|

با شکست پروژه مخالفان شمارش معکوس برای اجرای توافق آغاز شد

جدال هسته‌اي در بهارستان

مهدی قدیمی: روز موعود فرارسید و مخالفان توافق هسته‌ای با هرآنچه در توان داشتند، دیروز به صحن علنی مجلس آمدند، همه آنچه داشتند را در قالب گزارشی ارائه و آخرین حد توان خود را هم بسیج کردند تا طرح دوفوریتی مورد حمایت اکثریت مجلس، با دوفوریت تصویب نشود. این نقطه پایان تمام مخالفان بهارستان‌نشین توافق بود؛ مخالفانی که شامگاه شنبه گزارشی یک‌طرفه علیه برجام را به نام گزارش کمیسیون ویژه برجام، برای قرائت در صحن آماده کردند و دیروز آن را با آب‌وتاب فراوان از تریبون صحن علنی خواندند، اما نتوانستند ترمز اجرای برجام را بکشند.
جنجال شب آخر
ساعات پایانی شامگاه شنبه، عباسعلی منصوری‌آرانی، از نمایندگان حامی توافق در کمیسیون برجام، با انتشار پستی در اینستاگرام خود، پرده از پروژه مخالفان برجام برداشت. منصوری‌آرانی نوشته بود: «امروز شنبه یازدهم مهرماه در کمیسیون برجام برخلاف قاعده‌اى که قرار بود گزارش تدوین شود و مبناى آن کمیته‌ها بودند، یک‌مرتبه گزارشى تدوین‌شده با ادبیات مشخص ارائه شد. من و آقایان پزشکیان و تاجگردون به اعتراض جلسه را ترک کردیم... در فرصت دیگر خواهیم گفت که معاملات سیاسى بین جریانات سیاسى چگونه انجام مى‌شود». این خبر دقایقی بعد با توضیح تاجگردون همراه شد. تاجگردون در گفت‌وگو با ایسنا ماجرا را این‌گونه روایت کرد: «ای‌کاش این مذاکرات مثل صحبت‌های آقای جلیلی از تلویزیون پخش می‌شد تا مردم می‌دیدند چه اتفاقی افتاده و می‌افتد. من و برخی از همکارانم که احساس کردیم در یک فضای توهین‌آمیز قرار گرفته‌ایم، به خودمان اجازه ندادیم در جلسه‌ای بنشینیم که به ما توهین شود. به‌زودی واقعیت‌ها و برداشت منصفانه و قرائت واقعی از برجام را بیان خواهیم کرد». این نشانه‌ها روز گذشته با توضیح مبسوط برخی از اعضای کمیسیون وجوه دیگری پیدا کرد. درحالی‌که در راهروهای مجلس شنیده می‌شد که منصور حقیقت‌پور، علاءالدین بروجردی و حجت‌الاسلام ابوترابی‌فرد هم با گزارش منتسب به کمیسیون مخالف بوده‌‌اند، گفته شد که حتی حقیقت‌پور به‌عنوان نایب‌رئیس کمیسیون ویژه از چگونگی تدوین این گزارش ابراز بی‌اطلاعی کرده است. کاظم جلالی، رئیس فراکسیون رهروان ولایت مجلس، هم بعد از جلسه علنی دیروز، به خبرنگاران ایسنا، ایرنا و خانه ملت گفته است: «در جلسه شنبه‌شب برای نهایی‌کردن گزارش، از جمع 15 عضو کمیسیون تنها 10 نفر حضور داشتند که با آرای شش نفر از آنها گزارش تصویب شد و گزارشی که در صحن قرائت شد، مصوبه شش نفر است و چهار نفر دیگر در جلسه بودند که رأی مخالف دادند».
