|

گزارش یک اتفاق تازه

علیرضا تابش- مدیرعامل بنیاد سینمایی فارابی

شامگاه چهارشنبه هشتم مهرماه، پرونده جشنواره بین‌المللی فیلم‌های نوجوانان ایران و نخستین المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان کشور، با معرفی برترین‌ها در شهر تاریخی همدان بسته شد. این پایان، آغازِ حرکتِ صاحبان اصلی جشنواره، یعنی نوجوانان سراسرِ ایران است. جشنواره‌ای که به افتخار نوجوانان کشورمان و حضور مفید و مؤثر آنان، واقعا جشنواره نوجوانان بود. برگزاری نخستین المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان هم‌زمان با جشنواره فیلم‌های نوجوانان همدان، گام نخست برای تربیت فیلم‌سازانی است که فردا را می‌سازند؛ فرصتی ارزشمند که در آن ضمن ارائه آثار خاص، برگزیده و شگرف نوجوانانِ سراسر کشور، در فضای عمومی و در کنار بزرگسالان، پیش‌کسوتان و هنرمندان عرصه سینما، فرصتی جدید برای آشنایی با استعدادهای ناشناخته و نوظهور نوجوان کشور پدید آید. به ‌عنوان متولی برگزاری این رویداد، دستاوردهای برگزاری المپیاد را به‌اختصار بیان می‌کنم:

1- فعال‌ترشدن مراکز تولید فیلم و آثار کوتاه و نیمه‌بلند و بلند، مانند انجمن سینمای جوانان ایران در کنار بنیاد سینمایی فارابی که می‌تواند برای سایر ارگان‌ها و نهادهای حامی و تولید‌کننده فیلم، الگویی مناسب برای همکاری‌های آتی باشد. همچنین امکان جلب و جذب سایر ارگان‌ها و نهادهای دارای سرمایه و ظرفیت‌های همکاری، به منظور مشارکت در برگزاری المپیاد فیلم‌سازی، در آینده، به وجود آمده است.

2- شناسایی و فرصت‌آفرینی برای استعدادهای نوظهور عرصه فیلم‌سازی کوتاه به‌ صورت عادلانه از سراسر کشور که می‌تواند برای این نوجوانان و جوانان، خودباوری و ترغیب لازم را برای ساخت فیلم‌های آتی به ارمغان آورد. همچنین جوانان و نوجوانان المپیادی می‌توانند الگوهای مناسبی برای هم‌سن‌وسالان شهرها و استان‌های خود و دیگر نقاط کشور باشند.
3- آموزش در کنار مرور آثار فیلم‌سازی به نوجوانان و جوانان برگزیده این المپیاد که پس از طی این دوره، هریک می‌توانند در شهر و دیار خود این آموزش‌ها و اندوخته‌ها را اشاعه دهند.
4 - حضور پیش‌کسوتان و هنرمندان عرصه سینما در کنار شرکت‌کنندگان نوجوان و جوان، در دوره‌های پیشین نیز به ‌صورت پراکنده و در نشست‌های تخصصی امکان‌پذیر بود، اما در هیچ دوره‌ای از جشنواره فیلم‌های نوجوانان، برقراری ارتباط میان نسل قدیم و کارکشته سینما با نوجوانان و جوانان امروزی کشور با عنوان «المپیاد فیلم‌سازی»، به ‌این‌ شکل شفاف و بی‌واسطه نبوده است. بزرگان سینما و هنر کشور، مانند آقایان کیومرث پوراحمد، حمید جبلی، مجتبی راعی، وحید نیکخواه‌آزاد، ابراهیم فروزش، کامپوزیا پرتویی، مجتبی اقدامی، خانم مرضیه برومند و... به همراه دبیر جشنواره، آقای علیرضا شجاع‌نوری -که ایده اولیه برگزاری المپیاد از آن اوست- در ایام برگزاری جشنواره همدان و المپیاد، دیدارهای مستقیم با برگزیدگان المپیاد فیلم‌سازی داشتند و به تبادل نظر و انتقال دانش و اندوخته‌های گران‌قدر خود پرداختند.
5- در ارتباطات رودررو و بی‌واسطه حاضران در جشنواره، تنوع و جذابیت‌های فرهنگی و بومی و نژادی و قومی، به حدی چشمگیر بود که فیلم‌سازان نوجوان این عرصه، به ‌نوعی سفیران فرهنگ و اقوام ایرانی بودند و فیلم‌های این نوجوانان برای داوران نوجوان و بین‌المللی و مخاطبان عام، ایرانی یکپارچه و سراسر تنوع، همراه با مفاهیم زیبا و دلنشین نسلِ جدید را به نمایش درآورد.
6- تعلیم اخلاق‌مداری و روحیه همیاری و جمعی و همراهی برای ارتقای کمی و کیفی جشنواره با اضافه‌شدن المپیاد فیلم‌سازی، شور و شوق کم‌نظیری در میان شرکت‌کنندگان و مخاطبان پدید آورد تا حدی که برگزاری المپیاد فیلم‌سازی و ارائه نتایج آن به ‌عنوان «استان» برتر و «فیلم‌ساز نوجوان» برتر، عملکرد اهالی رسانه و مطبوعات و ستاد برگزاری جشنواره را تحت‌الشعاع قرار داد.
7- برگزاری این المپیاد با حضور 80 فیلم‌ساز جوان و نوجوان دختر و پسر در سالن پلاتوی مجتمع شهید آوینی همدان و تماشای 88 فیلم برگزیده از 31 استان در برنامه‌ای سه‌روزه، اخذ آرای داورانِ این المپیاد در روندی دموکراتیک، حضور آنان در نشست‌های تخصصی شبانه در سالن کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به صورت مستمر و نیز شرکت در گفت‌وگوی‌های تخصصی پیش‌کسوتان سینما با المپیادی‌ها و... نظم و انضباط خاصی داشت. تداخل‌نداشتن با سایر برنامه‌ها و بی‌هدف حضور‌نداشتن این حجم از حاضران در فضاهای عمومی جشنواره، نشان از برنامه‌ریزی دقیق و منظم همکارانمان در این بخش داشت که به گواه اعضای دبیرخانه جشنواره و اهالی رسانه، در دوره‌های جشنواره‌های کودک و نوجوان تا به حال دیده نشده است.
بااین‌حال، فشردگی برنامه‌های آنان که در برخی مواقع به خستگی این نوجوانان انجامید، از نقاط ضعف برنامه‌ریزی برای حضور داوران المپیاد فیلم‌سازی قلمداد شد. جا دارد از دبیر محترم المپیاد، دفتر انجمن سینمای جوانان دفتر همدان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان، همکارانم در بنیاد فارابی و دبیرخانه المپیاد و نیز مجتمع شهید آوینی به ‌خاطر برگزاری مطلوب و منظم این رویدادِ نوپا تشکر و قدردانی ویژه داشته باشم. در خاتمه، چند نکته درباره این جریان نوپا در عصه سینمای ایران، گفتنی است:

