|

در صورت عدم تامین نهاده‌ها، تا ماه رمضان رخ مي‌دهد

داستان تكراري گراني مرغ

فرزانه طهرانی :بحرانی که سال گذشته در صنعت مرغداری باعث افزایش شدید قیمت‌ها و رسیدن نرخ گوشت مرغ تا 8500تومان در هر کیلو شد؛ امسال هم در حال تکرار است. مشکل تامین خوراک مورد نیاز مرغداران و منطقی نبودن قیمت تعیین‌شده برای جوجه یک‌روزه دو عامل اصلی رشد قابل‌توجه قیمت مرغ در سال گذشته بود که امسال نیز در حال تکرار است. وضعیت کنونی این صنعت سبب شده، تولیدکنندگان از احتمال افزایش قیمت‌ها همانند سال قبل سخن بگویند.
از آنجا که 70درصد نهاده‌های مورد نیاز صنعت دام و طیور کشور از خارج تامین می‌شود، توقف واردات به مفهوم ورود ضربه‌های جدی به پیکر تولید مواد پروتئینی در داخل است. اکنون ایجاد اختلال در توزیع نهاده‌های مورد نیاز صنعت طیور همچون سال 91، مرغداران را وادار به کاهش تولید کرده است.
با توجه به اینکه در ماه‌های آبان و آذر 91 خرید تضمینی جوجه یک‌روزه با قیمت مناسبی صورت نگرفت و ذخیره‌سازی مناسب انجام نشد و نیز به دلیل کمبود سویا در اسفند 91 و فروردین جاری قیمت جوجه کاهش یافت. این اتفاق که سال 90 نیز شاهد آن بودیم؛ باعث کاهش انگیزه تولیدکنندگان برای تولید و کمبود مرغ در ماه مبارک رمضان سال 91 و به تبع آن افزایش قیمت شد.
پس از تلاطم ایجاد شده در بازار، دولت برای کنترل قیمت برای ماه رمضان در کوتاه‌ترین زمان ممکن، متوسل به راهکاری اشتباه یعنی واردات مرغ شد. این اقدام دولت هرچند در کوتاه‌مدت قیمت‌ها را پایین آورد اما موجب بروز دو مشکل اساسی شد. اول آنکه به واسطه ورود محموله‌هایی که چندان کنترل بهداشتی روی آنها صورت نگرفته بود؛ بیماری‌های واگیرداری شایع شد و دوم اینکه با افت قیمت به زیر هزینه تمام شده تولید داخل، مرغداران دچار زیانی هنگفت شدند.
چرا نهاده‌ها ‌گران شد؟
«حسن مهربانی» رییس انجمن جوجه یک‌روزه می‌گوید: عدم تخصیص ارز لازم برای ترخیص نهاده‌ها سبب متوقف‌شدن ورود خوراک طیور به کشور شده است. این موضوع ظرف یک‌ماه اخیر، قیمت سویا و ذرت را از 10 تا 30درصد افزایش داده است.
با توجه به اینکه این صنعت در طول یک‌سال به حدود 5/2میلیارددلار ارز نیاز دارد؛ عدم تخصیص ارز به موقع برای گشایش اعتبار و ثبت سفارش‌های جدید برای تیرماه، ورود نهاده‌ها را به تاخیر انداخته و تولید مرغ را کاهش می‌دهد.
در مجموع این صنعت در طول یک‌سال به واردات چهارمیلیون‌تن ذرت و 5/2میلیون تن سویا نیاز دارد. ارزش تولیدات آن نیز 5/5میلیارددلار است که از این میزان، چهارمیلیارددلار آن به تولید مرغ و 5/1میلیارددلار آن به تخم‌مرغ اختصاص دارد.
