|

فاجعه منا سوگی ماندگار

با وجود گذشت هفته‌ها از فاجعه منا، هرروز ابعاد تازه‌ای از این فاجعه آشکار می‌شود. آخرین خبرها از این فاجعه مربوط است به بیانیه وزارت بهداشت عربستان‌سعودی که در آن تعداد کشته‌شدگان 747 نفر اعلام و بیان شده است که با انتشار این بیانیه پرونده بررسی آمار و هویت متوفیان حادثه منا مختومه شد. در این بیانیه ملیت حجاج جان‌باخته به تفکیک اعلام شده است که در میان آنها ایران با 321 نفر، اندونزی با 453نفر و پاکستان با 514 نفر ازجمله کشورهایی هستند که بیشترین تعداد کشته‌شده را دارند. هنوز سؤال‌های زیادی در این زمینه وجود دارد مثل اینکه چندنفر در عربستان دفن شده‌اند؟ تعداد کشته‌شدگان واقعی چقدر است؟ به چه دلیل این اتفاق افتاده است؟
در پاکستان واکنش‌های تندی نسبت به این اتفاق صورت گرفت. از همان ابتدا مسئولان پاکستانی بر نقش عربستان در این حادثه تأکید کردند. پس از اعلام نهایی تعداد کشته‌شدگان نیز واکنش‌ها ادامه پیدا کرد. برای مثال نسخه انگلیسی روزنامه «اردو دیلی اکسپرس» چهارشنبه در مطلبی انتقادی با عنوان «یک تراژدی دیگر: پادشاه عربستان مسئولیت این کشور درباره فاجعه منا را رد می‌کند»، نوشت: «پادشاه عربستان، سلمان‌بن‌عبدالعزیز آل‌سعود، هرگونه پیشنهادی در زمینه واگذاری مسئولیت عربستان‌سعودی برای اداره حج را رد کرد و گفت: اظهارات غیرمسئولانه درباره حادثه منا با هدف بهره‌برداری سیاسی از این حادثه صورت می‌گیرد و این اظهارات بر نقش، وظیفه و مسئولیت عربستان‌سعودی در خدمت به میهمانان خدا تأثیر نخواهد گذاشت. عربستان‌سعودی تمام توان و تلاش خود را برای تأمین آسایش، امنیت و ایمنی میهمانان خدا به کار بسته است». از سوی دیگر در میان نمایندگان مجلس پاکستان نیز تلاش‌هایی برای پیگیری دلایل این حادثه صورت گرفته است. برای مثال رئیس مجلس پاکستان، رضا ربانی، از وزیر امور مذهبی این کشور خواسته است هرچه‌سریع‌تر به بررسی دلایل این حادثه بپردازد و گزارش آن را در مجلس این کشور قرائت کند. از سوی دیگر کلثوم پروین، یکی از نمایندگان مجلس، نیز از دولت عربستان خواسته است تا زمینه سفر خانواده‌های پاکستانی که زائرانشان پس از حادثه در مکه به خاک سپرده شده‌اند را فراهم کنند. همچنین حجاج پاکستانی که از حادثه منا جان سالم به‌در برده بودند، پس از بازگشت به کشورشان با انتشار بیانیه‌ای ضمن تشریح چگونگی رخ‌دادن حادثه، خواستار تعریض مسیر رمی‌جمرات شدند. آنها در این بیانیه اعلام کرده‌اند که ده‌هاهزار زائر در مسیر باریکی مشغول حرکت بودند که با مانع‌های آهنی سنگین محدود شده بود. برداشته‌شدن همین مانع‌ها شاید می‌توانست جان بسیاری را نجات دهد.