- تجربه المپیاد در عرصه هنر و سینما در کشورمان تجربه‌ای نو و بدیع محسوب می‌شود و تداوم این المپیاد تنها راز موفقیتِ این جریان مهم هنری است. نگارنده امیدوار است این حرکت تحت ‌تأثیر تغییر دولت‌ها و مسائل غیرهنری قرار نگیرد و مانند رویدادهای مهم دیگر، مانند جشنواره‌های فجر، تداوم یابد. هدف المپیاد، تربیت و معرفی فیلم‌سازان نسل آینده ایران است و با برگزاری مداوم این المپیاد، شاهد رشد و شکوفایی فرهنگ سینما‌رفتن، فیلم‌دیدن و از همه مهم‌تر، رشد و شکوفایی فیلم‌سازان بومی و ملی کشورمان خواهیم بود.
- بنیاد سینمایی فارابی براساس وظیفه خود و در چارچوب همفکری و همراهی با شورای راهبری و سیاست‌گذاری سینمای کودک و نوجوان، همچنان به حمایت از سینمای کودک، نوجوان و بزرگسال ادامه خواهد داد. به یاد خواهیم داشت دغدغه‌های نوجوانان ایران باید در قاب سینمای ملی، به زبان هنر تلألؤ یابد و این میسر نمی‌شود، مگر با کمک همه خانواده‌های ایرانی که نسلِ نو را صاحب امروز هم می‌بینند. ما در جشنواره همدان و المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان، نخستین گام را برای سپردن جهانمان به دست این نسل برداشتیم؛ نسلی که «جهانی عاری از خشونت و صلح پایدار» را خواهد ساخت. باید بپذیریم نوجوانِ امروز ما با نوجوانِ نسل‌های پیشین متفاوت است. او به ‌واسطه جهان بی‌مرزی که در آن متولد شده و بار آمده، بهتر از نسل‌های پیشین اهمیت صلح را می‌شناسد و نقش هنر را در پیشبرد آن به‌خوبی می‌داند. به هر تقدیر، آنچه در ذهن نوجوانِ امروز ما می‌گذرد همان تصویری است که فردای سرزمین ما را خواهد ساخت. بر‌این‌اساس، جشنواره فیلم نوجوان همدان؛ به‌ویژه المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان کشور و زمینه‌ای که در آن برای شناخت استعدادهای نوجوان فراهم شد، گامی در جهت شناخت آینده ایران و برنامه‌ریزی براساس اندیشه‌های شهروندان فردای کشورمان خواهد بود.