مهربانی همچنین خاطرنشان می‌کند: قیمت جوجه‌ در حال حاضر به حدود 500 تا 700تومان رسیده و این درحالی است که قیمت منطقی آن باید 850تومان باشد. وی می‌افزاید: اگر این شرایط ادامه پیدا کند، گله‌های مولد که جوجه موردنیاز را تولید می‌کنند از چرخه تولید خارج می‌شوند و تبعات این مساله پنج الی شش‌ماه دیگر گریبان مصرف‌کننده را خواهد گرفت.
مهربانی توضیح می‌دهد: از دو هفته گذشته اعلام کردیم که دولت باید پس از اتمام تعطیلات عید نوروز به اصلاح قیمت‌ها پرداخته و ذخیره‌سازی مرغ را آغاز کند اما ستاد تنظیم بازار هنوز انجام این کار را جدی نگرفته است.
حاشیه زیان 3درصدی تولیدکنندگان
طبق آمار موجود در سال 91 نوسان قیمت جوجه یک‌روزه برای تولید‌کننده مرغ و تخم‌مرغ نزدیک به 5/18درصد بوده است. از سوی دیگر جوجه یک‌روزه در حال حاضر نسبت به سال 89 با سه‌درصد کاهش قیمت به فروش می‌رسد. مقایسه قیمت فروش محصولات و نهاده‌ها نشان می‌دهد که سال به سال، تولیدکنندگان تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند. طبق آمارهای رسمی، قیمت کنجاله سویا در سال 90، 534تومان بود که این رقم در سال 91 به 1150تومان رسید، یعنی 115درصد افزایش یافت. همچنین قیمت ذرت نیز از 482تومان در سال 90 به 606تومان در سال 91 یعنی 25درصد افزایش رسید. این در حالی است که جوجه یک‌روزه گوشتی با وجودی که در سال 90، 890تومان عرضه می‌شد در سال 91، این نرخ به 860تومان یعنی سه‌درصد زیر قیمت رسید. متوسط قیمت مرغ زنده نیز در سال 91، 3600تومان بود اما این قیمت در حال حاضر به 3100 تا 3200تومان رسیده است یعنی نوسان برای تولید‌کننده 14درصد بوده است.
اما قیمت تخم‌مرغ نسبت به سال 90 باوجود افزایش قیمت نهاده‌ها تنها یک‌درصد افزایش یافته است. در حالی که قیمت تخم‌مرغ در سال 90، کیلویی 2320تومان بود، سال قبل به 2350تومان رسیده است.
برنامه‌ریزی برای افزایش تولید
شرایط نامناسب در حالی برای تولید رقم می‌خورد که ترکاشوند مدیرکل امور طیور وزارت جهاد کشاورزی می‌گوید: امسال دومیلیون‌تن مرغ در کشور تولید شده و ۸۰هزارتن مرغ نیز صادر خواهد شد.البته او نیز آشفتگی در سیستم تامین نهاده را می‌پذیرد و تاکید می‌کند: در توزیع نهاده‌ها باید تدبیری اندیشیده شود که به قیمت تمام‌شده به دست تولیدکننده برسد و بیش از آن نباشد. «ترکاشوند» به شروع خریدها برای ذخیره‌سازی مرغ ماه‌رمضان با قیمت‌های شهریورماه یعنی 4600 تا 4800تومان اشاره می‌کند اما تولید‌کننده راضی به فروش محصول خود با این قیمت‌ها نیست چرا که تولیدکننده با زیان، تولید خود را می‌فروشد.
همان‌طور که اشاره شد شرایط برای تولیدکنندگان تخم‌مرغ چندان مساعد نیست. به همین دلیل ستاد تنظیم بازار، پیشنهاد افزایش 400تومان در هر کیلو که تولیدکنندگان ارایه کرده‌اند را بررسی می‌کند.
بر اساس پیشنهاد اتحادیه مرغداران مرغ تخم‌گذار قیمت‌ جدید برای خرید هر کیلوگرم تخم‌مرغ در مرغداری از 3100 تا 3500تومان خواهد بود و این قیمت برای مصرف‌کننده به حداقل 3700 تا حداکثر 4100تومان می‌رسد. همچنین قیمت‌های خرید پیشنهادی بخش خصوصی برای هر کیلوگرم مرغ زنده 3900 تا 4000تومان است که با احتساب هزینه‌های دیگر هر کیلوگرم مرغ آماده طبخ به حدود 5700تومان می‌رسد.
