چند سطر درباره «پزشك نازنین»
روایت ترس و طنز و تنفر
مجتبی حدیدی
پزشك نازنین پانزدهم مهرماه در سالن شماره دو پردیس چهارسو به كارگردانی فرهاد افسری به صورت نمایشنامهخوانی اجرا شد. مازیار نوری (كشیش)، كامیاب زكی (ولگرد)، رسام فردوسی (دستیارپزشك) و فرهاد افسری (در نقش نویسنده) بازیگران این نمایشنامه هستند. مدیر صحنه احسان مصطفی، عكاس، زینب یوسفی و دستیار كارگردان هم فربد افسری است. خالق این نمایشنامه نیل سایمون از درامنویسان مشهور قرن بیستم آمریكاست. مسئله قابلتوجه اینكه نیل سایمون براساس داستانكوتاههای آنتوان چخوف، پزشك نازنین را نوشته است. هیچكسی به اندازه چخوف در نمایشنامهنویسی موفق نبوده و هیچكس مانند نیل سایمون در تئاتر برادوی سرشناس نبوده است. درواقع برخورد فرهنگ روسی و آمریكایی چنین درام ماندگاری را به وجود آورده است. داستان در طنزی تلخ روایت میشود و ترس و تنفر منابع فرامتنی این اثر هستند. درماندگی انسان عصر جدید مسئلهای است كه به مخاطب نشان داده میشود. در پرده نخست، دستیار غیرحرفهای دندانپزشك، كشیدن دندان یك كشیش را برعهده میگیرد و اتفاقاتی پیرامون این موضوع رخ میدهد. در پرده دوم یك نویسنده در كنار اسكله به مردی ولگرد برخورد میكند. ولگرد
بهخاطر دریافت سه روبل حاضر است خود را به صورت نمایشی غرق كند. در لحظات آخر نویسنده باید نام كسی را كه ولگرد گفته صدا بزند تا شخص سوم وارد شود و او را نجات بدهد. برحسب اتفاق نام منجی در ذهن نویسنده فراموش میشود و اینبار ولگرد بهطور واقعی غرق میشود. پزشك نازنین طنزی دروننوشتار است كه در ژانر انتقادی و در قالب طنز تلخ، بشر سرگشته عصر جدید را نشان میدهد.
این نمایش اولینبار در 27 نوامبر سال 1973 در سالن تئاتر یوجین اونیل در نیویورك روی صحنه رفته است، اما نمایشنامهخوانی آن به كارگردانی فرهاد افسری نزدیك به نمایش رادیویی است. تفاوت اصلی این كار با نمایشنامهخوانی در این است كه صحنهخوانیها حذف شدهاند و افكت و موسیقی جای آنها را گرفته است. كارگردان در نورپردازی نیز از نور موضعی استفاده كرده و دقیقا اجرا با متن برابری میكند. حتی لهجه زبان مبدأ در روند كار حفظ شده است. فرهاد افسری میگوید: «سعی کردم لطمهای به متن نخورد و به آن وفادار بمانم. البته در دیالوگها تغییراتی جزئی لحاظ شده است. وفاداری به زبان مبدأ امر دیگری است و فاصلهگذاری در اجرا موضوعی دیگر. اگر میخواستم با فاصلهگذاری تغییراتی در ساختار متن به وجود بیاورم ممكن بود در انتقال زبان اولیه و استقرار آن در ذهن مخاطب موفق نشوم». با توجه به حجم صدا و آكسانگذاریها معلوم است كه تمرینات بیانی بهخوبی صورت گرفته. حتی در بخش دیداری بازیهای اندامی دیده میشوند و مخاطب با یك خوانش ساده توسط بازیگران طرف نمیشود. بازیگران از اجزای صورت در بازی نیز بهره میگیرند و تنها شنیدار مخاطب برای كارگردان در
اولویت نبوده است، اما پوستر كار پیچیده نیست. برعكس متن و نام نمایشنامه، این پزشك اصلا نازنین نیست. پزشك در این نمایشنامه دروغگو و ناوارد به امر طبابت است. بههمینخاطر سعی شده در پوستر آمیختگی طنز تلخ و ترس دیده شود. اگر تصویر پوستر فقط ترسناك بود، با متن هماهنگی كامل نداشت و اگر فقط شاد بود جنبه تلخ آن دیده نمیشد. این اثر را ابتدا شهرام زرگر و سپس آهو خردمند در ایران ترجمه کردهاند.
