|

مزایا و معایب خودروهای خورشیدی

از ایران تا استرالیا

بابک فرهادی

1 موضوع طراحی و تولید خودروهایی که با انرژی پاک کار کنند همیشه یکی از دغدغه‌های مهندسان و طرفداران محیط‌زیست بوده است. در سال‌های گذشته، با پیشرفت‌هایی که در طراحی خودرو حاصل شده، مقدار مصرف سوخت در خودروها به‌شدت کاهش یافته است. از طرف دیگر، با استفاده از مبدل‌ها می‌توان آلاینده‌هایی را که از اگزوز خودروها بیرون می‌آید، به موادی کم‌خطر تبدیل کرد. استفاده از خودروهای برقی و همچنین خودروهای هیبریدی (برقی و بنزینی)، از دیگر راهکارها برای کاهش آلودگی هوا و همچنین استفاده از منابع پایدار انرژی است، اما برخی باور دارند بهتر است از خودروهایی با فناوری سلول‌های خورشیدی استفاده کرد تا میزان آلاینده‌ها به صفر برسد.
2 اختراع فناوری سلول‌های خورشیدی، یکی از راه‌های استفاده از انرژی‌های پاک است. با استفاده از این ابزار می‌توان انرژی نور خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل و از آن در بسیاری از ابزارها استفاده کرد. هرچند استفاده از انرژی خورشیدی سابقه‌ای بسیار طولانی دارد، اما تاکنون از این انرژی بیشتر در ابزارهای الکترونیک مانند ساعت و ماشین‌حساب استفاده می‌کردند و استفاده از آن در ابزارهای بسیار پرمصرف مانند خودرو چندان رواج نیافته است. متأسفانه باوجود همه پیشرفت‌ها، هنوز هم بازدهی تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی الکتریکی بسیار پایین است و نمی‌توان از انرژی خورشیدی برای راه‌اندازی خودروهای معمولی استفاده کرد. برای استفاده از انرژی خورشیدی لازم است اندازه خودرو بسیار بزرگ شود تا سطح کافی برای نصب سلول‌های خورشیدی فراهم شود.
3 امروزه بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی جهان در زمینه طراحی و ساخت خودروهای خورشیدی تحقیق می‌کنند و دستاوردهای خود را در نمایشگاه‌ها و مسابقه‌ها به نمایش می‌گذارند. در کشور ما نیز بسیاری از دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌های کشور در زمینه‌های مختلف خودرو فعالیت و تحقیق می‌کنند، اما دراین‌میان فقط دو دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین به طراحی و ساخت خودروهای خورشیدی پرداخته‌اند. اگرچه امسال خودرو خورشیدی غزال سه، توجه‌ها را به سمت خود جلب کرده است، اما باید دانست دانشجویان ایرانی، غیر از غزال، تجربه‌های دیگری هم در زمینه ساخت خودروهای خورشیدی داشته‌اند، مثل خودرو هاوین. هاوین ساخت دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی قزوین بود. دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، تجربه‌های خوبی در زمینه فناوری‌های نوین دارد که ازجمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تجربه این دانشگاه در حوزه رباتیک اشاره کرد. دانشجویان این دانشگاه هر ساله در مسابقه‌های رباتیک رتبه‌های خوبی کسب می‌کنند. دیگر عرصه فعالیت دانشجویان این دانشگاه طراحی و ساخت خودروی خورشیدی هاوین بود. خودرو خورشیدی هاوین (به معنی خورشید تابان) بعد از خودرو دانشگاه تهران، دومین خودرو خورشیدی ساخته‌شده در دانشگاه‌های کشور به شمار می‌رود. بدنه این خودرو از جنس فیبر کربن و فایبرگلاس ساخته شده بود و می‌توانست با حداکثر سرعت 135 کیلومتر در ساعت حرکت کند. جنس باتری این خودرو تک‌نفره، لیتیوم-یون بود. این خودرو پنج متر طول، دو متر عرض و یک‌متر ارتفاع و 220 کیلوگرم وزن داشت و دانشجویان دانشگاه آزاد قزوین، برای طراحی و ساخت آن 18 ماه وقت صرف کرده بودند. باتری‌های لیتیومی این خودرو با استفاده از سلول‌های خورشیدی به مساحت شش‌ مترمربع، می‌تواند خودرو را به مدت چهار ساعت با سرعت 90 تا 150 کیلومتر بر ساعت براند. نسخه قبلی این خودرو «هاوین یک» نام داشت و در مسابقات خودروی خورشیدی استرالیا مقام هفدهم را به دست آورد و به‌عنوان تیم شگفتی‌ساز این مسابقات شناخته شد. هاوین دو، از لحاظ اندازه از هاوین یک بزرگ‌تر ولی وزن آن نسبت به هاوین یک کمتر بود. هاوین دو با هدف بهینه‌کردن هاوین یک ساخته شده‌ بود و تمام سیستم‌های مورد استفاده در آن از نظر وزن و کیفیت، عملکرد بهتری دارند. هاوین 160 کیلوگرم وزن و دو چرخ در جلو و یک چرخ در عقب داشت. در سطح بالایی خودرو، شش‌ مترمربع سلول خورشیدی کار گذاشته شده بود که این سلول‌ها نور خورشید را جذب و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کردند. این انرژی در باتری‌های بسیار سبک قابل شارژ لیتیوم-یون خودرو ذخیره می‌شد. اگرچه موتور و صفحات خورشیدی این خودرو از خارج وارد شده بود، اما این تیم نوعی سیستم مسیریابی حداکثر را برای خودرو طراحی کرده است که باعث بهینه‌ترشدن سلول‌های خورشیدی آن شد.
4 خودرو خورشیدی هاوین دو، در مسابقات جهانی خودروهای خورشیدی سال‌1393 در آمریکا، به‌عنوان بهترین تیم خارجی مسابقات انتخاب شد. در این مسابقات، تیم هاوین دو به‌عنوان تنها نماینده ایران در این مسابقات، با کسب مقام هشتم در بین 33 تیم، به‌عنوان بهترین تیم مسابقات و تیم اول آسیا شناخته شد. در این مسابقات که در دو بخش پیست و جاده برگزار شد، تیم‌ها ابتدا با رسیدن به حدنصاب مجاز بخش پیست، به بخش جاده راه یافتند که تیم خودرو خورشیدی هاوین دو با ثبت مقام دوم سرعت در پیست، چهارمین تیمی بود که مورد تأیید قرار گرفت و راهی بخش جاده شد. طولانی‌بودن و دشواری مسیر مسابقه باعث شد بسیاری از تیم‌ها در مراحل مختلف از دور مسابقات کنار بروند، اما تیم هاوین دو توانست تا آخرین مرحله مسابقات حضور داشته باشد و به همین دلیل، عنوان بهترین تیم را به خود اختصاص دهد. تیم‌های دانشگاه‌های میشیگان، مینه‌سوتا و آیووا مقام‌های اول تا سوم این مسابقات را کسب کردند و تیم هاوین دو نیز موفق شد در بخش رقابت فنی، بهترین سیستم دینامیک و تعلیق خودرو را به خود اختصاص دهد.