عهدشکنی در لحظه حساس
در نهایت، خروجی این فرایند ارائه گزارشی بود که منصوری‌آرانی درباره نحوه قرارگرفتن آن در دستور کار، از واژه «معامله» استفاده کرده است. معامله‌ای که تفسیر آن به این شرح بوده: اکثریت میانه‌روی اصولگرایان با قرائت این گزارش یکطرفه به ‌عنوان گزارش کارشناسی کمیسیون مجلس موافقت کرده‌‌اند تا در مقابل، فراکسیون اقلیت اصولگرایان هم به جای حمایت از طرح عجیب تندروها درباره برجام، به طرح دوفوریتی حمایت‌شده از سوی اکثریت مجلس رأی دهند و این طرح بتواند با کسب دوسوم آرا به‌سرعت و با دوفوریت در دستور کار قرار بگیرد. پس از آنکه گزارش کمیسیون برجام با لحنی بیانیه‌گونه قرائت شد، نوبت به ارائه طرح دوفوریتی معهود رسید. پس از اعلام وصول طرح با 75 امضا، علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در توضیح لزوم تصویب طرح گفت شش کشور طرف مذاکره و اتحادیه اروپا مراحل قانونی اجرائی‌شدن توافق را طی کرده‌‌اند و چشم همه به ایران است تا تکلیف اجرای برجام از طرف ما روشن شود و از نمایندگان خواست به دوفوریت آن رأی بدهند، اما از اینجا به بعد، مخالفان برای آخرین مواجهه به صورت تمام‌قد به میدان آمدند. ابتدا حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر به عنوان مخالف این طرح دوفوریتی گفت: «انگار مجلس همان راه دولت را در پیش گرفته است. این طرح به نفع ملت نیست و مردم در آینده می‌فهمند چه چیز در مجلس رسیدگی شده است. درخواستم این است که به فوریت آن رأی ندهید». اما احمد توکلی که برخلاف برخی از هم‌قطارانش، بر عهد خود با طراحان طرح دوفوریتی پایبند مانده بود با بیان این نظر که ایرادهای زیادی به برجام وارد است، گفت: «بنده به‌عنوان یک اقتصاددان می‌گویم اگر تلاشی برای به‌سرانجام‌نرساندن برجام صورت نگیرد، ضرر بیشتری به کشور وارد می‌شود و اگر چنین طرحی وجود نداشته باشد دولت در اجرای برجام با مشکل مواجه می‌شود». توکلی در این دقایق سه بار از نمایندگان با واژه «خواهش می‌کنم» خواست که به این طرح رأی بدهند، اما بلافاصله حمید رسایی به‌عنوان مخالف طرح دوفوریتی شروع به سخن کرد. او ابتدا به لاریجانی تذکر داد که چرا در جلسه غیرعلنی از طرح دوفوریتی دفاع کرده و سخنانی هم در این جلسه به رهبری منتسب شده است. لاریجانی هم پاسخ داد صحبت‌های بنده در توضیح این طرح و نه تأیید آن بوده است. لاریجانی همچنین افزود: «آقای رسایی چرا صحبت‌هایی را مطرح می‌کنید که در جلسه عنوان نشده است. شما و آقای حسینیان هم در جلسه غیرعلنی صحبت و نظراتتان را مطرح کرده‌اید. حال می‌گویید من در تأیید برجام یک ساعت صحبت کردم. ما جلسات غیرعلنی زیادی داشته‌ایم و صحبت‌های زیادی نیز مطرح می‌شود. ما چیزی را به رهبری منتسب نکردیم در این رابطه شما و مجلس باید تصمیم‌گیری کنید و ربطی به رهبری ندارد». رسایی دوباره خطاب به لاریجانی گفت: «شما در جلسه غیرعلنی گفتید از دفتر رهبری زنگ زدند که چرا زودتر تصمیم‌گیری نمی‌کنید». لاریجانی در واکنش گفت: «تماس از دفتر آقا بوده و حتی آیت‌الله مکارم نیز نامه نوشتند و خودتان هم دیدید. همه منتظرند شما تصمیم بگیرید». رسایی در ادامه مدعی شد اگر این طرح تصویب شود هم دولت خود را ملزم به اجرای آن نمی‌داند و نمایندگان باید با رد این طرح، به طرح دیگری که رسایی و دوستانش آماده کرده‌‌اند رأی بدهند. او همچنین گفت طرح فعلی تناسبی با گزارش کمیسیون ندارد. پس از این مخالفت بود که علی لاریجانی در اقدامی کم‌سابقه به‌جای نماینده دیگری که در نوبت موافقت قرار داشت، نطق کرد و در پاسخ به سخنان رسایی تصریح کرد که بندهای 9گانه این طرح کاملا در راستای مسائل مطرح‌شده در کمیسیون و البته مورد تأیید نهادهای مختلف نظام است. لاریجانی تأکید کرد: «این یک مسئله ملی است که آقا فرموده‌ بودند اجماع شود. به همین دلیل جلساتی بین دو فراکسیون اصولگرایان و رهروان ولایت گذاشته شد و قرار شد سه نفر از هر فراکسیون این طرح را آماده کنند. پنجشنبه و جمعه جلسه گذاشتند. آقایان زارعی، بذرپاش، توکلی و بروجردی هم بودند. دو جلسه گذاشتند و بررسی کردند. دیروز هم با حضور بنده جلسه گذاشتند و جمع‌بندی شد. پس ما فرمایشات رهبری را اجرا کردیم. مخالفان گفتند چرا عجله دارید؛ هر انسانی با صحنه بین‌الملل آشنا باشد می‌داند که ما تأخیر داریم. ما فکر می‌کردیم کنگره برجام را رد و رئیس‌جمهورشان آن را وتو می‌کند، اما این‌طور نشد و زمان اجرا جلو افتاد. الان هرقدر تأخیر شود، به ضرر ماست و به‌نفع ما نیست».
