هنوز فرصت هست
ساغر خاکدان دلیر
روزی شیطان به فرشتهای میرسد و از او میپرسد تو برای آنکه به مردمان شکستخورده روحیه بدهی، به آنها چه میگویی. فرشته گفت به آنها میگویم «هنوز فرصت هست» و فرشته از شیطان پرسید تو برای گمراهکردن مردمان و شکستدادن آنها به آنان چه میگویی. شیطان گفت من هم به آنها میگویم «هنوز فرصت هست».
نمایشگاه صندلی فرصتی بود برای بازنگری در نگاه به طراحی معاصر و شاید تمرینی برای تغییر مسیر از برداشت مستقیم و متعهدشدن به خلق و به نواندیشیدن. فرصت پیشآمده از چند جنبه قابل بازخوانی است. از سویی صندلی بهعنوان شیء میتواند دامنهای از بیان مفهومی صندلی بهمثابه مجسمه قابل نشستن تا صندلی بهعنوان شیء با قابلیت تکثیر انبوه را پوشش دهد از این منظر نمایشگاه صندلی توانسته است به کلیات این دامنه از تأویل صندلی پاسخ گوید. اما از سوی دیگر، اندیشیدن در راستای دستیابی به فرم، عملکرد یا شیوه ساخت خلاق و متفاوت نیز باید مد نظر طراحان باشد. شاید تعداد اندکی از آثار نمایشگاه توانستهاند اثری خلاق و متفاوت را عرضه کنند. چنین بهنظر میرسد معماران امتداد ذهنی خود را در خلق آثار معماری به طراحی صندلی تعمیم دادهاند و بیشتر از آنکه به دنبال خلق اثری متفاوت باشند، شیوهگری خود در طرحهای معماری را به این طرح بسط دادهاند. ناهنجاری این تعمیم در آنجا بیشتر نمایانگر میشود که بعضا صندلیها دارای تناسبات صحیح چه بهعنوان صندلی و چه بهعنوان شیء نیستند. شاید تناسبات نامتجانس آثار نمایشگاه یادآور آن باشد که طراحان آثار بیشتر با
اندازههای متفاوتی از حجمسازی درگیر بودهاند و نتوانستهاند معیارهای طراحی در این مقیاس را درک کنند. این ناهمگونی تناسبات بعضا چه در ابعاد وارگونومی و چه در جزئیات اجرائی اتصالات و انتخاب مصالح دیده میشود.
سالها جمود ذهنی برآمده از واردات بیرویه کالاهای ارزانقیمت و برداشت مستقیم تولیدکنندگان داخلی از طرحهای ژورنالی، مبحث طراحی را در انزوا قرار داده است اما اتفاقی که همه تولیدکنندگان داخلی از وقوعش در هراس هستند و در برهه کنونی راه برونرفتی از آن متصور نیست، ایجاد پیوند با جامعه جهانی است. بازارهای جهانی سالهاست مقوله طراحی و خلق فرمهای نو را بهعنوان چاشنی ایجاد ارزشافزوده به کار بسته و ما برای رقابت و ماندگاری باید از فرصتهای پیشآمده در این راستا بهرهبرداری کنیم. در فضای بهوجودآمده پساتحریم، طراح ایرانی با چالشهای فراوانی روبهرو خواهد بود و باید بتواند عقبماندگی دههها را در چند سال جبران کند تا بتواند در سطح جهان به رقابت بپردازد. دراینراستا طراح باید علاوه بر تقویت شاکلههای ذهنی و قدرت طراحی، درک صحیح از مؤلفههای تأثیرگذار بر پروسه تولید، توزیع و مصرف را درک کرده و قادر به انطباق خود و طرح با آنها باشد.
لیکن از کاستیهای این نمایشگاه شاید بتوان به عدم مشارکت بخش تولید در به وجود آمدن یا استقبال در تولید آثار بهصورت گسترده اشاره کرد. تولیدکننده ایرانی هنوز نتوانسته است متعهد به خلق محصول منحصربهفرد خود شود. باید این راه را تداوم بخشید تا شاید روزی نمایشگاه صندلی حاصل فعالیت گروهی طراحان و شرکتهای تولیدی و گروههای تحقیق و توسعه ایرانی باشد،
هنوز فرصت هست.