1 موضوع طراحی و تولید خودروهایی که با انرژی پاک کار کنند همیشه یکی از دغدغه‌های مهندسان و طرفداران محیط‌زیست بوده است. در سال‌های گذشته، با پیشرفت‌هایی که در طراحی خودرو حاصل شده، مقدار مصرف سوخت در خودروها به‌شدت کاهش یافته است. از طرف دیگر، با استفاده از مبدل‌ها می‌توان آلاینده‌هایی را که از اگزوز خودروها بیرون می‌آید، به موادی کم‌خطر تبدیل کرد. استفاده از خودروهای برقی و همچنین خودروهای هیبریدی (برقی و بنزینی)، از دیگر راهکارها برای کاهش آلودگی هوا و همچنین استفاده از منابع پایدار انرژی است، اما برخی باور دارند بهتر است از خودروهایی با فناوری سلول‌های خورشیدی استفاده کرد تا میزان آلاینده‌ها به صفر برسد.
2 اختراع فناوری سلول‌های خورشیدی، یکی از راه‌های استفاده از انرژی‌های پاک است. با استفاده از این ابزار می‌توان انرژی نور خورشید را به انرژی الکتریکی تبدیل و از آن در بسیاری از ابزارها استفاده کرد. هرچند استفاده از انرژی خورشیدی سابقه‌ای بسیار طولانی دارد، اما تاکنون از این انرژی بیشتر در ابزارهای الکترونیک مانند ساعت و ماشین‌حساب استفاده می‌کردند و استفاده از آن در ابزارهای بسیار پرمصرف مانند خودرو چندان رواج نیافته است. متأسفانه باوجود همه پیشرفت‌ها، هنوز هم بازدهی تبدیل انرژی خورشیدی به انرژی الکتریکی بسیار پایین است و نمی‌توان از انرژی خورشیدی برای راه‌اندازی خودروهای معمولی استفاده کرد. برای استفاده از انرژی خورشیدی لازم است اندازه خودرو بسیار بزرگ شود تا سطح کافی برای نصب سلول‌های خورشیدی فراهم شود.
3 امروزه بسیاری از دانشگاه‌ها و مؤسسه‌های پژوهشی جهان در زمینه طراحی و ساخت خودروهای خورشیدی تحقیق می‌کنند و دستاوردهای خود را در نمایشگاه‌ها و مسابقه‌ها به نمایش می‌گذارند. در کشور ما نیز بسیاری از دانشگاه‌ها و پژوهشکده‌های کشور در زمینه‌های مختلف خودرو فعالیت و تحقیق می‌کنند، اما دراین‌میان فقط دو دانشگاه تهران و دانشگاه آزاد اسلامی واحد قزوین به طراحی و ساخت خودروهای خورشیدی پرداخته‌اند. اگرچه امسال خودرو خورشیدی غزال سه، توجه‌ها را به سمت خود جلب کرده است، اما باید دانست دانشجویان ایرانی، غیر از غزال، تجربه‌های دیگری هم در زمینه ساخت خودروهای خورشیدی داشته‌اند، مثل خودرو هاوین. هاوین ساخت دانشجویان دانشگاه آزاد اسلامی قزوین بود. دانشگاه آزاد اسلامی قزوین، تجربه‌های خوبی در زمینه فناوری‌های نوین دارد که ازجمله مهم‌ترین آنها می‌توان به تجربه این دانشگاه در حوزه رباتیک اشاره کرد. دانشجویان این دانشگاه هر ساله در مسابقه‌های رباتیک رتبه‌های خوبی کسب می‌کنند. دیگر عرصه فعالیت دانشجویان این دانشگاه طراحی و ساخت خودروی خورشیدی هاوین بود. خودرو خورشیدی هاوین (به معنی خورشید تابان) بعد از خودرو دانشگاه