بُرشی از یک گفتوگوی قدیمی با آربی اُوانسیان*
...شیوههای گذشته مستقیما نه قابل تکرارند و نه قابل تقلید. لازمهی آن این است که ما راهحلهای زمان خودمان را پیدا بکنیم. و برای پیدا کردن راهحلهای زمان خودمان هم نمیتوانیم از تجربههایی که در دنیا اتفاق افتاده غافل بمانیم. در نتیجه ما باید تلفیقی بهوجود بیاوریم، تلفیقی که جوابگوی نیازهای ما است یعنی نباید بیخبر باشیم در ضمن اینکه هر چه هم که اتفاق میافتد ممکن است با ما ارتباط مستقیمی نداشته باشد. ما باید بتوانیم ربط غیرمستقیم و مستقیم این اتفاقها را در کارهایمان منعکس کنیم. غیر مستقیم به این خاطر که شاید از طریق آزمایش بتوانیم به نتایجی برسیم. بستن درها بهروی اتفاقهای تئاتری محیط کار را عقیم میکند. امروزه در جهان تئاتر نمیتواند بهصورت مجرد عمل بکند. امروزه در جهان دارد یک نوع تئاتر بینالمللی بهوجود میآید که انعکاس آنرا ما در همین دههی اخیر میتوانیم در تمام کشورها ببینیم از ژاپن گرفته تا آمریکا، از شرق تا غرب، یک نوع تئاتر خاصی در حال ظهور کردن است که نتیجهی همین اختلاط است. ما هم وقتیکه در چهارراه این تأثیرها هستیم، نمیتوانیم بیتفاوت باشیم و درها را ببندیم و لازمهی کار اینست که خبر
داشته باشیم که در دنیا چه اتفاق میافتد. اتفاقها هم در چند سطح است، گاهی اتفاقی است که بهخاطر تبلیغات مطرح میشود و قابل بحث است. گاهی هم اتفاق مهمی است که کمتر انعکاسی تبلیغاتی با خود دارد. شخصا فکر میکنم که این نوع تئاتر مهمتر و موثرتر است.
بههمین خاطر هم ما رفتیم دنبال نوع ادبیاتی که پشتوانهی این تئاتر است؛ یعنی نویسندگانی که مطرح هستند راجع به مسائل انسان امروز در جهان صحبت میکنند، در ممالک مختلف کمتر شناخته شدهاند ولی این عدم شهرت دلیل بر این نیست که آثارشان کمارزشاند. چهبسا که شاید اینها نویسندگان فردا باشند و بهتدریج و با گذشت زمان شناخته شوند. پس بهجای اینکه دیگران بهجای ما بشناسند و بعدا ما اینجا، از طریق تبلیغ دیگران آنها را بشناسیم، ما خودمان هم شروع کنیم به کشف این زمینهها.
نویسندگانی که امکان خیلی کمی دارند که کارشان در تئاترها اجرا بشود، و معمولا به فراموشی سپرده میشوند درحالیکه کارشان باارزش است، ما میگردیم و این نویسندگان را پیدا میکنیم و کارشان را اجرا میکنیم... این روش علاوه بر اینکه جستجوی ارتباطهای تئاتری را در خودش امکانپذیر میکند، فعالیت زندهای را هم با خودش میآورد. به این معنا که دائم شما در حال کشف هستید، کشف به این معنا که با نویسندگان، زمینهها و امکانات بالقوهی تئاتر امروز جهان در رابطهاید و از این طریق میتوانید در جریان روز قرار بگیرید. یعنی یک فعالیتی دارید که هم برای این محیط مؤثر است و هم شما را در رابطه با دنیای بیرون قرار میدهد...
با کشف و اجرای این نوع متنها و حتی متنهای کلاسیک ناشناخته، ما میخواهیم ببینیم که از این طریق میتوانیم به یک نوع تئاتری برسیم که تئاتر زمان خودمان باشد یا خیر. این خودبهخود نویسندگان ایرانی را هم که میتوانند با ما در این مسیر شریک باشند بهحرکت درخواهد آورد... .
