند و به اصلاحیه احتیاج داشتند، باید اصلاح شوند، اما فیلم‌هایی که به جشنواره رسیدند، پروانه موقت نمایش را می‌گیرند.

جلیل عرفان‌منش، سرپرست تازه اداره ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی هم روز یکشنبه درباره فهرست فیلم‌های جشنواره صحبت کرد. وی که در فهرست داوران هیات انتخاب هم حضور داشت، به جای صحبت درباره فیلم‌هایی که به دلیل مشکلات ممیزی به جشنواره نرسیدند، درباره شایعاتی حرف زد که از دستور مدیران برای انتخاب فیلم‌هایی از تولیدات حوزه‌هنری می‌گفت و اینکه مدیران به این هیات دستور دادند تا تعدادی از تولیدات حوزه انتخاب شوند تا دعواها و حاشیه‌های این روزها پررنگ‌تر و عمیق‌تر نشود. عرفان‌منش گفت: «من هم چنین اخباری را در همان زمان دریافت می‌کردم اما با تاکید می‌گویم که هیات داوران استقلال رای خودشان را داشتند.» عرفان‌منش در صحبت‌هایش به دوستانی که فیلم‌هایشان در جشنواره امسال نیست، توصیه کرد: «دوستانی که آثارشان به جشنواره راه پیدا نکرده، نباید احساس بدی نسبت به عملکرد هیات انتخاب داشته باشند چرا که داوران این هیات با تمام دقت کار خودشان را انجام دادند اما باید توجه داشت که هیات انتخاب با این واقعیت روبه‌رو بود که هم تعداد آثار این دوره زیاد و هم تعداد انتخاب‌ها کم بود.»

روز گذشته در آخرین لحظات تنظیم گزارش، حسن نجاریان، قائم‌مقام بنیاد فارابی، اعلام کرد که همچنان برای نمایش فیلم «چ» در جشنواره تلاش می‌کند و زمانی‌که فیلم آماده شود، آن را به دفتر جشنواره می‌فرستند تا مدیران جشنواره تصمیم بگیرند که می‌خواهند جشنواره را از فیلم حاتمی‌کیا محروم کنند یا نه. نجاریان با اشاره به صحبت‌های دبیر جشنواره درباره این موضوع که حتی برای فیلم «چ» هم صبر نمی‌کنیم، به تنسیم گفت: «مقررات جشنواره برای ما مشخص کرده است که فیلم‌ها باید در زمان مشخصی برای جشنواره آماده شوند و ما هم نهایت تلاشمان را کردیم که در این زمان مصوب فیلم را به جشنواره برسانیم اما میسر نشد و نهایتا این اتفاق نیفتاد. ما فیلم را در زمانی‌که آماده باشد دوباره به دفتر جشنواره خواهیم فرستاد اما تصمیم‌گیری نهایی با آنهاست که جشنواره را از حضور حاتمی‌کیا محروم کنند یا شانس حضور او و فیلمش را داشته باشند.» قائم‌مقام بنیاد فارابی معتقد است که دلیل حرف‌های عباسیان، دبیر جشنواره فجر، در مورد نرسیدن فیلم به جشنواره را درک نمی‌کند و حدس می‌زند که احتمالا ناشی از فشارهای کاری زیاد او باشد.

تا این لحظه مدیران جشنواره برای رسیدن این فیلم صبر نکردند. اما در متن معرفی فیلم‌ها، در آخرین بند و در یک‌جمله عنوان شده که دو فیلم رزرو در دو بخش سودای سیمرغ و فیلم‌ اولی‌ها وجود دارد که به محض آماده نشدن فیلم‌های فهرست و نرسیدن به موقع به نمایش در جشنواره، جایگزین می‌شوند. در این توضیح هیچ اشاره‌ای به نام فیلم‌های رزرو نشده بود. غیبت فیلم «آقای الف» به کارگردانی علی عطشانی که توسط وزیر، نوید حضورش به عنوان اولین فیلم سه‌بعدی سینمای ایران در جشنواره داده شده بود، حاشیه مهم دیگری بود که ظهر روز یکشنبه درباره آن حرف زده شد.