روزی شیطان به فرشتهای میرسد و از او میپرسد تو برای آنکه به مردمان شکستخورده روحیه بدهی، به آنها چه میگویی. فرشته گفت به آنها میگویم «هنوز فرصت هست» و فرشته از شیطان پرسید تو برای گمراهکردن مردمان و شکستدادن آنها به آنان چه میگویی. شیطان گفت من هم به آنها میگویم «هنوز فرصت هست».
نمایشگاه صندلی فرصتی بود برای بازنگری در نگاه به طراحی معاصر و شاید تمرینی برای تغییر مسیر از برداشت مستقیم و متعهدشدن به خلق و به نواندیشیدن. فرصت پیشآمده از چند جنبه قابل بازخوانی است. از سویی صندلی بهعنوان شیء میتواند دامنهای از بیان مفهومی صندلی بهمثابه مجسمه قابل نشستن تا صندلی بهعنوان شیء با قابلیت تکثیر انبوه را پوشش دهد از این منظر نمایشگاه صندلی توانسته است به کلیات این دامنه از تأویل صندلی پاسخ گوید. اما از سوی دیگر، اندیشیدن در راستای دستیابی به فرم، عملکرد یا شیوه ساخت خلاق و متفاوت نیز باید مد نظر طراحان باشد. شاید تعداد اندکی از آثار نمایشگاه توانستهاند اثری خلاق و متفاوت را عرضه کنند. چنین بهنظر میرسد معماران امتداد ذهنی خود را در خلق آثار معماری به طراحی صندلی تعمیم دادهاند و بیشتر از آنکه به دنبال خلق اثری متفاوت باشند، شیوهگری خود در طرحهای معماری را به این طرح بسط دادهاند. ناهنجاری این تعمیم در آنجا بیشتر نمایانگر میشود که بعضا صندلیها دارای تناسبات صحیح چه بهعنوان صندلی و چه بهعنوان شیء نیستند. شاید تناسبات نامتجانس آثار نمایشگاه یادآور آن باشد که طراحان آثار بیشتر با
اندازههای متفاوتی از حجمسازی درگیر بودهاند و نتوانستهاند معیارهای طراحی در این مقیاس را درک کنند. این ناهمگونی تناسبات بعضا چه در ابعاد وارگونومی و چه در جزئیات اجرائی اتصالات و انتخاب مصالح دیده میشود.
سالها جمود ذهنی برآمده از واردات بیرویه کالاهای ارزانقیمت و برداشت مستقیم تولیدکنندگان داخلی از طرحهای ژورنالی، مبحث طراحی را در انزوا قرار داده است اما اتفاقی که همه تولیدکنندگان داخلی از وقوعش در هراس هستند و در برهه کنونی راه برونرفتی از آن متصور نیست، ایجاد پیوند با جامعه جهانی است. بازارهای جهانی سالهاست مقوله طراحی و خلق فرمهای نو را بهعنوان چاشنی ایجاد ارزشافزوده به کار بسته و ما برای رقابت و ماندگاری باید از فرصتهای پیشآمده در این راستا بهرهبرداری کنیم. در فضای بهوجودآمده پساتحریم، طراح ایرانی با چالشهای فراوانی روبهرو خواهد بود و باید بتواند عقبماندگی دههها را در چند سال جبران کند تا بتواند در سطح جهان به رقابت بپردازد. دراینراستا طراح باید علاوه بر تقویت شاکلههای ذهنی و قدرت طراحی، درک صحیح از مؤلفههای تأثیرگذار بر پروسه تولید، توزیع و مصرف را درک کرده و قادر به انطباق خود و طرح با آنها باشد.
لیکن از کاستیهای این نمایشگاه شاید بتوان به عدم مشارکت بخش تولید در به وجود آمدن یا استقبال در تولید آثار بهصورت گسترده اشاره کرد. تولیدکننده ایرانی هنوز نتوانسته است متعهد به خلق محصول منحصربهفرد خود شود. باید این راه را تداوم بخشید تا شاید روزی نمایشگاه صندلی حاصل فعالیت گروهی طراحان و شرکتهای تولیدی و گروههای تحقیق و توسعه ایرانی باشد،
هنوز فرصت هست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.