مرگ پابهپای کار حرفهای
گرفتن نوبل ادبی برای یک روزنامهنگار که از مخالفان دولت محسوب میشد، اتفاقی خوشایند برای روزنامهنگاران محسوب میشود، اما این همه لحظههای خوب برای روزنامهنگاران و خبرنگاران نیست. تظاهرات ضددولتی اخیر در ترکیه به تهدید چند خبرنگار منجر شد بهطوریکه یکی از ویدئوهای منتشرشده از این تظاهرات نشان میدهد پلیس ضدشورش این کشور بر شقیقه خبرنگاری تفنگ گذاشته است و او را تهدید میکند. این اما اولینباری نیست که خبرنگاران در مسیر فعالیت حرفهای دچار تهدید و خطر میشوند. کمیته حمایت از خبرنگاران (CPJ) هرسال فهرستی از خبرنگارانی که در هنگام کار کشته شدهاند، ارائه میدهد. این کمیته اعلام کرده است در سال 2015 تاکنون 62 روزنامهنگار کشته شدهاند که شاید معروفترین آنها «آلیسون پارکر» و «آدام وارد»، دو خبرنگار شبکه «سیبیاس» آمریکا باشند که هنگام پوشش زنده یک برنامه تلویزیونی در ایالت ویرجینیا به ضرب گلوله کشته شدند. این کمیته در آخرین گزارش سال خود آمار روزنامهنگاران کشتهشده از سال 1992 تا سال 2015 را ارائه کرده است. براساس این گزارش 2012 مرگبارترین سال برای خبرنگاران و روزنامهنگاران بوده است زیرا در این سال 104 روزنامهنگار کشته شدند. آمار این کمیته نشان میدهد 93 درصد از روزنامهنگاران کشتهشده در این سالها مرد و هفت درصد آنها زن بودهاند. همچنین 50 درصد از کشتهشدگان، خبرنگاران نشریات مکتوب بودهاند. بهعلاوه براساس این آمار 60 درصد از این کشتهشدگان به قتل رسیدهاند و 21 درصد از آنها در جنگ و درگیری کشته شدهاند. عراق، سوریه، فیلیپین، الجزیره، سومالی، روسیه، پاکستان، کلمبیا، هند و مکزیک کشورهایی هستند که بیشترین تعداد خبرنگار و روزنامهنگار در آنها کشته شدهاند. در طول تاریخ روزنامهنگاری، سال 2014 نیز یکی از سالهای تلخ برای روزنامهنگاران جهان بود و تصویر گردنزدن «جیمز فولی»، خبرنگار، توسط داعش واکنشهای زیادی را در سرتاسر جهان برانگیخت. تاریخ روزنامهنگاری از این اتفاقات تلخ زیاد به خود دیده که در برخی از آنها میتوان ردپای صاحبان قدرت و ثروت را دید. یکی از معروفترین روزنامهنگارانی که قربانی فساد صاحبان قدرت شد، Feng Zhaoxia، خبرنگار چینی، است که جسدش در حال تهیه یک گزارش تحقیقی درباره گروههای جنایتکار در چین و ارتباط آنها با سیاستمداران فاسد محلی پیدا شد. قاتلان شکافی با چهار اینچ طول و یکونیم اینچ عمق روی گلویش ایجاد کرده و او را درون خندقی بیرون از شهر انداخته بودند. پلیس چین اما علت مرگ او را خودکشی اعلام و مطبوعات محلی را از نوشتن درباره او منع کرد. «خوزه لوئیس اورتگا ماتا»، سردبیر یک هفتهنامه در مکزیک، یکی دیگر از این قربانیان است. او در یک گزارش تحقیقی پرده از ارتباط دادستان کل فدرال با قاچاقچیان مواد مخدر برداشت. او در این گزارش نشان داده بود چگونه قاچاقچیان مواد مخدر بودجه کار مبارزات انتخاباتی سیاستمداران محلی را تأمین میکنند. در 19 فوریه 2001، جسد اورتگا با دو گلوله در سر پیدا شد. همچنین «ایگور الکساندروف بهتور» که در اوکراین یک برنامه تلویزیونی داشت، مورد ضربوشتم چندین مهاجم ناشناس قرار گرفت و چهار روز بعد در اثر ضرباتی که مهاجمان با چوب بیسبال به او وارد کرده بودند، فوت کرد. برنامه او به نام «بدونسانسور» گزارشهایی تحقیقی از فساد دولتی و جرم و جنایت سازمانیافته در اوکراین را به نمایش میگذاشت. «روبن اسپینوزا»، خبرنگار روزنامه AVC Noticias، نیز امسال در مکزیک به قتل رسید که هنوز ردپایی از قاتلانش پیدا نشده است. او درباره قاچاقچیان مواد مخدر گزارش تهیه میکرد. آنیا نایدرینگهاوس، لوک سوُمرز، کامیل لوپِاژ، میشل دو سیله، آنوگ کوای ناینگ، سیمونه کامیلی، آندره استنن، آندریا روکوچلی، علی مصطفی، توراد محمد الظهوری و فرانکلین رییز دیگر خبرنگارانی هستند که در سال گذشته حین انجام کار کشته شدند و تنها فرانکلین رییز بهخاطر تصادف رانندگی هنگام تهیه گزارش کشته شد و بقیه در جریان پوشش خبری جنگهای خاورمیانه یا آفریقایجنوبی در اثر اصابت بمب یا توسط گروههای خشونتطلب به قتل رسیدهاند. با وجود این، اما خبرنگاران در تمام دنیا برای رساندن تازهترین خبرها مشغول کار هستند تا شاید بتوانند بر آگاهی بیفزایند و از رنج و آلام عمومی کم کنند.