شامگاه چهارشنبه هشتم مهرماه، پرونده جشنواره بین‌المللی فیلم‌های نوجوانان ایران و نخستین المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان کشور، با معرفی برترین‌ها در شهر تاریخی همدان بسته شد. این پایان، آغازِ حرکتِ صاحبان اصلی جشنواره، یعنی نوجوانان سراسرِ ایران است. جشنواره‌ای که به افتخار نوجوانان کشورمان و حضور مفید و مؤثر آنان، واقعا جشنواره نوجوانان بود. برگزاری نخستین المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان هم‌زمان با جشنواره فیلم‌های نوجوانان همدان، گام نخست برای تربیت فیلم‌سازانی است که فردا را می‌سازند؛ فرصتی ارزشمند که در آن ضمن ارائه آثار خاص، برگزیده و شگرف نوجوانانِ سراسر کشور، در فضای عمومی و در کنار بزرگسالان، پیش‌کسوتان و هنرمندان عرصه سینما، فرصتی جدید برای آشنایی با استعدادهای ناشناخته و نوظهور نوجوان کشور پدید آید. به ‌عنوان متولی برگزاری این رویداد، دستاوردهای برگزاری المپیاد را به‌اختصار بیان می‌کنم:

1- فعال‌ترشدن مراکز تولید فیلم و آثار کوتاه و نیمه‌بلند و بلند، مانند انجمن سینمای جوانان ایران در کنار بنیاد سینمایی فارابی که می‌تواند برای سایر ارگان‌ها و نهادهای حامی و تولید‌کننده فیلم، الگویی مناسب برای همکاری‌های آتی باشد. همچنین امکان جلب و جذب سایر ارگان‌ها و نهادهای دارای سرمایه و ظرفیت‌های همکاری، به منظور مشارکت در برگزاری المپیاد فیلم‌سازی، در آینده، به وجود آمده است.

2- شناسایی و فرصت‌آفرینی برای استعدادهای نوظهور عرصه فیلم‌سازی کوتاه به‌ صورت عادلانه از سراسر کشور که می‌تواند برای این نوجوانان و جوانان، خودباوری و ترغیب لازم را برای ساخت فیلم‌های آتی به ارمغان آورد. همچنین جوانان و نوجوانان المپیادی می‌توانند الگوهای مناسبی برای هم‌سن‌وسالان شهرها و استان‌های خود و دیگر نقاط کشور باشند.
3- آموزش در کنار مرور آثار فیلم‌سازی به نوجوانان و جوانان برگزیده این المپیاد که پس از طی این دوره، هریک می‌توانند در شهر و دیار خود این آموزش‌ها و اندوخته‌ها را اشاعه دهند.
4 - حضور پیش‌کسوتان و هنرمندان عرصه سینما در کنار شرکت‌کنندگان نوجوان و جوان، در دوره‌های پیشین نیز به ‌صورت پراکنده و در نشست‌های تخصصی امکان‌پذیر بود، اما در هیچ دوره‌ای از جشنواره فیلم‌های نوجوانان، برقراری ارتباط میان نسل قدیم و کارکشته سینما با نوجوانان و جوانان امروزی کشور با عنوان «المپیاد فیلم‌سازی»، به ‌این‌ شکل شفاف و بی‌واسطه نبوده است. بزرگان سینما و هنر کشور، مانند آقایان کیومرث پوراحمد، حمید جبلی، مجتبی راعی، وحید نیکخواه‌آزاد، ابراهیم فروزش، کامپوزیا پرتویی، مجتبی اقدامی، خانم مرضیه برومند و... به همراه دبیر جشنواره، آقای علیرضا شجاع‌نوری -که ایده اولیه برگزاری المپیاد از آن اوست- در ایام برگزاری جشنواره همدان و المپیاد، دیدارهای مستقیم با برگزیدگان المپیاد فیلم‌سازی داشتند و به تبادل نظر و انتقال دانش و اندوخته‌های گران‌قدر خود پرداختند.
5- در ارتباطات رودررو و بی‌واسطه حاضران در جشنواره، تنوع و جذابیت‌های فرهنگی و بومی و نژادی و قومی، به حدی چشمگیر بود که فیلم‌سازان نوجوان این عرصه، به ‌نوعی سفیران فرهنگ و اقوام ایرانی بودند و فیلم‌های این نوجوانان برای داوران نوجوان و بین‌المللی و مخاطبان عام، ایرانی یکپارچه و سراسر تنوع، همراه با مفاهیم زیبا و دلنشین نسلِ جدید را به نمایش درآورد.
6- تعلیم اخلاق‌مداری و روحیه همیاری و جمعی و همراهی برای ارتقای کمی و کیفی جشنواره با اضافه‌شدن المپیاد فیلم‌سازی، شور و شوق کم‌نظیری در میان شرکت‌کنندگان و مخاطبان پدید آورد تا حدی که برگزاری المپیاد فیلم‌سازی و ارائه نتایج آن به ‌عنوان «استان» برتر و «فیلم‌ساز نوجوان» برتر، عملکرد اهالی رسانه و مطبوعات و ستاد برگزاری جشنواره را تحت‌الشعاع قرار داد.
7- برگزاری این المپیاد با حضور 80 فیلم‌ساز جوان و نوجوان دختر و پسر در سالن پلاتوی مجتمع شهید آوینی همدان و تماشای 88 فیلم برگزیده از 31 استان در برنامه‌ای سه‌روزه، اخذ آرای داورانِ این المپیاد در روندی دموکراتیک، حضور آنان در نشست‌های تخصصی شبانه در سالن کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان، به صورت مستمر و نیز شرکت در گفت‌وگوی‌های تخصصی پیش‌کسوتان سینما با المپیادی‌ها و... نظم و انضباط خاصی داشت. تداخل‌نداشتن با سایر برنامه‌ها و بی‌هدف حضور‌نداشتن این حجم از حاضران در فضاهای عمومی جشنواره، نشان از برنامه‌ریزی دقیق و منظم همکارانمان در این بخش داشت که به گواه اعضای دبیرخانه جشنواره و اهالی رسانه، در دوره‌های جشنواره‌های کودک و نوجوان تا به حال دیده نشده است.
بااین‌حال، فشردگی برنامه‌های آنان که در برخی مواقع به خستگی این نوجوانان انجامید، از نقاط ضعف برنامه‌ریزی برای حضور داوران المپیاد فیلم‌سازی قلمداد شد. جا دارد از دبیر محترم المپیاد، دفتر انجمن سینمای جوانان دفتر همدان، اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی همدان، همکارانم در بنیاد فارابی و دبیرخانه المپیاد و نیز مجتمع شهید آوینی به ‌خاطر برگزاری مطلوب و منظم این رویدادِ نوپا تشکر و قدردانی ویژه داشته باشم. در خاتمه، چند نکته درباره این جریان نوپا در عصه سینمای ایران، گفتنی است:

