جایزه صلح نوبل به هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی در تونس رسید
صلح به پای انقلاب
آنطور که پیداست، نه وساطت پاپ فرانسیس در عادیسازی روابط کوبا و ایالات متحده، نه افشاگریهای ادوارد اسنودن درباره سراسربینی دولتی کاخ سفید، نه تلاشهای وزرای خارجه ایران و آمریکا برای پایاندهی به مناقشه درازمدت هستهای و نه حتی سماجت آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در بهبردگیکشاندن ملت رنجدیده یونان و البته پناهندگان گریخته از جنگ در خاورمیانه، هیچکدام به اندازه آنچه در تونس، این زادگاه بهار عربی، رخ داده، کمیته صلح نوبل را تحت تأثیر خود قرار نداده است. دلیل آن البته روشن است. با نگاهی به نقشه خاورمیانه و شمال آفریقا و ردگیری مسیر خزنده بهار عربی میتوان بهراحتی دریافت این نه پیشگامی تونس در راهاندازی موجی از انقلابها در جهان عرب، بلکه مقاومت در برابر بازگشت بومرنگ بیثباتی و استبداد است که داوران جایزه صلح نوبل را مجاب کرد تا روز گذشته و در میان هیاهوی نامهای بزرگ، هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی آن کشور را برنده این جایزه 115ساله معرفی کنند. کاچی کولمان، دبیر تازهکار کمیته نروژی نوبل، در حالی اعطای جایزه صلح نوبل به هیأت چهارگانه تونسی را نتیجه موفقیت این ائتلاف در سازماندهی یک فرایند سیاسی مسالمتآمیز و جایگزین در سال 2013 دانسته که این کشور تنها دو سال پس از برپایی انقلاب، بهراستی در آستانه جنگی داخلی قرار داشت. انقلاب یاسمن که از پیکر در آتش سوخته محمد بوعزیزی و با وعده برقراری آزادی و عدالت اجتماعی جرقه خورده بود، در کمتر از یک ماه به سقوط دولت زینالعابدین بنعلی و دیکتاتوری 24ساله او انجامید. البته این موفقیت برقآسا که بهسرعت در کشورهای مجاور عربی ریشه دواند، نزدیک بود خیلی زود به سیاق لیبی، مصر، یمن و سوریه سرنوشتی خلاف آنچه انتظار میرفت، پیدا کند. بحرانهای شدید اقتصادی، افت ناامیدکننده شرایط معیشتی مردم، بیثباتی سیاسی، نقض گسترده حقوق بشر و بازگشت شبحوار ایدئولوژیهای محتومی که خود یکی از ابتداییترین دلایل وقوع انقلاب در تونس بودند، کشور را دستخوش چنان ناآرامیهای گسترده اجتماعی کرده بود که گریز از آن تقریباً کاری غیرممکن بود. با وجود این، کمیته صلح نوبل بر این باور است که در نبود هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی تونس، این کشور احتمالا باید در رؤیای برپایی یک دموکراسی تکثرگرا باقی میماند؛ ادعایی که البته تا حدود زیادی صادق است. هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی تونس، متشکل از سندیکای عمومی کارگران، اتحادیه صنفی صنعت، تجارت و صنایع دستی، لیگ حقوق بشر و کانون وکلای آن کشور بود که با ترسیم نقشه راهی فکرشده برای پایاندهی به بنبست سیاسی آن کشور، دموکراسی نیمهجان و روبهاحتضار تونس را احیا کرد؛ نقشه راهی بلندمدت که با بازگشایی بنبست سیاسی موجود بین حزب اپوزیسیون ندا و ائتلاف حاکم به رهبری حزب اسلامگرای النهضه، به موج ترورهای سیاسی و آشوبهای اجتماعی پایان داده و راه را برای برپایی انتخاباتی آزاد و تشکیل اولین مجلس دموکراتیک آن کشور در ماههای پایانی سال گذشته میلادی هموار کرد؛ دستاوردهایی که از چشم کمیته صلح نوبل