|

باز این چه شورش است؟

جواد طوسی

این محرم هم آمد و باز مشکل اکران «رستاخیز» احمدرضا درویش حل نشد؛ فیلمی که در جشنواره سی‌ودوم فیلم فجر برنده هفت جایزه در بخش سودای سیمرغ (ازجمله بهترین فیلم به‌طور مشترک با آذر، شهدخت، پرویز و دیگران و کارگردانی) شده است و هنوز اکرانش حرف‌وحدیث و اما و اگر دارد. جالب نیست؟ در واقعیت امر، به لحاظ برخی مخالف‌خوانی‌ها و موج‌های به‌راه‌افتاده در فضای جناحی و سیاست‌زده جامعه، فیلمی که شناسنامه ماه محرم و روز عاشورا و واقعه کربلاست، امکان نمایش عمومی در این ماه را برای دومین‌سال پیاپی پیدا نمی‌کند. ظاهرا قرار بوده کمیسیونی از سوی وزیر محترم ارشاد برای رفع موانع اکران فیلم «رستاخیز» تشکیل شود که به دلیل روند فرسایشی این امر، چنین به نظر می‌رسد که نتایج تصمیمات این کمیسیون برای محرم امسال، افاقه نمی‌کند. با توجه به محدودبودن ساخت و تولید این‌گونه آثار بیگ‌پروداکشن در سینمای ایران که بتواند وجه صنعتی و اصول و قواعد حرفه‌ای این رسانه را فراتر از مخاطب و بازار داخلی تعریف کند، اتفاقا اکران طبیعی و بی‌حاشیه «رستاخیز» در این روزها فرصت خوبی برای ارزیابی و نقد منصفانه و همه‌جانبه آن بود. به مناسبت‌های مختلف همواره بر این نکته تأکید داشته‌ام که سینمای ایران برای رونق دوباره و جذب هرچه‌بیشتر مخاطب (در کنار ارتقای سلیقه و نگاه فرهنگی او) باید ویترین عمومی‌اش را در چرخه تولید متنوع کند و طیف‌های مطرح جامعه و سلایقشان را در نظر بگیرد و درعین‌حال به عنصر جذابیت و باورپذیربودن دنیای فیلم‌ساز (حتی در شخصی‌ترین فیلم) و استحکام زبان بصری اثر اهمیت بدهد. با این دورنما و الگودهی کارشناسانه، ساخت و تولید فیلم‌هایی که با نگاهی نو و ضدکلیشه و اجرائی حرفه‌ای به مقاطع حساس و برخوردار از وجوه دراماتیک و تراژیک صدر اسلام و دیگر دوره‌های تاریخی می‌پردازند و تخصیص ردیف بودجه مناسب برای آنها ضروری به نظر می‌رسد. با توجه به تعداد اندک تولیدات سینمایی مناسبتی برای ایام ماه محرم، همه‌ساله می‌بینیم که در این دهه نمایش فیلم‌هایی از این دست محدود به «روز واقعه» شهرام اسدی و «عصر روز دهم» مجتبی راعی شده است. البته در نگاهی خوش‌بینانه شکل‌یابی این امر (به‌گونه‌ای که رنگ‌وبوی کار سفارشی و تبلیغاتی به خود نگیرد) منوط به احیای بخش خصوصی هویتمند و مجرب و دلسوز است. تحت این شرایط، قاعدتا ساخت فیلم‌هایی با هزینه کم که غیرمستقیم و با شکل‌گیری داستان، در دوران معاصر به رخدادها و شخصیت‌های مذهبی می‌پردازند، توجیه منطقی خودش را دارد. همین فیلم «رستاخیز» در یک داوری واقع‌بینانه مانند «محمدرسول‌الله(ص)» مجید مجیدی مشکل فیلم‌نامه و طولانی‌بودن زمان نمایش دارد که این مورد اخیر را می‌توان با تدوینی دوباره تبدیل به فیلمی پرکشش‌تر کرد. البته «رستاخیز» از نظر شیوه روایت‌پذیری و انتخاب یک راوی و توجه به عنصر قهرمان، فیلم قابل‌دفاعی است که بحث مفصل‌تر را ‌باید موکول به نمایش عمومی مداوم آن کرد.

