|

سخت‌گیری اشتباهی در سینما

کیوان کثیریان

بارها گفته شده و خود من نیز چندباری نوشته‌ام که قوانین مربوط به پروانه ساخت دیگر کارآمد نیست و نیاز به بازنگری جدی دارد. در زمانه‌ای که با یک گوشی موبایل می‌شود فیلم ساخت و به هرنحو، نمایشی هم برای آن ترتیب داد یا در فضای مجازی منتشرش کرد، اجازه ساخت چه معنایی دارد؟ دیگر کسی می‌تواند وجود آن فیلم را منکر شود؟ همان‌گونه که اجازه نوشتن فیلم‌نامه معنایی ندارد، اجازه ساختن فیلم نیز بی‌معنا شده است. دولت می‌تواند، مطابق قوانین موجود اجازه نمایش فیلمی را بدهد یا نه، همان‌طور که می‌تواند طبق همین قوانین فعلی اجازه چاپ یا توزیع کتابی را بدهد یا نه. طبعا اگر نقش دولت در تولید به حداقل برسد و شرایط فیلم‌سازی به‌گونه‌ای عادلانه و تابع قواعد بازار تنظیم شود، آن‌کس که متقاضی فیلم‌سازی است ولی توان متقاعدکردن تهیه‌کننده خصوصی را ندارد یا از حداقل شرایط لازم برخوردار نیست، نمی‌تواند تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار پیدا کند و حتی اگر مشکل سرمایه و تهیه‌کننده نداشته باشد، در پروسه تولید و ساخت به دردسر می‌افتد وگرنه بعد در مرحله پروانه نمایش به زمین سفت می‌خورد یا بعدها در مرحله اکران به دردسر می‌افتد و تازه اگر اکران شود و از شرایط استاندارد حداقلی تهی باشد، مخاطب پیدا نمی‌کند. در این شرایط است که آنها که اشتباه به حوزه سینما وارد شده‌اند، به‌ناچار حذف خواهند شد. همه اینها در شرایطی است که شرایط بازار، مبتنی‌بر توان بخش خصوصی و سازوکار عرضه و تقاضا باشد وگرنه فساد و نادرستی در حوزه تولید برقرار خواهد ماند. اگر نظارتی هم نیاز باشد باید بیشتر معطوف به وضعیت برخی تهیه‌کنندگان باشد؛ آنجا که اولین سؤال تهیه‌کننده از کارگردان این است که «بودجه فیلم‌رو که خودت میاری دیگه؟» و دومین جمله این گزاره خبری است که «من فلان‌قدر‌میلیون می‌گیرما». در سینمایی که اکثریت تهیه‌کنندگانش فقط از مجوز تهیه‌کنندگی‌شان استفاده صوری می‌کنند و بابت درج نامشان در عنوان‌بندی از کارگردان پول می‌گیرند و تنها چیزی که برایشان مهم نیست کیفیت فیلم، حرف و اندیشه فیلم و استانداردهای آن است، مشخصا اشکال بنیادین وجود دارد. چرا باید کسی که با هر ترتیبی موفق شده مجوز تهیه‌کنندگی بگیرد اما نه صاحب تفکر و هدف در سینماست، نه زحمتی بابت هزینه‌کردن سرمایه شخصی یا جذب سرمایه می‌کشد و نه دغدغه بازگشت سرمایه دارد و نه چیزی از استانداردهای سینما می‌داند، اجازه ساخت فیلم داشته باشد؟ آیا نظارتی بر مناسبات مالی داخل پروژه وجود دارد؟ به گمانم یکی از دلایل افت محسوس سینمای ایران همین است. با این اوضاع به نظر می‌رسد نگرانی‌ها باید از این ناحیه باشد و درباره صلاحیت آدم‌ها برای تصاحب مجوز تهیه‌کنندگی تجدیدنظر انجام گیرد. سخت‌گیری روی پروانه ساخت آدرس اشتباهی و نکته انحرافی است.