*برگرفته از کتاب «تئاتر و سینمای آربی اُوانسیان»
...شیوههای گذشته مستقیما نه قابل تکرارند و نه قابل تقلید. لازمهی آن این است که ما راهحلهای زمان خودمان را پیدا بکنیم. و برای پیدا کردن راهحلهای زمان خودمان هم نمیتوانیم از تجربههایی که در دنیا اتفاق افتاده غافل بمانیم. در نتیجه ما باید تلفیقی بهوجود بیاوریم، تلفیقی که جوابگوی نیازهای ما است یعنی نباید بیخبر باشیم در ضمن اینکه هر چه هم که اتفاق میافتد ممکن است با ما ارتباط مستقیمی نداشته باشد. ما باید بتوانیم ربط غیرمستقیم و مستقیم این اتفاقها را در کارهایمان منعکس کنیم. غیر مستقیم به این خاطر که شاید از طریق آزمایش بتوانیم به نتایجی برسیم. بستن درها بهروی اتفاقهای تئاتری محیط کار را عقیم میکند. امروزه در جهان تئاتر نمیتواند بهصورت مجرد عمل بکند. امروزه در جهان دارد یک نوع تئاتر بینالمللی بهوجود میآید که انعکاس آنرا ما در همین دههی اخیر میتوانیم در تمام کشورها ببینیم از ژاپن گرفته تا آمریکا، از شرق تا غرب، یک نوع تئاتر خاصی در حال ظهور کردن است که نتیجهی همین اختلاط است. ما هم وقتیکه در چهارراه این تأثیرها هستیم، نمیتوانیم بیتفاوت باشیم و درها را ببندیم و لازمهی کار اینست که خبر
داشته باشیم که در دنیا چه اتفاق میافتد. اتفاقها هم در چند سطح است، گاهی اتفاقی است که بهخاطر تبلیغات مطرح میشود و قابل بحث است. گاهی هم اتفاق مهمی است که کمتر انعکاسی تبلیغاتی با خود دارد. شخصا فکر میکنم که این نوع تئاتر مهمتر و موثرتر است.
بههمین خاطر هم ما رفتیم دنبال نوع ادبیاتی که پشتوانهی این تئاتر است؛ یعنی نویسندگانی که مطرح هستند راجع به مسائل انسان امروز در جهان صحبت میکنند، در ممالک مختلف کمتر شناخته شدهاند ولی این عدم شهرت دلیل بر این نیست که آثارشان کمارزشاند. چهبسا که شاید اینها نویسندگان فردا باشند و بهتدریج و با گذشت زمان شناخته شوند. پس بهجای اینکه دیگران بهجای ما بشناسند و بعدا ما اینجا، از طریق تبلیغ دیگران آنها را بشناسیم، ما خودمان هم شروع کنیم به کشف این زمینهها.
نویسندگانی که امکان خیلی کمی دارند که کارشان در تئاترها اجرا بشود، و معمولا به فراموشی سپرده میشوند درحالیکه کارشان باارزش است، ما میگردیم و این نویسندگان را پیدا میکنیم و کارشان را اجرا میکنیم... این روش علاوه بر اینکه جستجوی ارتباطهای تئاتری را در خودش امکانپذیر میکند، فعالیت زندهای را هم با خودش میآورد. به این معنا که دائم شما در حال کشف هستید، کشف به این معنا که با نویسندگان، زمینهها و امکانات بالقوهی تئاتر امروز جهان در رابطهاید و از این طریق میتوانید در جریان روز قرار بگیرید. یعنی یک فعالیتی دارید که هم برای این محیط مؤثر است و هم شما را در رابطه با دنیای بیرون قرار میدهد...
با کشف و اجرای این نوع متنها و حتی متنهای کلاسیک ناشناخته، ما میخواهیم ببینیم که از این طریق میتوانیم به یک نوع تئاتری برسیم که تئاتر زمان خودمان باشد یا خیر. این خودبهخود نویسندگان ایرانی را هم که میتوانند با ما در این مسیر شریک باشند بهحرکت درخواهد آورد... .
*برگرفته از کتاب «تئاتر و سینمای آربی اُوانسیان»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.