پنهان نمانده است. این کمیته که مقر آن برخلاف پنج کمیته دیگر نوبل، در اسلو، پایتخت نروژ مستقر است، در بیانیهای ضمن اشاره به نقش هیأت چهارگانه در تسهیل برقراری گفتوگوهایی مسالمتآمیز بین شهروندان، احزاب و صاحبمنصبان سیاسی، تلاشهای این ائتلاف را در یافتن راهکارهایی مشترک برای چالشهای پردامنه سیاسی و مذهبی تونس ستوده و اعلام کرده موفقیت هیأت چهارگانه در مقابله با روند روبهافزایش خشونتها، عملکرد این هیأت را همسنگ همان کنگره صلحی کرده است که شخص آلفرد نوبل در وصیتنامه خویش بدان اشاره داشته است. کمیته صلح نوبل همچنین ابراز امیدواری کرده است که جایزه نوبل صلح امسال که بیش از هر چیز ستایشی از عزم مردم تونس است، نقشی هرچند کوچک در تقویت و حفاظت از دموکراسی در تونس ایفا کند و منبع الهام تمامی آنانی باشد که سودای ترویج صلح و دموکراسی در سرتاسر جهان، بهویژه خاورمیانه و شمال آفریقا را دارند. این در حالی است که حسین عباسی، دبیر کل سندیکای عمومی کارگران تونس نیز اعطای جایزه صلح نوبل به سندیکای متبوعش را پیامی به همتایان منطقهای خود، مبنی بر این واقعیت دانسته که میتوان با زمینگذاشتن سلاحها و نشستن پشت میز مذاکره، راه درست برونرفت از بحرانها را یافت. امنا گویلالی، مدیر دیدهبان حقوق بشر تونسی نیز اعطای جایزه نوبل را پاداش این کشور برای پایبندی به اصول دموکراتیک دانست و خاطرنشان کرد مردم آن کشور امیدوارند این جایزه تنها یک تجلیل نمادین نباشد، بلکه کمکی حقیقی به تونس باشد؛ این خواستهای است که به گواه تاریخ و با نگاهی مختصر به فهرست برندگان پیشین جایزه نوبل، البته اگر برندگان فرمایشی آن را خط نگیریم، بسیار دور از دسترس مینماید.
آنطور که پیداست، نه وساطت پاپ فرانسیس در عادیسازی روابط کوبا و ایالات متحده، نه افشاگریهای ادوارد اسنودن درباره سراسربینی دولتی کاخ سفید، نه تلاشهای وزرای خارجه ایران و آمریکا برای پایاندهی به مناقشه درازمدت هستهای و نه حتی سماجت آنگلا مرکل، صدراعظم آلمان، در بهبردگیکشاندن ملت رنجدیده یونان و البته پناهندگان گریخته از جنگ در خاورمیانه، هیچکدام به اندازه آنچه در تونس، این زادگاه بهار عربی، رخ داده، کمیته صلح نوبل را تحت تأثیر خود قرار نداده است. دلیل آن البته روشن است. با نگاهی به نقشه خاورمیانه و شمال آفریقا و ردگیری مسیر خزنده بهار عربی میتوان بهراحتی دریافت این نه پیشگامی تونس در راهاندازی موجی از انقلابها در جهان عرب، بلکه مقاومت در برابر بازگشت بومرنگ بیثباتی و استبداد است که داوران جایزه صلح نوبل را مجاب کرد تا روز گذشته و در میان هیاهوی نامهای بزرگ، هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی آن کشور را برنده این جایزه 115ساله معرفی کنند. کاچی کولمان، دبیر تازهکار کمیته نروژی نوبل، در حالی اعطای جایزه صلح نوبل به هیأت چهارگانه تونسی را نتیجه موفقیت این ائتلاف در سازماندهی یک فرایند سیاسی مسالمتآمیز و جایگزین در سال 2013 دانسته که این کشور تنها دو سال پس از برپایی انقلاب، بهراستی در آستانه جنگی داخلی قرار داشت. انقلاب یاسمن که از پیکر در آتش سوخته محمد بوعزیزی و با وعده برقراری آزادی و عدالت اجتماعی جرقه خورده بود، در کمتر از یک ماه به سقوط دولت زینالعابدین بنعلی و دیکتاتوری 24ساله