«هدایت اصغری» رییس اتحادیه مرغ تخم‌گذار با بیان اینکه تولید‌کنندگان تخم‌مرغ به دلیل قیمت پایین در هر کیلو 700 تا هزارتومان ضرر می‌کنند، اظهار می‌کند: قیمت پیشنهادی مرغداران، افزایش 400تومان تخم‌مرغ در هر کیلو است که باید ستاد تنظیم بازار بررسی کند. وی معتقد است: در این صنعت میزان نیاز به دان، مراکز تولید و میزان اعتبارات کاملا مشخص است و در صورتی که پشتیبانی امور دام، شبکه‌های توزیع خود را به شبکه‌های مرغداری وصل کند مشکل تامین نهاده برطرف خواهد شد.
اصغری با انتقاد از شبکه‌های توزیع نهاده در کشور بیان می‌کند: چرا زمانی که قیمت کنجاله پایین‌تر به کشور وارد می‌شود باید مرغدار کیلویی 1300تومان آن را خریداری کند. تولیدکنندگان برای رفع بحران در این صنعت پنج راهکار را به دولت پیشنهاد می‌کند. طبق این پیشنهادات دولت باید اهتمام ورزد نیازهای این بخش به‌ویژه ذرت و سویا هرچه زودتر تامین شده و قیمت خریدهای تضمینی حداقل متناسب با نرخ تورم اصلاح شود، همچنین نقدینگی و سرمایه در گردش مرغداران تامین شده و شرکت‌های تعاونی بزرگ برای افزایش قدرت و نفوذ در قیمت‌گذاری شکل گیرد و تشکل‌ها در تصمیم‌گیری‌های صنعت مرغداری حضور جدی پیدا کنند.
فرزانه طهرانی :بحرانی که سال گذشته در صنعت مرغداری باعث افزایش شدید قیمت‌ها و رسیدن نرخ گوشت مرغ تا 8500تومان در هر کیلو شد؛ امسال هم در حال تکرار است. مشکل تامین خوراک مورد نیاز مرغداران و منطقی نبودن قیمت تعیین‌شده برای جوجه یک‌روزه دو عامل اصلی رشد قابل‌توجه قیمت مرغ در سال گذشته بود که امسال نیز در حال تکرار است. وضعیت کنونی این صنعت سبب شده، تولیدکنندگان از احتمال افزایش قیمت‌ها همانند سال قبل سخن بگویند.
از آنجا که 70درصد نهاده‌های مورد نیاز صنعت دام و طیور کشور از خارج تامین می‌شود، توقف واردات به مفهوم ورود ضربه‌های جدی به پیکر تولید مواد پروتئینی در داخل است. اکنون ایجاد اختلال در توزیع نهاده‌های مورد نیاز صنعت طیور همچون سال 91، مرغداران را وادار به کاهش تولید کرده است.
با توجه به اینکه در ماه‌های آبان و آذر 91 خرید تضمینی جوجه یک‌روزه با قیمت مناسبی صورت نگرفت و ذخیره‌سازی مناسب انجام نشد و نیز به دلیل کمبود سویا در اسفند 91 و فروردین جاری قیمت جوجه کاهش یافت. این اتفاق که سال 90 نیز شاهد آن بودیم؛ باعث کاهش انگیزه تولیدکنندگان برای تولید و کمبود مرغ در ماه مبارک رمضان سال 91 و به تبع آن افزایش قیمت شد.