شرق: بیست و چهار ساعت بعد از صحبت‌های وزیرارشاد در برنامه «هفت» و نام آوردن از فیلم «چ» به عنوان یکی از تولیدات مورد افتخار مدیریت سینمایی دولت دهم، فهرست فیلم‌های بخش مسابقه سی و یکمین جشنواره فیلم فجر اعلام شد تا مشخص شود، نه تنها فیلم پرسروصدای ابراهیم حاتمی‌کیا، جایی در این فهرست ندارد که حتی تعداد زیادی از فیلم‌های مطرح که از اول سال ساخته شده‌اند، در جشنواره امسال غایب‌اند. حاشیه‌های این فهرست، کمی قبل از انتشار آن شروع شد و بعد از انتشار هم از زوایای مختلف مورد بررسی قرار گرفت و بازار گفت‌وگوی مدیران و اعضای هیات انتخاب، داغ شد تا در بعدازظهر روز یکشنبه، مشخص شود که در جشنواره امسال، چندان نباید به دنبال نام‌ها و فیلم‌ها بود و بیشتر باید تلاش کرد تا شاید از میان آنچه که انتخاب شده، نقطه امیدی برای سینمای سال آینده پیدا کرد.

شنیده‌ها حاکی از این است که چند روز قبل از انتشار فهرست فیلم‌های مسابقه، تکلیف حضور یا عدم حضور تعدادی از فیلم‌ها مشخص شده بود. فیلم‌های «آسمان زرد کم عمق» به کارگردانی بهرام توکلی، «زندگی مشترک آقای محمودی و بانو» به کارگردانی روح‌الله حجازی و... در دست‌هایی از این فیلم‌ها قرار گرفتند که هیات انتخاب مشکلی با کیفیت فیلم و کارگردانی آن نداشته، اما مضامین فیلم و مشکلات ممیزی، آنها را از فهرست فیلم‌های جشنواره خارج کرده است. مشکلات ممیزی اتفاقی است که در سال‌های گذشته مورد توجه هیات انتخاب فیلم‌های جشنواره نبود، اما امسال یکی از معیارهای مهم انتخاب قرار گرفت و حتی به تعدادی از فیلمسازان توصیه شد که فیلم‌هایشان اصلاح شود تا راهی به جشنواره پیدا کنند. صبح روز یکشنبه، بعد از انتشار فهرست فیلم‌های بخش مسابقه جشنواره، مهدی صباغ‌زاده، عضو داوران هیات انتخاب جشنواره، درباره ممیزی فیلم‌ها و انتخاب آنها به مهر گفت: «بحث ممیزی‌ها به کمیته انتخاب ربطی ندارد و این موضوع مستقیما با ارشاد در ارتباط است. بیشتر این بحث ممیزی‌ها شایعه‌پراکنی است. ما تمامی فیلم را بدون توجه به نام افراد مورد بازبینی قراردادیم. فیلم‌هایی که شانس حضور در بخش‌های مختلف را دارند قطعا کیفیت و ساختار بهتری داشته‌اند.» اما کمی بعد از این صحبت‌ها، مهدی عظیمی میرآبادی، معاون آثار و و عضو هیات انتخاب جشنواره سی و یکم، درباره این ماجرا به ایلنا گفت: «به فیلمی اجازه حضوردر جشنواره می‌دهیم که از لحاظ محتوایی مشکل نداشته باشد و براین اصل نیز استوار هستیم و از اینکه متهم شویم که امروز ممیزی سفت و سختی اعمال کرده‌ایم نگران نیستیم زیرا کار ما همین است‌. ‌زمانی‌که به یک فیلمساز گفته می‌شود فیلمش را اصلاح کند فیلمساز مختار است که آن را اصلاح کند یا اینکه اصلاح را انجام ندهد ولی انتخاب‌شدن یا انتخاب نشدن در جشنواره فیلم فجر براساس پذیرفتن اصلاح صورت نمی‌گیرد‌. ‌گاهی اوقات فیلم‌هایی دیده می‌شود که درون مایه‌های خوبی دارد لذا به فیلمساز توصیه می‌شود که اصلاحاتی را در فیلم انجام دهد و اگر فیلمسازی اثرش را اصلاح کرده و به جشنواره داده است این اثر در شورای هیات انتخاب مورد بررسی قرار می‌گیرد‌. ‌اما شرط اصلاح دلیل انتخاب نیست و فقط یک پیشنهاد است و فیلمساز می‌تواند این پیشنهاد رابپذیرد یا نپذیرد.» البته میرآبادی معتقد است که این اصلاح در هیات انتخاب، نقش ممیزی ندارد و ممیزی بحث دیگری است. عظیمی میرآبادی گفت: «این بحث با بحث ممیزی تفاوت دارد و در ممیزی شرایط و ضوابط دیگری حاکم است امسال بعضی فیلم‌ها ۵۰ درصد ویژگی‌های مورد نظر جشنواره را داشتند، ولی برای بهتر بودن نیاز به اصلاح داشتند که اصلاحات فیلمساز‌ها اعلام شد ولی اجباری در اعمال این اصلاحات نبود‌.» معاون آثار سازمان سینمایی از 32 فیلمی که برای جشنواره امسال انتخاب شده، دفاع کرد و بعد از این دفاعیه هم توضیح داد که فیلم‌هایی که انتخاب نشدند و به اصلاحیه احتیاج داشتند، باید اصلاح شوند، اما فیلم‌هایی که به جشنواره رسیدند، پروانه موقت نمایش را می‌گیرند.