شمارش معکوس برای تصویب طرح نهایی
پس از استماع نطق‌های موافقان و مخالفان، نوبت به رأی‌گیری رسید. بهارستان که ماه‌ها بود جلساتش با حدود 200 نماینده حاضر برگزار می‌شد، دیروز 246 نماینده حاضر داشت و برای تصویب دوفوریت طرح نیاز بود که دوسوم نماینده‌ها یعنی 164 نماینده به دوفوریت طرح رأی مثبت بدهند. اما آرای ثبت‌شده عدد 159 را نشان می‌داد. وقتی آمار 16 رأی ممتنع و 64 رأی مخالف به این طرح دوفوریتی روی مانیتور مجلس نمایان شد، صداهای اعتراض بلند شد. فریادهای نمایندگان در جایگاه هیأت‌رئیسه به این دلیل بود که شش نماینده از جمله ابوترابی‌فرد و دستغیب از هیأت‌رئیسه و چهره‌هایی نظیر جهانگیرزاده و عزیزی می‌گفتند رأی موافق آنها به علت ایراد فنی سیستم رأی‌گیری الکترونیکی ثبت نشده است. لاریجانی بدون پذیرش این اعتراض‌ها یک فوریت طرح را به رأی گذاشت. یک فوریت طرح به‌سرعت و با رأی بالا به تصویب رسید و حالا باید در 48 ساعت، کمیسیون مربوطه با جمع‌بندی پیشنهادها، بررسی طرح را آغاز کند. حالا کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی باید از روز سه‌شنبه بررسی طرح را آغاز کند تا در جلسات علنی هفته آینده، بررسی و تصویب این طرح، پیام آغاز اجرای برجام را از ایران به جهان مخابره کند.

مهدی قدیمی: روز موعود فرارسید و مخالفان توافق هسته‌ای با هرآنچه در توان داشتند، دیروز به صحن علنی مجلس آمدند، همه آنچه داشتند را در قالب گزارشی ارائه و آخرین حد توان خود را هم بسیج کردند تا طرح دوفوریتی مورد حمایت اکثریت مجلس، با دوفوریت تصویب نشود. این نقطه پایان تمام مخالفان بهارستان‌نشین توافق بود؛ مخالفانی که شامگاه شنبه گزارشی یک‌طرفه علیه برجام را به نام گزارش کمیسیون ویژه برجام، برای قرائت در صحن آماده کردند و دیروز آن را با آب‌وتاب فراوان از تریبون صحن علنی خواندند، اما نتوانستند ترمز اجرای برجام را بکشند.
جنجال شب آخر
ساعات پایانی شامگاه شنبه، عباسعلی منصوری‌آرانی، از نمایندگان حامی توافق در کمیسیون برجام، با انتشار پستی در اینستاگرام خود، پرده از پروژه مخالفان برجام برداشت. منصوری‌آرانی نوشته بود: «امروز شنبه یازدهم مهرماه در کمیسیون برجام برخلاف قاعده‌اى که قرار بود گزارش تدوین شود و مبناى آن کمیته‌ها بودند، یک‌مرتبه گزارشى تدوین‌شده با ادبیات مشخص ارائه شد. من و آقایان پزشکیان و تاجگردون به اعتراض جلسه را ترک کردیم... در فرصت دیگر خواهیم گفت که معاملات سیاسى بین جریانات سیاسى چگونه انجام مى‌شود». این خبر دقایقی بعد با توضیح تاجگردون همراه شد. تاجگردون در گفت‌وگو با ایسنا ماجرا را این‌گونه روایت کرد: «ای‌کاش این مذاکرات مثل صحبت‌های آقای جلیلی از تلویزیون پخش می‌شد تا مردم می‌دیدند چه اتفاقی افتاده و می‌افتد. من و برخی از همکارانم که احساس کردیم در یک فضای توهین‌آمیز قرار گرفته‌ایم، به خودمان اجازه ندادیم در جلسه‌ای بنشینیم که به ما توهین شود. به‌زودی واقعیت‌ها و برداشت منصفانه و قرائت واقعی از برجام را بیان خواهیم کرد». این نشانه‌ها روز گذشته با توضیح مبسوط برخی از اعضای کمیسیون وجوه دیگری پیدا کرد. درحالی‌که در راهروهای مجلس شنیده می‌شد که منصور حقیقت‌پور، علاءالدین بروجردی و حجت‌الاسلام ابوترابی‌فرد هم با گزارش منتسب به کمیسیون مخالف بوده‌‌اند، گفته شد که حتی حقیقت‌پور به‌عنوان نایب‌رئیس کمیسیون ویژه از چگونگی تدوین این گزارش ابراز بی‌اطلاعی کرده است. کاظم جلالی، رئیس فراکسیون رهروان ولایت مجلس، هم بعد از جلسه علنی دیروز، به خبرنگاران ایسنا، ایرنا و خانه ملت گفته است: «در جلسه شنبه‌شب برای نهایی‌کردن گزارش، از جمع 15 عضو کمیسیون تنها 10 نفر حضور داشتند که با آرای شش نفر از آنها گزارش تصویب شد و گزارشی که در صحن قرائت شد، مصوبه شش نفر است و چهار نفر دیگر در جلسه بودند که رأی مخالف دادند».