بارها گفته شده و خود من نیز چندباری نوشته‌ام که قوانین مربوط به پروانه ساخت دیگر کارآمد نیست و نیاز به بازنگری جدی دارد. در زمانه‌ای که با یک گوشی موبایل می‌شود فیلم ساخت و به هرنحو، نمایشی هم برای آن ترتیب داد یا در فضای مجازی منتشرش کرد، اجازه ساخت چه معنایی دارد؟ دیگر کسی می‌تواند وجود آن فیلم را منکر شود؟ همان‌گونه که اجازه نوشتن فیلم‌نامه معنایی ندارد، اجازه ساختن فیلم نیز بی‌معنا شده است. دولت می‌تواند، مطابق قوانین موجود اجازه نمایش فیلمی را بدهد یا نه، همان‌طور که می‌تواند طبق همین قوانین فعلی اجازه چاپ یا توزیع کتابی را بدهد یا نه. طبعا اگر نقش دولت در تولید به حداقل برسد و شرایط فیلم‌سازی به‌گونه‌ای عادلانه و تابع قواعد بازار تنظیم شود، آن‌کس که متقاضی فیلم‌سازی است ولی توان متقاعدکردن تهیه‌کننده خصوصی را ندارد یا از حداقل شرایط لازم برخوردار نیست، نمی‌تواند تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار پیدا کند و حتی اگر مشکل سرمایه و تهیه‌کننده نداشته باشد، در پروسه تولید و ساخت به دردسر می‌افتد وگرنه بعد در مرحله پروانه نمایش به زمین سفت می‌خورد یا بعدها در مرحله اکران به دردسر می‌افتد و تازه اگر اکران شود و از شرایط استاندارد حداقلی تهی باشد، مخاطب پیدا نمی‌کند. در این شرایط است که آنها که اشتباه به حوزه سینما وارد شده‌اند، به‌ناچار حذف خواهند شد. همه اینها در شرایطی است که شرایط بازار، مبتنی‌بر توان بخش خصوصی و سازوکار عرضه و تقاضا باشد وگرنه فساد و نادرستی در حوزه تولید برقرار خواهد ماند. اگر نظارتی هم نیاز باشد باید بیشتر معطوف به وضعیت برخی تهیه‌کنندگان باشد؛ آنجا که اولین سؤال تهیه‌کننده از کارگردان این است که «بودجه فیلم‌رو که خودت میاری دیگه؟» و دومین جمله این گزاره خبری است که «من فلان‌قدر‌میلیون می‌گیرما». در سینمایی که اکثریت تهیه‌کنندگانش فقط از مجوز تهیه‌کنندگی‌شان استفاده صوری می‌کنند و بابت درج نامشان در عنوان‌بندی از کارگردان پول می‌گیرند و تنها چیزی که برایشان مهم نیست کیفیت فیلم، حرف و اندیشه فیلم و استانداردهای آن است، مشخصا اشکال بنیادین وجود دارد. چرا باید کسی که با هر ترتیبی موفق شده مجوز تهیه‌کنندگی بگیرد اما نه صاحب تفکر و هدف در سینماست، نه زحمتی بابت هزینه‌کردن سرمایه شخصی یا جذب سرمایه می‌کشد و نه دغدغه بازگشت سرمایه دارد و نه چیزی از استانداردهای سینما می‌داند، اجازه ساخت فیلم داشته باشد؟ آیا نظارتی بر مناسبات مالی داخل پروژه وجود دارد؟ به گمانم یکی از دلایل افت محسوس سینمای ایران همین است. با این اوضاع به نظر می‌رسد نگرانی‌ها باید از این ناحیه باشد و درباره صلاحیت آدم‌ها برای تصاحب مجوز تهیه‌کنندگی تجدیدنظر انجام گیرد. سخت‌گیری روی پروانه ساخت آدرس اشتباهی و نکته انحرافی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.