|

شهر‌ها، جهان را نجات می‌دهند

فریدون رضوی‌کیا. رئیس بنیاد معماری و شهرسازی

دغدغه پیوند با گذشته و عدم توفیق در به‌وجودآوردن یک جریان معماری که بتواند به صورت صحیح، تداوم‌بخش و تکامل‌دهنده تاریخ معماری ایران باشد و سهمی را در معماری معاصر جهان به خود اختصاص دهد یا بتواند به پیشبرد معماری جهان کمک کند، باعث شده که معماران ایرانی با استفاده از تجربیات قبلی تلاش‌های جدیدی را آغاز کنند.
در این تلاش دو نکته حائزاهمیت است: اول اینکه معماری جهان درمجموع، یک سیر تکاملی را نشان می‌دهد و تمامی عناصر، اجزای این سیر تکاملی‌اند و مشخصه این سیر تکاملی عظیم که در بیش از چندهزارسال رخ داده است، حرکت عمومی آثار معماری به موازات حرکت کلی جهان هستی، یعنی حرکت از یک کیفیت مادی به یک کیفیت روحی و به بیان معمارانه، کم‌کردن ماده و افزایش فضاست.
دوم اینکه در تمامی آثار معماری، خلاقیت، وجه مشترک است که به دو شکل بروز می‌کند، یکی خلاقیت نظری، یعنی آن مبنای فکری‌ای که اثر معماری براساس آن استوار می‌شود و دیگر خلاقیت فضایی است که بخش معمارانه آن اثر را تشکیل می‌دهد، بنابراین هر اثر معماری‌ای که فاقد خلاقیت باشد، نمی‌تواند در سلسله عظیم آثار تاریخ معماری جهان جایی داشته باشد.
بنیاد علمی - پژوهشی معماری و شهرسازی بر این باور است که بـزرگداشت ارزش‌ها و مفاهیم والای انسانی در معماری ایران، به‌همراه معرفی جلوه‌های باشکوه در هنر و فرهنگ معماری و شهرسازی ایران‌زمین و تجلیل از معماران و شهرسازان فرهیخته معاصر، می‌تواند در یک گفت‌وگوی فراگیر و در تماس با معماری معاصر دنیا به ارائه اندیشه‌های پیشرو و قابل‌تأمل بینجامد. ما امسال در فاصله بین نخستین سیزدهم مهرماه تا هفدهم آبان‌ماه در سراسر کشور؛ روز جهانی معماری و روز جهانی شهرسازی را گرامی داشتيم. اتحادیه بین‌المللی معماران (UIA)، رویداد امسال را به موضوع «معماری، ساختمان، اقلیم» اختصاص داد. جامعه بین‌المللی برنامه‌ریزان شهری و منطقه‌ای (ISOCARP) نیز، رویداد امسال روز جهانی شهرسازی را به موضوع «شهرها، جهان را نجات می‌دهند، بیایید از نو برنامه‌ریزی کنیم»، اختصاص داد. هر پروژه جدید فرضیه‌های جدیدی را ایجاد می‌کند؛ مشتری جدید، سایت جدید، شرایط آب‌وهوایی جدید، برنامه‌های جدید و کاربران جدید توسط راه‌حل‌های مرتبط برای شرایط جدید، وظیفه (حرفه) روزانه معمار و محیط‌های شهری با پدیده‌های حاشیه‌نشینی و مهاجرت و اشتغال، تغییر شکل شهرها و مجموعه‌های خوابگاهی و عدم رشد متناسب فضاهای عمومی شهری. تجدیدنظر و پیداکردن پاسخ‌های نوآورانه این فرصت را برای معماران و برنامه‌ریزان شهری به‌عنوان موتور محرکه این مجموعه پیچیده فراهم می‌کند تا استعدادهای خود را برای توسعه‌های جدید فنی، زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی و ارائه راه‌حل‌های زیباشناسانه به‌عنوان معمار نشان دهند. در ایران نیز بنیاد به اتفاق انجمن‌های صنفی و تخصصی و دستگاه‌های اجرائی مرتبط تلاش خود را آغاز کرده‌‌اند تا اقدامات و راهکارهایی را ترویج دهند که در نتیجه آنها قدرت عظیم معماری و طراحی شهری در مقابله با تغییرات اقلیمی جهانی، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر ما، نشان داده شده و اعمال شود.امیدواریم بتوانیم توجه همگان را به این فعالیت‌ها معطوف کنیم و روش‌ها، اهداف و نتایج این برنامه‌ها را انتقال دهیم، به‌طوری‌که هم بتوانیم از آنها درس بگیریم و هم برپایه تجربیات دیگران کار کنیم.