گرفتن نوبل ادبی برای یک روزنامهنگار که از مخالفان دولت محسوب میشد، اتفاقی خوشایند برای روزنامهنگاران محسوب میشود، اما این همه لحظههای خوب برای روزنامهنگاران و خبرنگاران نیست. تظاهرات ضددولتی اخیر در ترکیه به تهدید چند خبرنگار منجر شد بهطوریکه یکی از ویدئوهای منتشرشده از این تظاهرات نشان میدهد پلیس ضدشورش این کشور بر شقیقه خبرنگاری تفنگ گذاشته است و او را تهدید میکند. این اما اولینباری نیست که خبرنگاران در مسیر فعالیت حرفهای دچار تهدید و خطر میشوند. کمیته حمایت از خبرنگاران (CPJ) هرسال فهرستی از خبرنگارانی که در هنگام کار کشته شدهاند، ارائه میدهد. این کمیته اعلام کرده است در سال 2015 تاکنون 62 روزنامهنگار کشته شدهاند که شاید معروفترین آنها «آلیسون پارکر» و «آدام وارد»، دو خبرنگار شبکه «سیبیاس» آمریکا باشند که هنگام پوشش زنده یک برنامه تلویزیونی در ایالت ویرجینیا به ضرب گلوله کشته شدند. این کمیته در آخرین گزارش سال خود آمار روزنامهنگاران کشتهشده از سال 1992 تا سال 2015 را ارائه کرده است. براساس این گزارش 2012 مرگبارترین سال برای خبرنگاران و روزنامهنگاران بوده است زیرا در این سال 104 روزنامهنگار کشته شدند. آمار این کمیته نشان میدهد 93 درصد از روزنامهنگاران کشتهشده در این سالها مرد و هفت درصد آنها زن بودهاند. همچنین 50 درصد از کشتهشدگان، خبرنگاران نشریات مکتوب بودهاند. بهعلاوه براساس این آمار 60 درصد از این کشتهشدگان به قتل رسیدهاند و 21 درصد از آنها در جنگ و درگیری کشته شدهاند. عراق، سوریه، فیلیپین، الجزیره، سومالی، روسیه، پاکستان، کلمبیا، هند و مکزیک کشورهایی هستند که بیشترین تعداد خبرنگار و روزنامهنگار در آنها کشته شدهاند. در طول تاریخ روزنامهنگاری، سال 2014 نیز یکی از سالهای تلخ برای روزنامهنگاران جهان بود و تصویر گردنزدن «جیمز فولی»، خبرنگار، توسط داعش واکنشهای زیادی را در سرتاسر جهان برانگیخت. تاریخ روزنامهنگاری از این اتفاقات تلخ زیاد به خود دیده که در برخی از آنها میتوان ردپای صاحبان قدرت و ثروت را دید. یکی از معروفترین روزنامهنگارانی که قربانی فساد صاحبان قدرت شد، Feng Zhaoxia، خبرنگار چینی، است که جسدش در حال تهیه یک گزارش تحقیقی درباره گروههای جنایتکار در چین و ارتباط آنها با سیاستمداران فاسد محلی پیدا شد. قاتلان شکافی با چهار اینچ طول و یکونیم اینچ عمق روی گلویش ایجاد کرده و او را درون خندقی بیرون از شهر انداخته بودند. پلیس چین اما علت مرگ او را خودکشی اعلام و مطبوعات محلی را از نوشتن درباره او منع کرد. «خوزه لوئیس اورتگا ماتا»، سردبیر یک هفتهنامه در مکزیک، یکی دیگر از این قربانیان است. او در یک گزارش تحقیقی پرده از ارتباط دادستان کل فدرال با قاچاقچیان مواد مخدر برداشت. او در این گزارش نشان داده بود چگونه قاچاقچیان مواد مخدر بودجه کار مبارزات انتخاباتی سیاستمداران محلی را تأمین میکنند. در 19 فوریه 2001، جسد اورتگا با دو گلوله در سر پیدا شد. همچنین «ایگور الکساندروف بهتور» که در اوکراین یک برنامه تلویزیونی داشت، مورد ضربوشتم چندین مهاجم ناشناس قرار گرفت و چهار روز بعد در اثر ضرباتی که مهاجمان با چوب بیسبال به او وارد کرده بودند، فوت کرد. برنامه او به نام «بدونسانسور» گزارشهایی تحقیقی از فساد دولتی و جرم و جنایت سازمانیافته در اوکراین را به نمایش میگذاشت. «روبن اسپینوزا»، خبرنگار روزنامه AVC Noticias، نیز امسال در مکزیک به قتل رسید که هنوز ردپایی از قاتلانش پیدا نشده است. او درباره قاچاقچیان مواد مخدر گزارش تهیه میکرد. آنیا نایدرینگهاوس، لوک سوُمرز، کامیل لوپِاژ، میشل دو سیله، آنوگ کوای ناینگ، سیمونه کامیلی، آندره استنن، آندریا روکوچلی، علی مصطفی، توراد محمد الظهوری و فرانکلین رییز دیگر خبرنگارانی هستند که در سال گذشته حین انجام کار کشته شدند و تنها فرانکلین رییز بهخاطر تصادف رانندگی هنگام تهیه گزارش کشته شد و بقیه در جریان پوشش خبری جنگهای خاورمیانه یا آفریقایجنوبی در اثر اصابت بمب یا توسط گروههای خشونتطلب به قتل رسیدهاند. با وجود این، اما خبرنگاران در تمام دنیا برای رساندن تازهترین خبرها مشغول کار هستند تا شاید بتوانند بر آگاهی بیفزایند و از رنج و آلام عمومی کم کنند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.