او انجامید. البته این موفقیت برقآسا که بهسرعت در کشورهای مجاور عربی ریشه دواند، نزدیک بود خیلی زود به سیاق لیبی، مصر، یمن و سوریه سرنوشتی خلاف آنچه انتظار میرفت، پیدا کند. بحرانهای شدید اقتصادی، افت ناامیدکننده شرایط معیشتی مردم، بیثباتی سیاسی، نقض گسترده حقوق بشر و بازگشت شبحوار ایدئولوژیهای محتومی که خود یکی از ابتداییترین دلایل وقوع انقلاب در تونس بودند، کشور را دستخوش چنان ناآرامیهای گسترده اجتماعی کرده بود که گریز از آن تقریباً کاری غیرممکن بود. با وجود این، کمیته صلح نوبل بر این باور است که در نبود هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی تونس، این کشور احتمالا باید در رؤیای برپایی یک دموکراسی تکثرگرا باقی میماند؛ ادعایی که البته تا حدود زیادی صادق است. هیأت چهارگانه گفتوگوی ملی تونس، متشکل از سندیکای عمومی کارگران، اتحادیه صنفی صنعت، تجارت و صنایع دستی، لیگ حقوق بشر و کانون وکلای آن کشور بود که با ترسیم نقشه راهی فکرشده برای پایاندهی به بنبست سیاسی آن کشور، دموکراسی نیمهجان و روبهاحتضار تونس را احیا کرد؛ نقشه راهی بلندمدت که با بازگشایی بنبست سیاسی موجود بین حزب اپوزیسیون ندا و ائتلاف حاکم به رهبری حزب اسلامگرای النهضه، به موج ترورهای سیاسی و آشوبهای اجتماعی پایان داده و راه را برای برپایی انتخاباتی آزاد و تشکیل اولین مجلس دموکراتیک آن کشور در ماههای پایانی سال گذشته میلادی هموار کرد؛ دستاوردهایی که از چشم کمیته صلح نوبل پنهان نمانده است. این کمیته که مقر آن برخلاف پنج کمیته دیگر نوبل، در اسلو، پایتخت نروژ مستقر است، در بیانیهای ضمن اشاره به نقش هیأت چهارگانه در تسهیل برقراری گفتوگوهایی مسالمتآمیز بین شهروندان، احزاب و صاحبمنصبان سیاسی، تلاشهای این ائتلاف را در یافتن راهکارهایی مشترک برای چالشهای پردامنه سیاسی و مذهبی تونس ستوده و اعلام کرده موفقیت هیأت چهارگانه در مقابله با روند روبهافزایش خشونتها، عملکرد این هیأت را همسنگ همان کنگره صلحی کرده است که شخص آلفرد نوبل در وصیتنامه خویش بدان اشاره داشته است. کمیته صلح نوبل همچنین ابراز امیدواری کرده است که جایزه نوبل صلح امسال که بیش از هر چیز ستایشی از عزم مردم تونس است، نقشی هرچند کوچک در تقویت و حفاظت از دموکراسی در تونس ایفا کند و منبع الهام تمامی آنانی باشد که سودای ترویج صلح و دموکراسی در سرتاسر جهان، بهویژه خاورمیانه و شمال آفریقا را دارند. این در حالی است که حسین عباسی، دبیر کل سندیکای عمومی کارگران تونس نیز اعطای جایزه صلح نوبل به سندیکای متبوعش را پیامی به همتایان منطقهای خود، مبنی بر این واقعیت دانسته که میتوان با زمینگذاشتن سلاحها و نشستن پشت میز مذاکره، راه درست برونرفت از بحرانها را یافت. امنا گویلالی، مدیر دیدهبان حقوق بشر تونسی نیز اعطای جایزه نوبل را پاداش این کشور برای پایبندی به اصول دموکراتیک دانست و خاطرنشان کرد مردم آن کشور امیدوارند این جایزه تنها یک تجلیل نمادین نباشد، بلکه کمکی حقیقی به تونس باشد؛ این خواستهای است که به گواه تاریخ و با نگاهی مختصر به فهرست برندگان پیشین جایزه نوبل، البته اگر برندگان فرمایشی آن را خط نگیریم، بسیار دور از دسترس مینماید.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.