دغدغه پیوند با گذشته و عدم توفیق در به‌وجودآوردن یک جریان معماری که بتواند به صورت صحیح، تداوم‌بخش و تکامل‌دهنده تاریخ معماری ایران باشد و سهمی را در معماری معاصر جهان به خود اختصاص دهد یا بتواند به پیشبرد معماری جهان کمک کند، باعث شده که معماران ایرانی با استفاده از تجربیات قبلی تلاش‌های جدیدی را آغاز کنند.
در این تلاش دو نکته حائزاهمیت است: اول اینکه معماری جهان درمجموع، یک سیر تکاملی را نشان می‌دهد و تمامی عناصر، اجزای این سیر تکاملی‌اند و مشخصه این سیر تکاملی عظیم که در بیش از چندهزارسال رخ داده است، حرکت عمومی آثار معماری به موازات حرکت کلی جهان هستی، یعنی حرکت از یک کیفیت مادی به یک کیفیت روحی و به بیان معمارانه، کم‌کردن ماده و افزایش فضاست.
دوم اینکه در تمامی آثار معماری، خلاقیت، وجه مشترک است که به دو شکل بروز می‌کند، یکی خلاقیت نظری، یعنی آن مبنای فکری‌ای که اثر معماری براساس آن استوار می‌شود و دیگر خلاقیت فضایی است که بخش معمارانه آن اثر را تشکیل می‌دهد، بنابراین هر اثر معماری‌ای که فاقد خلاقیت باشد، نمی‌تواند در سلسله عظیم آثار تاریخ معماری جهان جایی داشته باشد.
بنیاد علمی - پژوهشی معماری و شهرسازی بر این باور است که بـزرگداشت ارزش‌ها و مفاهیم والای انسانی در معماری ایران، به‌همراه معرفی جلوه‌های باشکوه در هنر و فرهنگ معماری و شهرسازی ایران‌زمین و تجلیل از معماران و شهرسازان فرهیخته معاصر، می‌تواند در یک گفت‌وگوی فراگیر و در تماس با معماری معاصر دنیا به ارائه اندیشه‌های پیشرو و قابل‌تأمل بینجامد. ما امسال در فاصله بین نخستین سیزدهم مهرماه تا هفدهم آبان‌ماه در سراسر کشور؛ روز جهانی معماری و روز جهانی شهرسازی را گرامی داشتيم. اتحادیه بین‌المللی معماران (UIA)، رویداد امسال را به موضوع «معماری، ساختمان، اقلیم» اختصاص داد. جامعه بین‌المللی برنامه‌ریزان شهری و منطقه‌ای (ISOCARP) نیز، رویداد امسال روز جهانی شهرسازی را به موضوع «شهرها، جهان را نجات می‌دهند، بیایید از نو برنامه‌ریزی کنیم»، اختصاص داد. هر پروژه جدید فرضیه‌های جدیدی را ایجاد می‌کند؛ مشتری جدید، سایت جدید، شرایط آب‌وهوایی جدید، برنامه‌های جدید و کاربران جدید توسط راه‌حل‌های مرتبط برای شرایط جدید، وظیفه (حرفه) روزانه معمار و محیط‌های شهری با پدیده‌های حاشیه‌نشینی و مهاجرت و اشتغال، تغییر شکل شهرها و مجموعه‌های خوابگاهی و عدم رشد متناسب فضاهای عمومی شهری. تجدیدنظر و پیداکردن پاسخ‌های نوآورانه این فرصت را برای معماران و برنامه‌ریزان شهری به‌عنوان موتور محرکه این مجموعه پیچیده فراهم می‌کند تا استعدادهای خود را برای توسعه‌های جدید فنی، زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی و ارائه راه‌حل‌های زیباشناسانه به‌عنوان معمار نشان دهند. در ایران نیز بنیاد به اتفاق انجمن‌های صنفی و تخصصی و دستگاه‌های اجرائی مرتبط تلاش خود را آغاز کرده‌‌اند تا اقدامات و راهکارهایی را ترویج دهند که در نتیجه آنها قدرت عظیم معماری و طراحی شهری در مقابله با تغییرات اقلیمی جهانی، یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های عصر ما، نشان داده شده و اعمال شود.امیدواریم بتوانیم توجه همگان را به این فعالیت‌ها معطوف کنیم و روش‌ها، اهداف و نتایج این برنامه‌ها را انتقال دهیم، به‌طوری‌که هم بتوانیم از آنها درس بگیریم و هم برپایه تجربیات دیگران کار کنیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.