عهدشکنی در لحظه حساس
در نهایت، خروجی این فرایند ارائه گزارشی بود که منصوری‌آرانی درباره نحوه قرارگرفتن آن در دستور کار، از واژه «معامله» استفاده کرده است. معامله‌ای که تفسیر آن به این شرح بوده: اکثریت میانه‌روی اصولگرایان با قرائت این گزارش یکطرفه به ‌عنوان گزارش کارشناسی کمیسیون مجلس موافقت کرده‌‌اند تا در مقابل، فراکسیون اقلیت اصولگرایان هم به جای حمایت از طرح عجیب تندروها درباره برجام، به طرح دوفوریتی حمایت‌شده از سوی اکثریت مجلس رأی دهند و این طرح بتواند با کسب دوسوم آرا به‌سرعت و با دوفوریت در دستور کار قرار بگیرد. پس از آنکه گزارش کمیسیون برجام با لحنی بیانیه‌گونه قرائت شد، نوبت به ارائه طرح دوفوریتی معهود رسید. پس از اعلام وصول طرح با 75 امضا، علاءالدین بروجردی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی در توضیح لزوم تصویب طرح گفت شش کشور طرف مذاکره و اتحادیه اروپا مراحل قانونی اجرائی‌شدن توافق را طی کرده‌‌اند و چشم همه به ایران است تا تکلیف اجرای برجام از طرف ما روشن شود و از نمایندگان خواست به دوفوریت آن رأی بدهند، اما از اینجا به بعد، مخالفان برای آخرین مواجهه به صورت تمام‌قد به میدان آمدند. ابتدا حسینعلی حاجی‌دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر به عنوان مخالف این طرح دوفوریتی گفت: «انگار مجلس همان راه دولت را در پیش گرفته است. این طرح به نفع ملت نیست و مردم در آینده می‌فهمند چه چیز در مجلس رسیدگی شده است. درخواستم این است که به فوریت آن رأی ندهید». اما احمد توکلی که برخلاف برخی از هم‌قطارانش، بر عهد خود با طراحان طرح دوفوریتی پایبند مانده بود با بیان این نظر که ایرادهای زیادی به برجام وارد است، گفت: «بنده به‌عنوان یک اقتصاددان می‌گویم اگر تلاشی برای به‌سرانجام‌نرساندن برجام صورت نگیرد، ضرر بیشتری به کشور وارد می‌شود و اگر چنین طرحی وجود نداشته باشد دولت در اجرای برجام با مشکل مواجه می‌شود». توکلی در این دقایق سه بار از نمایندگان با واژه «خواهش می‌کنم» خواست که به این طرح رأی بدهند، اما بلافاصله حمید رسایی به‌عنوان مخالف طرح دوفوریتی شروع به سخن کرد. او ابتدا به لاریجانی تذکر داد که چرا در جلسه غیرعلنی از طرح دوفوریتی دفاع کرده و سخنانی هم در این جلسه به رهبری منتسب شده است. لاریجانی هم پاسخ داد صحبت‌های بنده در توضیح این طرح و نه تأیید آن بوده است. لاریجانی همچنین افزود: «آقای رسایی چرا صحبت‌هایی را مطرح می‌کنید که در جلسه عنوان نشده است. شما و آقای حسینیان هم در جلسه غیرعلنی صحبت و نظراتتان را مطرح کرده‌اید. حال می‌گویید من در تأیید برجام یک ساعت صحبت کردم. ما جلسات غیرعلنی زیادی داشته‌ایم و صحبت‌های زیادی نیز مطرح می‌شود. ما چیزی را به رهبری منتسب نکردیم در این رابطه شما و مجلس باید تصمیم‌گیری کنید و ربطی به رهبری ندارد». رسایی دوباره خطاب به لاریجانی گفت: «شما در جلسه غیرعلنی