|

الکسیویچ، برنده نوبل ادبی 2015:

آزادی‌ام را می‌خرم

شرق: پنجشنبه هشتم اکتبر مطابق با 16 مهر، چهاردهمین زن در تاریخ نوبل ادبیات، این جایزه را از آن خود کرد. سوتلانا الکسیویچ، نویسنده و روزنامه‌نگار بلاروسی، برنده جایزه ادبی نوبل شد تا اهالی ادبیات امسال نیز از نام برنده نوبل ادبیات متحیر شوند، گرچه پیش‌تر در گمانه‌زنی‌های برندگان امسال، نام این نویسنده بلاروسی نیز به چشم می‌خورد. آکادمی نوبل نوشته‌های این روزنامه‌نگار 67 ساله را «مظهر شجاعت و مصیبت در دوران ما» توصیف کرد. گفته شده الکسیویچ یک نویسنده سیاسی و منتقد دولت کشورش است.
از معروف‌ترین آثار او می‌توان به «صداهایی از چرنوبیل»، یک تاریخ شفاهی از فاجعه هسته‌ای در نیروگاه چرنوبیل در اوکراین در اواسط دهه 1980 همین‌طور «Boys In Zink»، مجموعه‌ای از روایات دست‌اول از جنگ شوروی سابق و افغانستان، اشاره کرد. او در 1948 در شهر اوکراینی ایوانو- فرانکیفسک، از پدری بلاروسی و مادری اوکراینی، به دنیا آمد. خانواده الکسیویچ پس از آنکه پدرش دوره خدمت سربازی را به پایان رساند، به بلاروس نقل‌مکان کردند. الکسیویچ بین 1967 تا 1972 در دانشگاه مینسک در رشته روزنامه‌نگاری تحصیل کرد. او بعد از فارغ‌التحصیلی چندسال در مقام روزنامه‌نگار کار کرد.
اولین کتاب الکسیویچ به نام «چهره غیرزنانه جنگ» در سال 1985 منتشر شد. او کتاب خود را بر مبنای مصاحبه با صدها زن که در جنگ جهانی دوم مشارکت داشتند، نوشت. این کتاب الگویی برای آثار بعدی او شد. الکسیویچ داستان‌های خود را برمبنای شاهدان تکان‌دهنده‌ترین رویدادهای دنیا پایه‌گذاری می‌کند. الکسیویچ در وب‌سایت شخصی خود درمورد فعالیت در حوزه روزنامه‌نگاری نوشته است: من ژانری را انتخاب کردم که در آن انسان‌ها حرف دل خود را می‌زنند. الکسیویچ پیش از این جایزه «پن» سوئدی را برای «شجاعت و شرف به‌عنوان یک نویسنده» دریافت کرد؛ جالب اینکه تابه‌حال ترجمه اثری از او به زبان فارسی منتشر نشده است.
تاکنون 112 نفر بین سال‌های 1901 تا 2015 برنده نوبل ادبی شده‌اند که در میان اسامی آنها می‌توان به نویسندگانی همچون کامو، مارکز، پاموک و یوسا اشاره کرد. در میان نویسندگان بنامی که جامعه جهانی ادبیات می‌شناسند، بسیاری هنوز صاحب این جایزه نشده‌اند؛ میلان کوندرا، نویسنده‌ای که سال‌هاست به زبان فرانسوی آثار مهمی را خلق کرده است، فیلیپ راث آمریکایی و هاروکی موراکامی ژاپنی ازجمله این نویسندگان شهیر هستند. این در حالی است که طی سال‌های اخیر این جایزه به نویسندگانی تعلق گرفته که در جامعه جهانی چندان مطرح نبوده‌اند.
الکسیویچ، نویسنده 67 ساله اهل بلاروس در اولین سخنانش پس از دریافت نوبل گفت: پس از شنیدن خبر برنده‌شدن جایزه نوبل ادبیات، فورا نام نویسندگان سرشناس برنده نوبل روس چون «ایوان بونین» و «بوریس پوسترناک» به ذهنم خطور کرد. از یک طرف احساس فوق‌العاده‌ای است، اما کمی نگران‌کننده نیز هست. به گزارش گاردین، الکسیویچ که در تماسی تلفنی با آکادمی نوبل صحبت می‌کرد، گفت: هنگامی که تلفن زنگ خورد، در خانه و مشغول اتوکردن بودم.