جلیل عرفان‌منش، سرپرست تازه اداره ارزشیابی و نظارت سازمان سینمایی هم روز یکشنبه درباره فهرست فیلم‌های جشنواره صحبت کرد. وی که در فهرست داوران هیات انتخاب هم حضور داشت، به جای صحبت درباره فیلم‌هایی که به دلیل مشکلات ممیزی به جشنواره نرسیدند، درباره شایعاتی حرف زد که از دستور مدیران برای انتخاب فیلم‌هایی از تولیدات حوزه‌هنری می‌گفت و اینکه مدیران به این هیات دستور دادند تا تعدادی از تولیدات حوزه انتخاب شوند تا دعواها و حاشیه‌های این روزها پررنگ‌تر و عمیق‌تر نشود. عرفان‌منش گفت: «من هم چنین اخباری را در همان زمان دریافت می‌کردم اما با تاکید می‌گویم که هیات داوران استقلال رای خودشان را داشتند.» عرفان‌منش در صحبت‌هایش به دوستانی که فیلم‌هایشان در جشنواره امسال نیست، توصیه کرد: «دوستانی که آثارشان به جشنواره راه پیدا نکرده، نباید احساس بدی نسبت به عملکرد هیات انتخاب داشته باشند چرا که داوران این هیات با تمام دقت کار خودشان را انجام دادند اما باید توجه داشت که هیات انتخاب با این واقعیت روبه‌رو بود که هم تعداد آثار این دوره زیاد و هم تعداد انتخاب‌ها کم بود.»

روز گذشته در آخرین لحظات تنظیم گزارش، حسن نجاریان، قائم‌مقام بنیاد فارابی، اعلام کرد که همچنان برای نمایش فیلم «چ» در جشنواره تلاش می‌کند و زمانی‌که فیلم آماده شود، آن را به دفتر جشنواره می‌فرستند تا مدیران جشنواره تصمیم بگیرند که می‌خواهند جشنواره را از فیلم حاتمی‌کیا محروم کنند یا نه. نجاریان با اشاره به صحبت‌های دبیر جشنواره درباره این موضوع که حتی برای فیلم «چ» هم صبر نمی‌کنیم، به تنسیم گفت: «مقررات جشنواره برای ما مشخص کرده است که فیلم‌ها باید در زمان مشخصی برای جشنواره آماده شوند و ما هم نهایت تلاشمان را کردیم که در این زمان مصوب فیلم را به جشنواره برسانیم اما میسر نشد و نهایتا این اتفاق نیفتاد. ما فیلم را در زمانی‌که آماده باشد دوباره به دفتر جشنواره خواهیم فرستاد اما تصمیم‌گیری نهایی با آنهاست که جشنواره را از حضور حاتمی‌کیا محروم کنند یا شانس حضور او و فیلمش را داشته باشند.» قائم‌مقام بنیاد فارابی معتقد است که دلیل حرف‌های عباسیان، دبیر جشنواره فجر، در مورد نرسیدن فیلم به جشنواره را درک نمی‌کند و حدس می‌زند که احتمالا ناشی از فشارهای کاری زیاد او باشد.

تا این لحظه مدیران جشنواره برای رسیدن این فیلم صبر نکردند. اما در متن معرفی فیلم‌ها، در آخرین بند و در یک‌جمله عنوان شده که دو فیلم رزرو در دو بخش سودای سیمرغ و فیلم‌ اولی‌ها وجود دارد که به محض آماده نشدن فیلم‌های فهرست و نرسیدن به موقع به نمایش در جشنواره، جایگزین می‌شوند. در این توضیح هیچ اشاره‌ای به نام فیلم‌های رزرو نشده بود. غیبت فیلم «آقای الف» به کارگردانی علی عطشانی که توسط وزیر، نوید حضورش به عنوان اولین فیلم سه‌بعدی سینمای ایران در جشنواره داده شده بود، حاشیه مهم دیگری بود که ظهر روز یکشنبه درباره آن حرف زده شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.