- تجربه المپیاد در عرصه هنر و سینما در کشورمان تجربه‌ای نو و بدیع محسوب می‌شود و تداوم این المپیاد تنها راز موفقیتِ این جریان مهم هنری است. نگارنده امیدوار است این حرکت تحت ‌تأثیر تغییر دولت‌ها و مسائل غیرهنری قرار نگیرد و مانند رویدادهای مهم دیگر، مانند جشنواره‌های فجر، تداوم یابد. هدف المپیاد، تربیت و معرفی فیلم‌سازان نسل آینده ایران است و با برگزاری مداوم این المپیاد، شاهد رشد و شکوفایی فرهنگ سینما‌رفتن، فیلم‌دیدن و از همه مهم‌تر، رشد و شکوفایی فیلم‌سازان بومی و ملی کشورمان خواهیم بود.
- بنیاد سینمایی فارابی براساس وظیفه خود و در چارچوب همفکری و همراهی با شورای راهبری و سیاست‌گذاری سینمای کودک و نوجوان، همچنان به حمایت از سینمای کودک، نوجوان و بزرگسال ادامه خواهد داد. به یاد خواهیم داشت دغدغه‌های نوجوانان ایران باید در قاب سینمای ملی، به زبان هنر تلألؤ یابد و این میسر نمی‌شود، مگر با کمک همه خانواده‌های ایرانی که نسلِ نو را صاحب امروز هم می‌بینند. ما در جشنواره همدان و المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان، نخستین گام را برای سپردن جهانمان به دست این نسل برداشتیم؛ نسلی که «جهانی عاری از خشونت و صلح پایدار» را خواهد ساخت. باید بپذیریم نوجوانِ امروز ما با نوجوانِ نسل‌های پیشین متفاوت است. او به ‌واسطه جهان بی‌مرزی که در آن متولد شده و بار آمده، بهتر از نسل‌های پیشین اهمیت صلح را می‌شناسد و نقش هنر را در پیشبرد آن به‌خوبی می‌داند. به هر تقدیر، آنچه در ذهن نوجوانِ امروز ما می‌گذرد همان تصویری است که فردای سرزمین ما را خواهد ساخت. بر‌این‌اساس، جشنواره فیلم نوجوان همدان؛ به‌ویژه المپیاد فیلم‌سازی نوجوانان کشور و زمینه‌ای که در آن برای شناخت استعدادهای نوجوان فراهم شد، گامی در جهت شناخت آینده ایران و برنامه‌ریزی براساس اندیشه‌های شهروندان فردای کشورمان خواهد بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.