واکنش‌ها در اندونزی اما صورت دیگری به خود گرفت. پس از حادثه به‌سرعت گروه تشخیص هویت قربانیان فاجعه (DVI) تشکیل و به عربستان‌سعودی اعزام شد. این تیم شامل 10 نفر ازجمله دو متخصص تشخیص DNA و دو پلیس بود. باوجوداین بسیاری دیگر در این کشور خود را مسئول می‌دانستند که دست به اقدامی در این زمینه بزنند ازجمله دو گروه عمده مذهبی این کشور یعنی نهضت العلما و محمدیه. این دو گروه با ارسال نامه‌ای به رئیس‌جمهور اندونزی، جوکو ویدودو، از او خواستند تا دربرابر نقش عربستان در این حادثه سکوت نکند. این دو گروه بیش از هر چیز خواستار مشخص‌شدن دلایل این حادثه هستند.در ایران در کنار واکنش‌های مسئولان از همان روزهای ابتدایی روی‌دادن حادثه، مردم نیز به‌شدت نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند. شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت از عکس‌های این حادثه و تسلیت به هم‌وطنان ایرانی پر شد. البته واکنش‌ها محدود به واکنش‌های مجازی نماند. با تشکیل کمپین یک‌میلیون امضا در محکومیت فاجعه منا توسط هنرمندان، جانبازان و کارکنان موزه صلح تهران مردم به آن پیوستند به‌طوری‌که اکنون این کمپین تنها صدهزار امضا کم دارد و حتی رامبد جوان در برنامه خندوانه یا دیگر برنامه‌های پرطرفدار نیز از این کمپین حمایت کرده‌اند. امضاها درواقع پای نامه‌ای قرار می‌گیرد که خطاب به بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، نوشته شده است تا این سازمان بین‌المللی با ورود به این حادثه و پیگیری آن، مانع اتفاقات مشابه شود. هنرمندان بسیاری ازجمله پرویز پرستویی، علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی و... این نامه را امضا کردند. اگرچه هنرمندان بسیار دیگری نیز با تجمعی که در محل خانه سینما برگزار کردند، نسبت به این حادثه واکنش نشان دادند. پرده نهایی حضور مردم در واکنش به این حادثه، تشییع پیکر جان‌باختگان بود که با حضور گسترده مردم همراه شد.

با وجود گذشت هفته‌ها از فاجعه منا، هرروز ابعاد تازه‌ای از این فاجعه آشکار می‌شود. آخرین خبرها از این فاجعه مربوط است به بیانیه وزارت بهداشت عربستان‌سعودی که در آن تعداد کشته‌شدگان 747 نفر اعلام و بیان شده است که با انتشار این بیانیه پرونده بررسی آمار و هویت متوفیان حادثه منا مختومه شد. در این بیانیه ملیت حجاج جان‌باخته به تفکیک اعلام شده است که در میان آنها ایران با 321 نفر، اندونزی با 453نفر و پاکستان با 514 نفر ازجمله کشورهایی هستند که بیشترین تعداد کشته‌شده را دارند. هنوز سؤال‌های زیادی در این زمینه وجود دارد مثل اینکه چندنفر در عربستان دفن شده‌اند؟ تعداد کشته‌شدگان واقعی چقدر است؟ به چه دلیل این اتفاق افتاده است؟
در پاکستان واکنش‌های تندی نسبت به این اتفاق صورت گرفت. از همان ابتدا مسئولان پاکستانی بر نقش عربستان در این حادثه تأکید کردند. پس از اعلام نهایی تعداد کشته‌شدگان نیز واکنش‌ها ادامه پیدا کرد. برای مثال نسخه انگلیسی روزنامه «اردو دیلی اکسپرس» چهارشنبه در مطلبی انتقادی با عنوان «یک تراژدی دیگر: پادشاه عربستان مسئولیت این کشور درباره فاجعه منا را رد می‌کند»، نوشت: «پادشاه عربستان، سلمان‌بن‌عبدالعزیز آل‌سعود، هرگونه پیشنهادی در زمینه واگذاری مسئولیت عربستان‌سعودی برای