پس از تلاطم ایجاد شده در بازار، دولت برای کنترل قیمت برای ماه رمضان در کوتاه‌ترین زمان ممکن، متوسل به راهکاری اشتباه یعنی واردات مرغ شد. این اقدام دولت هرچند در کوتاه‌مدت قیمت‌ها را پایین آورد اما موجب بروز دو مشکل اساسی شد. اول آنکه به واسطه ورود محموله‌هایی که چندان کنترل بهداشتی روی آنها صورت نگرفته بود؛ بیماری‌های واگیرداری شایع شد و دوم اینکه با افت قیمت به زیر هزینه تمام شده تولید داخل، مرغداران دچار زیانی هنگفت شدند.
چرا نهاده‌ها ‌گران شد؟
«حسن مهربانی» رییس انجمن جوجه یک‌روزه می‌گوید: عدم تخصیص ارز لازم برای ترخیص نهاده‌ها سبب متوقف‌شدن ورود خوراک طیور به کشور شده است. این موضوع ظرف یک‌ماه اخیر، قیمت سویا و ذرت را از 10 تا 30درصد افزایش داده است.
با توجه به اینکه این صنعت در طول یک‌سال به حدود 5/2میلیارددلار ارز نیاز دارد؛ عدم تخصیص ارز به موقع برای گشایش اعتبار و ثبت سفارش‌های جدید برای تیرماه، ورود نهاده‌ها را به تاخیر انداخته و تولید مرغ را کاهش می‌دهد.
در مجموع این صنعت در طول یک‌سال به واردات چهارمیلیون‌تن ذرت و 5/2میلیون تن سویا نیاز دارد. ارزش تولیدات آن نیز 5/5میلیارددلار است که از این میزان، چهارمیلیارددلار آن به تولید مرغ و 5/1میلیارددلار آن به تخم‌مرغ اختصاص دارد.
مهربانی همچنین خاطرنشان می‌کند: قیمت جوجه‌ در حال حاضر به حدود 500 تا 700تومان رسیده و این درحالی است که قیمت منطقی آن باید 850تومان باشد. وی می‌افزاید: اگر این شرایط ادامه پیدا کند، گله‌های مولد که جوجه موردنیاز را تولید می‌کنند از چرخه تولید خارج می‌شوند و تبعات این مساله پنج الی شش‌ماه دیگر گریبان مصرف‌کننده را خواهد گرفت.
مهربانی توضیح می‌دهد: از دو هفته گذشته اعلام کردیم که دولت باید پس از اتمام تعطیلات عید نوروز به اصلاح قیمت‌ها پرداخته و ذخیره‌سازی مرغ را آغاز کند اما ستاد تنظیم بازار هنوز انجام این کار را جدی نگرفته است.
حاشیه زیان 3درصدی تولیدکنندگان
طبق آمار موجود در سال 91 نوسان قیمت جوجه یک‌روزه برای تولید‌کننده مرغ و تخم‌مرغ نزدیک به 5/18درصد بوده است. از سوی دیگر جوجه یک‌روزه در حال حاضر نسبت به سال 89 با سه‌درصد کاهش قیمت به فروش می‌رسد. مقایسه قیمت فروش محصولات و نهاده‌ها نشان می‌دهد که سال به سال، تولیدکنندگان تحت فشار بیشتری قرار می‌گیرند. طبق آمارهای رسمی، قیمت کنجاله سویا در سال 90، 534تومان بود که این رقم در سال 91 به 1150تومان رسید، یعنی 115درصد افزایش یافت. همچنین قیمت ذرت نیز از 482تومان در سال 90 به 606تومان در سال 91 یعنی 25درصد افزایش رسید. این در حالی است که جوجه یک‌روزه گوشتی با وجودی که در سال 90، 890تومان عرضه می‌شد در سال 91، این نرخ به 860تومان یعنی سه‌درصد زیر قیمت رسید. متوسط قیمت مرغ زنده نیز در سال 91، 3600تومان بود اما این قیمت در حال حاضر به 3100 تا 3200تومان رسیده است یعنی نوسان برای تولید‌کننده 14درصد بوده است.