تهران، دومین خودرو خورشیدی ساخته‌شده در دانشگاه‌های کشور به شمار می‌رود. بدنه این خودرو از جنس فیبر کربن و فایبرگلاس ساخته شده بود و می‌توانست با حداکثر سرعت 135 کیلومتر در ساعت حرکت کند. جنس باتری این خودرو تک‌نفره، لیتیوم-یون بود. این خودرو پنج متر طول، دو متر عرض و یک‌متر ارتفاع و 220 کیلوگرم وزن داشت و دانشجویان دانشگاه آزاد قزوین، برای طراحی و ساخت آن 18 ماه وقت صرف کرده بودند. باتری‌های لیتیومی این خودرو با استفاده از سلول‌های خورشیدی به مساحت شش‌ مترمربع، می‌تواند خودرو را به مدت چهار ساعت با سرعت 90 تا 150 کیلومتر بر ساعت براند. نسخه قبلی این خودرو «هاوین یک» نام داشت و در مسابقات خودروی خورشیدی استرالیا مقام هفدهم را به دست آورد و به‌عنوان تیم شگفتی‌ساز این مسابقات شناخته شد. هاوین دو، از لحاظ اندازه از هاوین یک بزرگ‌تر ولی وزن آن نسبت به هاوین یک کمتر بود. هاوین دو با هدف بهینه‌کردن هاوین یک ساخته شده‌ بود و تمام سیستم‌های مورد استفاده در آن از نظر وزن و کیفیت، عملکرد بهتری دارند. هاوین 160 کیلوگرم وزن و دو چرخ در جلو و یک چرخ در عقب داشت. در سطح بالایی خودرو، شش‌ مترمربع سلول خورشیدی کار گذاشته شده بود که این سلول‌ها نور خورشید را جذب و آن را به انرژی الکتریکی تبدیل می‌کردند. این انرژی در باتری‌های بسیار سبک قابل شارژ لیتیوم-یون خودرو ذخیره می‌شد. اگرچه موتور و صفحات خورشیدی این خودرو از خارج وارد شده بود، اما این تیم نوعی سیستم مسیریابی حداکثر را برای خودرو طراحی کرده است که باعث بهینه‌ترشدن سلول‌های خورشیدی آن شد.
4 خودرو خورشیدی هاوین دو، در مسابقات جهانی خودروهای خورشیدی سال‌1393 در آمریکا، به‌عنوان بهترین تیم خارجی مسابقات انتخاب شد. در این مسابقات، تیم هاوین دو به‌عنوان تنها نماینده ایران در این مسابقات، با کسب مقام هشتم در بین 33 تیم، به‌عنوان بهترین تیم مسابقات و تیم اول آسیا شناخته شد. در این مسابقات که در دو بخش پیست و جاده برگزار شد، تیم‌ها ابتدا با رسیدن به حدنصاب مجاز بخش پیست، به بخش جاده راه یافتند که تیم خودرو خورشیدی هاوین دو با ثبت مقام دوم سرعت در پیست، چهارمین تیمی بود که مورد تأیید قرار گرفت و راهی بخش جاده شد. طولانی‌بودن و دشواری مسیر مسابقه باعث شد بسیاری از تیم‌ها در مراحل مختلف از دور مسابقات کنار بروند، اما تیم هاوین دو توانست تا آخرین مرحله مسابقات حضور داشته باشد و به همین دلیل، عنوان بهترین تیم را به خود اختصاص دهد. تیم‌های دانشگاه‌های میشیگان، مینه‌سوتا و آیووا مقام‌های اول تا سوم این مسابقات را کسب کردند و تیم هاوین دو نیز موفق شد در بخش رقابت فنی، بهترین سیستم دینامیک و تعلیق خودرو را به خود اختصاص دهد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.