اداره حج را رد کرد و گفت: اظهارات غیرمسئولانه درباره حادثه منا با هدف بهره‌برداری سیاسی از این حادثه صورت می‌گیرد و این اظهارات بر نقش، وظیفه و مسئولیت عربستان‌سعودی در خدمت به میهمانان خدا تأثیر نخواهد گذاشت. عربستان‌سعودی تمام توان و تلاش خود را برای تأمین آسایش، امنیت و ایمنی میهمانان خدا به کار بسته است». از سوی دیگر در میان نمایندگان مجلس پاکستان نیز تلاش‌هایی برای پیگیری دلایل این حادثه صورت گرفته است. برای مثال رئیس مجلس پاکستان، رضا ربانی، از وزیر امور مذهبی این کشور خواسته است هرچه‌سریع‌تر به بررسی دلایل این حادثه بپردازد و گزارش آن را در مجلس این کشور قرائت کند. از سوی دیگر کلثوم پروین، یکی از نمایندگان مجلس، نیز از دولت عربستان خواسته است تا زمینه سفر خانواده‌های پاکستانی که زائرانشان پس از حادثه در مکه به خاک سپرده شده‌اند را فراهم کنند. همچنین حجاج پاکستانی که از حادثه منا جان سالم به‌در برده بودند، پس از بازگشت به کشورشان با انتشار بیانیه‌ای ضمن تشریح چگونگی رخ‌دادن حادثه، خواستار تعریض مسیر رمی‌جمرات شدند. آنها در این بیانیه اعلام کرده‌اند که ده‌هاهزار زائر در مسیر باریکی مشغول حرکت بودند که با مانع‌های آهنی سنگین محدود شده بود. برداشته‌شدن همین مانع‌ها شاید می‌توانست جان بسیاری را نجات دهد.
واکنش‌ها در اندونزی اما صورت دیگری به خود گرفت. پس از حادثه به‌سرعت گروه تشخیص هویت قربانیان فاجعه (DVI) تشکیل و به عربستان‌سعودی اعزام شد. این تیم شامل 10 نفر ازجمله دو متخصص تشخیص DNA و دو پلیس بود. باوجوداین بسیاری دیگر در این کشور خود را مسئول می‌دانستند که دست به اقدامی در این زمینه بزنند ازجمله دو گروه عمده مذهبی این کشور یعنی نهضت العلما و محمدیه. این دو گروه با ارسال نامه‌ای به رئیس‌جمهور اندونزی، جوکو ویدودو، از او خواستند تا دربرابر نقش عربستان در این حادثه سکوت نکند. این دو گروه بیش از هر چیز خواستار مشخص‌شدن دلایل این حادثه هستند.در ایران در کنار واکنش‌های مسئولان از همان روزهای ابتدایی روی‌دادن حادثه، مردم نیز به‌شدت نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند. شبکه‌های اجتماعی به‌سرعت از عکس‌های این حادثه و تسلیت به هم‌وطنان ایرانی پر شد. البته واکنش‌ها محدود به واکنش‌های مجازی نماند. با تشکیل کمپین یک‌میلیون امضا در محکومیت فاجعه منا توسط هنرمندان، جانبازان و کارکنان موزه صلح تهران مردم به آن پیوستند به‌طوری‌که اکنون این کمپین تنها صدهزار امضا کم دارد و حتی رامبد جوان در برنامه خندوانه یا دیگر برنامه‌های پرطرفدار نیز از این کمپین حمایت کرده‌اند. امضاها درواقع پای نامه‌ای قرار می‌گیرد که خطاب به بان کی مون، دبیرکل سازمان ملل متحد، نوشته شده است تا این سازمان بین‌المللی با ورود به این حادثه و پیگیری آن، مانع اتفاقات مشابه شود. هنرمندان بسیاری ازجمله پرویز پرستویی، علی نصیریان، عزت‌الله انتظامی و... این نامه را امضا کردند. اگرچه هنرمندان بسیار دیگری نیز با تجمعی که در محل خانه سینما برگزار کردند، نسبت به این حادثه واکنش نشان دادند. پرده نهایی حضور مردم در واکنش به این حادثه، تشییع پیکر جان‌باختگان بود که با حضور گسترده مردم همراه شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.