اما قیمت تخم‌مرغ نسبت به سال 90 باوجود افزایش قیمت نهاده‌ها تنها یک‌درصد افزایش یافته است. در حالی که قیمت تخم‌مرغ در سال 90، کیلویی 2320تومان بود، سال قبل به 2350تومان رسیده است.
برنامه‌ریزی برای افزایش تولید
شرایط نامناسب در حالی برای تولید رقم می‌خورد که ترکاشوند مدیرکل امور طیور وزارت جهاد کشاورزی می‌گوید: امسال دومیلیون‌تن مرغ در کشور تولید شده و ۸۰هزارتن مرغ نیز صادر خواهد شد.البته او نیز آشفتگی در سیستم تامین نهاده را می‌پذیرد و تاکید می‌کند: در توزیع نهاده‌ها باید تدبیری اندیشیده شود که به قیمت تمام‌شده به دست تولیدکننده برسد و بیش از آن نباشد. «ترکاشوند» به شروع خریدها برای ذخیره‌سازی مرغ ماه‌رمضان با قیمت‌های شهریورماه یعنی 4600 تا 4800تومان اشاره می‌کند اما تولید‌کننده راضی به فروش محصول خود با این قیمت‌ها نیست چرا که تولیدکننده با زیان، تولید خود را می‌فروشد.
همان‌طور که اشاره شد شرایط برای تولیدکنندگان تخم‌مرغ چندان مساعد نیست. به همین دلیل ستاد تنظیم بازار، پیشنهاد افزایش 400تومان در هر کیلو که تولیدکنندگان ارایه کرده‌اند را بررسی می‌کند.
بر اساس پیشنهاد اتحادیه مرغداران مرغ تخم‌گذار قیمت‌ جدید برای خرید هر کیلوگرم تخم‌مرغ در مرغداری از 3100 تا 3500تومان خواهد بود و این قیمت برای مصرف‌کننده به حداقل 3700 تا حداکثر 4100تومان می‌رسد. همچنین قیمت‌های خرید پیشنهادی بخش خصوصی برای هر کیلوگرم مرغ زنده 3900 تا 4000تومان است که با احتساب هزینه‌های دیگر هر کیلوگرم مرغ آماده طبخ به حدود 5700تومان می‌رسد.
«هدایت اصغری» رییس اتحادیه مرغ تخم‌گذار با بیان اینکه تولید‌کنندگان تخم‌مرغ به دلیل قیمت پایین در هر کیلو 700 تا هزارتومان ضرر می‌کنند، اظهار می‌کند: قیمت پیشنهادی مرغداران، افزایش 400تومان تخم‌مرغ در هر کیلو است که باید ستاد تنظیم بازار بررسی کند. وی معتقد است: در این صنعت میزان نیاز به دان، مراکز تولید و میزان اعتبارات کاملا مشخص است و در صورتی که پشتیبانی امور دام، شبکه‌های توزیع خود را به شبکه‌های مرغداری وصل کند مشکل تامین نهاده برطرف خواهد شد.
اصغری با انتقاد از شبکه‌های توزیع نهاده در کشور بیان می‌کند: چرا زمانی که قیمت کنجاله پایین‌تر به کشور وارد می‌شود باید مرغدار کیلویی 1300تومان آن را خریداری کند. تولیدکنندگان برای رفع بحران در این صنعت پنج راهکار را به دولت پیشنهاد می‌کند. طبق این پیشنهادات دولت باید اهتمام ورزد نیازهای این بخش به‌ویژه ذرت و سویا هرچه زودتر تامین شده و قیمت خریدهای تضمینی حداقل متناسب با نرخ تورم اصلاح شود، همچنین نقدینگی و سرمایه در گردش مرغداران تامین شده و شرکت‌های تعاونی بزرگ برای افزایش قدرت و نفوذ در قیمت‌گذاری شکل گیرد و تشکل‌ها در تصمیم‌گیری‌های صنعت مرغداری حضور جدی پیدا کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.