او درباره این جایزه گفت: با هشت‌میلیون کرون سوئیس (770‌هزار دلار) جایزه نقدی نوبل، آزادی‌ام را می‌خرم. نوشتن کتاب‌هایم بین پنج تا 10 سال زمان می‌برد. دو ایده برای کتاب‌های جدیدم دارم و بنابراین خوشحالم که اکنون آزادی لازم برای کارکردن روی آنها را دارم.
«سارا دانیوس»، دبیر دائم آکادمی نوبل، نیز «الکسیویچ» را نویسنده‌ای فوق‌العاده خواند و گفت: او در 30 یا 40 سال گذشته سرگرم ترسیم افراد در اتحادیه جماهیر شوروی و پس از آن بوده است. آثار او واقعا تاریخ رویدادها نیست، بلکه تاریخ احساسات است و آنچه او به ما ارائه می‌دهد درواقع یک دنیای عاطفی است. بنابراین رویدادهایی تاریخی چون فاجعه اتمی چرنوبیل یا جنگ شوروی در افغانستان که وی در بسیاری از آثارش به آنها اشاره دارد، درواقع تنها بهانه‌ای است برای واکاوی افراد در زمان اتحادیه جماهیر شوروی و پس از آن.
دبیر دائم آکادمی نوبل درباره این نویسنده همچنین گفت: «الکسیویچ» ‌هزاران مصاحبه با کودکان، زنان و مردان انجام داده و به این صورت آنچه به ما ارائه می‌دهد تاریخ بشریت است که پیش از آن چیز زیادی از آن نمی‌دانستیم و درعین‌حال تاریخی از عواطف و تاریخی از روح به ما عرضه می‌کند. این نخستین بار نیست که آکادمی نوبل، با اعلام نام نویسنده‌ای گمنام به‌عنوان برنده خود، جهانیان را شگفت‌زده می‌کند. پیش‌تر نيز اعلام نام «مو یان»، نویسنده چینی، به‌عنوان برگزیده نوبل، درحالی‌که هنوز نویسنده‌های بزرگی همچون موراکامی و فیلیپ راث این جایزه را دریافت نکرده‌اند. باعث شگفتی شده بود.

شرق: پنجشنبه هشتم اکتبر مطابق با 16 مهر، چهاردهمین زن در تاریخ نوبل ادبیات، این جایزه را از آن خود کرد. سوتلانا الکسیویچ، نویسنده و روزنامه‌نگار بلاروسی، برنده جایزه ادبی نوبل شد تا اهالی ادبیات امسال نیز از نام برنده نوبل ادبیات متحیر شوند، گرچه پیش‌تر در گمانه‌زنی‌های برندگان امسال، نام این نویسنده بلاروسی نیز به چشم می‌خورد. آکادمی نوبل نوشته‌های این روزنامه‌نگار 67 ساله را «مظهر شجاعت و مصیبت در دوران ما» توصیف کرد. گفته شده الکسیویچ یک نویسنده سیاسی و منتقد دولت کشورش است.
از معروف‌ترین آثار او می‌توان به «صداهایی از چرنوبیل»، یک تاریخ شفاهی از فاجعه هسته‌ای در نیروگاه چرنوبیل در اوکراین در اواسط دهه 1980 همین‌طور «Boys In Zink»، مجموعه‌ای از روایات دست‌اول از جنگ شوروی سابق و افغانستان، اشاره کرد. او در 1948 در شهر اوکراینی ایوانو- فرانکیفسک، از پدری بلاروسی و مادری اوکراینی، به دنیا آمد. خانواده الکسیویچ پس از آنکه پدرش دوره خدمت سربازی را به پایان رساند، به بلاروس نقل‌مکان کردند. الکسیویچ بین 1967 تا 1972 در دانشگاه مینسک در رشته روزنامه‌نگاری تحصیل کرد. او بعد از فارغ‌التحصیلی چندسال در مقام روزنامه‌نگار کار کرد.