گفتید از دفتر رهبری زنگ زدند که چرا زودتر تصمیم‌گیری نمی‌کنید». لاریجانی در واکنش گفت: «تماس از دفتر آقا بوده و حتی آیت‌الله مکارم نیز نامه نوشتند و خودتان هم دیدید. همه منتظرند شما تصمیم بگیرید». رسایی در ادامه مدعی شد اگر این طرح تصویب شود هم دولت خود را ملزم به اجرای آن نمی‌داند و نمایندگان باید با رد این طرح، به طرح دیگری که رسایی و دوستانش آماده کرده‌‌اند رأی بدهند. او همچنین گفت طرح فعلی تناسبی با گزارش کمیسیون ندارد. پس از این مخالفت بود که علی لاریجانی در اقدامی کم‌سابقه به‌جای نماینده دیگری که در نوبت موافقت قرار داشت، نطق کرد و در پاسخ به سخنان رسایی تصریح کرد که بندهای 9گانه این طرح کاملا در راستای مسائل مطرح‌شده در کمیسیون و البته مورد تأیید نهادهای مختلف نظام است. لاریجانی تأکید کرد: «این یک مسئله ملی است که آقا فرموده‌ بودند اجماع شود. به همین دلیل جلساتی بین دو فراکسیون اصولگرایان و رهروان ولایت گذاشته شد و قرار شد سه نفر از هر فراکسیون این طرح را آماده کنند. پنجشنبه و جمعه جلسه گذاشتند. آقایان زارعی، بذرپاش، توکلی و بروجردی هم بودند. دو جلسه گذاشتند و بررسی کردند. دیروز هم با حضور بنده جلسه گذاشتند و جمع‌بندی شد. پس ما فرمایشات رهبری را اجرا کردیم. مخالفان گفتند چرا عجله دارید؛ هر انسانی با صحنه بین‌الملل آشنا باشد می‌داند که ما تأخیر داریم. ما فکر می‌کردیم کنگره برجام را رد و رئیس‌جمهورشان آن را وتو می‌کند، اما این‌طور نشد و زمان اجرا جلو افتاد. الان هرقدر تأخیر شود، به ضرر ماست و به‌نفع ما نیست».
شمارش معکوس برای تصویب طرح نهایی
پس از استماع نطق‌های موافقان و مخالفان، نوبت به رأی‌گیری رسید. بهارستان که ماه‌ها بود جلساتش با حدود 200 نماینده حاضر برگزار می‌شد، دیروز 246 نماینده حاضر داشت و برای تصویب دوفوریت طرح نیاز بود که دوسوم نماینده‌ها یعنی 164 نماینده به دوفوریت طرح رأی مثبت بدهند. اما آرای ثبت‌شده عدد 159 را نشان می‌داد. وقتی آمار 16 رأی ممتنع و 64 رأی مخالف به این طرح دوفوریتی روی مانیتور مجلس نمایان شد، صداهای اعتراض بلند شد. فریادهای نمایندگان در جایگاه هیأت‌رئیسه به این دلیل بود که شش نماینده از جمله ابوترابی‌فرد و دستغیب از هیأت‌رئیسه و چهره‌هایی نظیر جهانگیرزاده و عزیزی می‌گفتند رأی موافق آنها به علت ایراد فنی سیستم رأی‌گیری الکترونیکی ثبت نشده است. لاریجانی بدون پذیرش این اعتراض‌ها یک فوریت طرح را به رأی گذاشت. یک فوریت طرح به‌سرعت و با رأی بالا به تصویب رسید و حالا باید در 48 ساعت، کمیسیون مربوطه با جمع‌بندی پیشنهادها، بررسی طرح را آغاز کند. حالا کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی باید از روز سه‌شنبه بررسی طرح را آغاز کند تا در جلسات علنی هفته آینده، بررسی و تصویب این طرح، پیام آغاز اجرای برجام را از ایران به جهان مخابره کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.