پزشك نازنین پانزدهم مهرماه در سالن شماره دو پردیس چهارسو به كارگردانی فرهاد افسری به صورت نمایشنامهخوانی اجرا شد. مازیار نوری (كشیش)، كامیاب زكی (ولگرد)، رسام فردوسی (دستیارپزشك) و فرهاد افسری (در نقش نویسنده) بازیگران این نمایشنامه هستند. مدیر صحنه احسان مصطفی، عكاس، زینب یوسفی و دستیار كارگردان هم فربد افسری است. خالق این نمایشنامه نیل سایمون از درامنویسان مشهور قرن بیستم آمریكاست. مسئله قابلتوجه اینكه نیل سایمون براساس داستانكوتاههای آنتوان چخوف، پزشك نازنین را نوشته است. هیچكسی به اندازه چخوف در نمایشنامهنویسی موفق نبوده و هیچكس مانند نیل سایمون در تئاتر برادوی سرشناس نبوده است. درواقع برخورد فرهنگ روسی و آمریكایی چنین درام ماندگاری را به وجود آورده است. داستان در طنزی تلخ روایت میشود و ترس و تنفر منابع فرامتنی این اثر هستند. درماندگی انسان عصر جدید مسئلهای است كه به مخاطب نشان داده میشود. در پرده نخست، دستیار غیرحرفهای دندانپزشك، كشیدن دندان یك كشیش را برعهده میگیرد و اتفاقاتی پیرامون این موضوع رخ میدهد. در پرده دوم یك نویسنده در كنار اسكله به مردی ولگرد برخورد میكند. ولگرد
بهخاطر دریافت سه روبل حاضر است خود را به صورت نمایشی غرق كند. در لحظات آخر نویسنده باید نام كسی را كه ولگرد گفته صدا بزند تا شخص سوم وارد شود و او را نجات بدهد. برحسب اتفاق نام منجی در ذهن نویسنده فراموش میشود و اینبار ولگرد بهطور واقعی غرق میشود. پزشك نازنین طنزی دروننوشتار است كه در ژانر انتقادی و در قالب طنز تلخ، بشر سرگشته عصر جدید را نشان میدهد.
این نمایش اولینبار در 27 نوامبر سال 1973 در سالن تئاتر یوجین اونیل در نیویورك روی صحنه رفته است، اما نمایشنامهخوانی آن به كارگردانی فرهاد افسری نزدیك به نمایش رادیویی است. تفاوت اصلی این كار با نمایشنامهخوانی در این است كه صحنهخوانیها حذف شدهاند و افكت و موسیقی جای آنها را گرفته است. كارگردان در نورپردازی نیز از نور موضعی استفاده كرده و دقیقا اجرا با متن برابری میكند. حتی لهجه زبان مبدأ در روند كار حفظ شده است. فرهاد افسری میگوید: «سعی کردم لطمهای به متن نخورد و به آن وفادار بمانم. البته در دیالوگها تغییراتی جزئی لحاظ شده است. وفاداری به زبان مبدأ امر دیگری است و فاصلهگذاری در اجرا موضوعی دیگر. اگر میخواستم با فاصلهگذاری تغییراتی در ساختار متن به وجود بیاورم ممكن بود در انتقال زبان اولیه و استقرار آن در ذهن مخاطب موفق نشوم». با توجه به حجم صدا و آكسانگذاریها معلوم است كه تمرینات بیانی بهخوبی صورت گرفته. حتی در بخش دیداری بازیهای اندامی دیده میشوند و مخاطب با یك خوانش ساده توسط بازیگران طرف نمیشود. بازیگران از اجزای صورت در بازی نیز بهره میگیرند و تنها شنیدار مخاطب برای كارگردان در
اولویت نبوده است، اما پوستر كار پیچیده نیست. برعكس متن و نام نمایشنامه، این پزشك اصلا نازنین نیست. پزشك در این نمایشنامه دروغگو و ناوارد به امر طبابت است. بههمینخاطر سعی شده در پوستر آمیختگی طنز تلخ و ترس دیده شود. اگر تصویر پوستر فقط ترسناك بود، با متن هماهنگی كامل نداشت و اگر فقط شاد بود جنبه تلخ آن دیده نمیشد. این اثر را ابتدا شهرام زرگر و سپس آهو خردمند در ایران ترجمه کردهاند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.