اولین کتاب الکسیویچ به نام «چهره غیرزنانه جنگ» در سال 1985 منتشر شد. او کتاب خود را بر مبنای مصاحبه با صدها زن که در جنگ جهانی دوم مشارکت داشتند، نوشت. این کتاب الگویی برای آثار بعدی او شد. الکسیویچ داستان‌های خود را برمبنای شاهدان تکان‌دهنده‌ترین رویدادهای دنیا پایه‌گذاری می‌کند. الکسیویچ در وب‌سایت شخصی خود درمورد فعالیت در حوزه روزنامه‌نگاری نوشته است: من ژانری را انتخاب کردم که در آن انسان‌ها حرف دل خود را می‌زنند. الکسیویچ پیش از این جایزه «پن» سوئدی را برای «شجاعت و شرف به‌عنوان یک نویسنده» دریافت کرد؛ جالب اینکه تابه‌حال ترجمه اثری از او به زبان فارسی منتشر نشده است.
تاکنون 112 نفر بین سال‌های 1901 تا 2015 برنده نوبل ادبی شده‌اند که در میان اسامی آنها می‌توان به نویسندگانی همچون کامو، مارکز، پاموک و یوسا اشاره کرد. در میان نویسندگان بنامی که جامعه جهانی ادبیات می‌شناسند، بسیاری هنوز صاحب این جایزه نشده‌اند؛ میلان کوندرا، نویسنده‌ای که سال‌هاست به زبان فرانسوی آثار مهمی را خلق کرده است، فیلیپ راث آمریکایی و هاروکی موراکامی ژاپنی ازجمله این نویسندگان شهیر هستند. این در حالی است که طی سال‌های اخیر این جایزه به نویسندگانی تعلق گرفته که در جامعه جهانی چندان مطرح نبوده‌اند.
الکسیویچ، نویسنده 67 ساله اهل بلاروس در اولین سخنانش پس از دریافت نوبل گفت: پس از شنیدن خبر برنده‌شدن جایزه نوبل ادبیات، فورا نام نویسندگان سرشناس برنده نوبل روس چون «ایوان بونین» و «بوریس پوسترناک» به ذهنم خطور کرد. از یک طرف احساس فوق‌العاده‌ای است، اما کمی نگران‌کننده نیز هست. به گزارش گاردین، الکسیویچ که در تماسی تلفنی با آکادمی نوبل صحبت می‌کرد، گفت: هنگامی که تلفن زنگ خورد، در خانه و مشغول اتوکردن بودم.
او درباره این جایزه گفت: با هشت‌میلیون کرون سوئیس (770‌هزار دلار) جایزه نقدی نوبل، آزادی‌ام را می‌خرم. نوشتن کتاب‌هایم بین پنج تا 10 سال زمان می‌برد. دو ایده برای کتاب‌های جدیدم دارم و بنابراین خوشحالم که اکنون آزادی لازم برای کارکردن روی آنها را دارم.
«سارا دانیوس»، دبیر دائم آکادمی نوبل، نیز «الکسیویچ» را نویسنده‌ای فوق‌العاده خواند و گفت: او در 30 یا 40 سال گذشته سرگرم ترسیم افراد در اتحادیه جماهیر شوروی و پس از آن بوده است. آثار او واقعا تاریخ رویدادها نیست، بلکه تاریخ احساسات است و آنچه او به ما ارائه می‌دهد درواقع یک دنیای عاطفی است. بنابراین رویدادهایی تاریخی چون فاجعه اتمی چرنوبیل یا جنگ شوروی در افغانستان که وی در بسیاری از آثارش به آنها اشاره دارد، درواقع تنها بهانه‌ای است برای واکاوی افراد در زمان اتحادیه جماهیر شوروی و پس از آن.
دبیر دائم آکادمی نوبل درباره این نویسنده همچنین گفت: «الکسیویچ» ‌هزاران مصاحبه با کودکان، زنان و مردان انجام داده و به این صورت آنچه به ما ارائه می‌دهد تاریخ بشریت است که پیش از آن چیز زیادی از آن نمی‌دانستیم و درعین‌حال تاریخی از عواطف و تاریخی از روح به ما عرضه می‌کند. این نخستین بار نیست که آکادمی نوبل، با اعلام نام نویسنده‌ای گمنام به‌عنوان برنده خود، جهانیان را شگفت‌زده می‌کند. پیش‌تر نيز اعلام نام «مو یان»، نویسنده چینی، به‌عنوان برگزیده نوبل، درحالی‌که هنوز نویسنده‌های بزرگی همچون موراکامی و فیلیپ راث این جایزه را دریافت نکرده‌اند. باعث شگفتی شده بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.