این محرم هم آمد و باز مشکل اکران «رستاخیز» احمدرضا درویش حل نشد؛ فیلمی که در جشنواره سی‌ودوم فیلم فجر برنده هفت جایزه در بخش سودای سیمرغ (ازجمله بهترین فیلم به‌طور مشترک با آذر، شهدخت، پرویز و دیگران و کارگردانی) شده است و هنوز اکرانش حرف‌وحدیث و اما و اگر دارد. جالب نیست؟ در واقعیت امر، به لحاظ برخی مخالف‌خوانی‌ها و موج‌های به‌راه‌افتاده در فضای جناحی و سیاست‌زده جامعه، فیلمی که شناسنامه ماه محرم و روز عاشورا و واقعه کربلاست، امکان نمایش عمومی در این ماه را برای دومین‌سال پیاپی پیدا نمی‌کند. ظاهرا قرار بوده کمیسیونی از سوی وزیر محترم ارشاد برای رفع موانع اکران فیلم «رستاخیز» تشکیل شود که به دلیل روند فرسایشی این امر، چنین به نظر می‌رسد که نتایج تصمیمات این کمیسیون برای محرم امسال، افاقه نمی‌کند. با توجه به محدودبودن ساخت و تولید این‌گونه آثار بیگ‌پروداکشن در سینمای ایران که بتواند وجه صنعتی و اصول و قواعد حرفه‌ای این رسانه را فراتر از مخاطب و بازار داخلی تعریف کند، اتفاقا اکران طبیعی و بی‌حاشیه «رستاخیز» در این روزها فرصت خوبی برای ارزیابی و نقد منصفانه و همه‌جانبه آن بود. به مناسبت‌های مختلف همواره بر این نکته تأکید داشته‌ام که سینمای ایران برای رونق دوباره و جذب هرچه‌بیشتر مخاطب (در کنار ارتقای سلیقه و نگاه فرهنگی او) باید ویترین عمومی‌اش را در چرخه تولید متنوع کند و طیف‌های مطرح جامعه و سلایقشان را در نظر بگیرد و درعین‌حال به عنصر جذابیت و باورپذیربودن دنیای فیلم‌ساز (حتی در شخصی‌ترین فیلم) و استحکام زبان بصری اثر اهمیت بدهد. با این دورنما و الگودهی کارشناسانه، ساخت و تولید فیلم‌هایی که با نگاهی نو و ضدکلیشه و اجرائی حرفه‌ای به مقاطع حساس و برخوردار از وجوه دراماتیک و تراژیک صدر اسلام و دیگر دوره‌های تاریخی می‌پردازند و تخصیص ردیف بودجه مناسب برای آنها ضروری به نظر می‌رسد. با توجه به تعداد اندک تولیدات سینمایی مناسبتی برای ایام ماه محرم، همه‌ساله می‌بینیم که در این دهه نمایش فیلم‌هایی از این دست محدود به «روز واقعه» شهرام اسدی و «عصر روز دهم» مجتبی راعی شده است. البته در نگاهی خوش‌بینانه شکل‌یابی این امر (به‌گونه‌ای که رنگ‌وبوی کار سفارشی و تبلیغاتی به خود نگیرد) منوط به احیای بخش خصوصی هویتمند و مجرب و دلسوز است. تحت این شرایط، قاعدتا ساخت فیلم‌هایی با هزینه کم که غیرمستقیم و با شکل‌گیری داستان، در دوران معاصر به رخدادها و شخصیت‌های مذهبی می‌پردازند، توجیه منطقی خودش را دارد. همین فیلم «رستاخیز» در یک داوری واقع‌بینانه مانند «محمدرسول‌الله(ص)» مجید مجیدی مشکل فیلم‌نامه و طولانی‌بودن زمان نمایش دارد که این مورد اخیر را می‌توان با تدوینی دوباره تبدیل به فیلمی پرکشش‌تر کرد. البته «رستاخیز» از نظر شیوه روایت‌پذیری و انتخاب یک راوی و توجه به عنصر قهرمان، فیلم قابل‌دفاعی است که بحث مفصل‌تر را ‌باید موکول به نمایش عمومی مداوم آن کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.