|

محافظه‌کارترین وزیر فرهنگ ترکیه

امره کیزیلکایا.سردبیر سرویس خبر خارجی روزنامه «حریت»

او به‌تازگی به‌عنوان وزیر فرهنگ ترکیه منصوب شده است، اما به‌همین‌زودی علیه رسانه‌های خارجی و پیانیست‌هایی که به مخاطبان‌شان اجازه می‌دهند حین تماشای کنسرت شراب بنوشند، اعلام جنگ داده است. همچنین او مخالف نشستن تماشاگران بر روی کوسن روی زمین است. او قرار است فقط برای مدت‌زمان کوتاهی در دو ماه آینده منصب وزارت فرهنگ را در دولت «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، برعهده داشته باشد، اما خود را برای اجرای پروژه‌های بلندپروازانه‌ای مانند گشایش ایاصوفیه به‌عنوان یک مسجد و متحدکردن کل «جهان ترک» آماده کرده است.
با «یالچین توپچو»، رهبر پیشین حزب اسلام‌گرا و ملی‌گرای «اتحاد بزرگ»، آشنا شوید. دیدگاه‌های او در اشتراک با حزب عدالت توسعه و حزب ملی‌گرای افراطی «حرکت ملی» است. توپچو در حالی منصب وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه را در دولت تحت رهبری «احمد داووداوغلو»، برعهده گرفته است که گفت‌وگوهای انجام‌شده ماه گذشته میان احزاب مختلف برای تشکیل دولت ائتلافی به شکست انجامید. بنابراین قرار است طبق زمان‌بندی صورت‌گرفته در تاریخ یکم نوامبر آینده، ترکیه بار دیگر شاهد برگزاری انتخابات زودهنگام باشد. به گزارش رسانه‌های هوادار دولت در ترکیه، داووداوغلو پیشنهاد تصدی مقام وزارت فرهنگ و گردشگری آن کشور به توپچو را فقط 15 دقیقه پیش از اعلام تشکیل دولت موقت در اواخر روز 28 آگوست گذشته ارائه کرده بود. پس از آن توپچو بدون هیچ‌گونه مخالفتی پیشنهاد را پذیرفته بود. دولت تشکیل‌شده پس از کودتای نظامیان در سال 1980 میلادی، توپچو را از کار به‌عنوان معلم به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی انجام‌داده پیش از کودتا، منع کرد. همین موضوع سبب شد تا او به یک سیاست‌مدار حرفه‌ای تبدیل شود. توپچو در دهه 80 میلادی به «آلپ‌ارسلان تورکش»، بنیان‌گذار حزب حرکت ملی، نزدیک شد (در اینجا گفتنی است «تورگول تورکش» پسر بنیان‌گذار آن حزب نیز، پیشنهاد داووداوغلو برای پذیرش یک کرسی کابینه را پذیرفت. او پیش‌تر به دلیل خارج‌شدن از خطوط حزبی، از حزب مذکور اخراج شده بود). در سال 1992 میلادی، توپچو به گروهی از مخالفان حزب حرکت ملی پیوست که پس از انشعاب از آن به رهبری «محسن یازیجی‌اوغلو» حزب اتحاد بزرگ را تشکیل دادند که از بعد فرهنگی ملی‌گرا و همچنین پان‌اسلامیست بود. توپچو پس از برعهده‌گیری مناصب مختلف در حزب، به‌عنوان مشاور مطبوعاتی نخست‌وزیر در سال 1996 میلادی منصوب شد. او برعهده‌گیری این مقام را مدیون یازیجی‌اوغلو بود. او به مدت 11 سال در این منصب مشغول به کار بود و پس از آن در سال 2007 میلادی به مقام دبیرکلی حزب اتحاد بزرگ رسید. در سال 2009 میلادی، یازیجی‌اوغلو در جریان حادثه سقوط بالگرد درگذشت و توپچو با کسب 507 رأی از مجموع 508 رأی مأخوذه اعضای حزب در جریان برگزاری کنگره فوق‌العاده حزبی، به‌عنوان رهبر جدید حزب انتخاب شد. سه سال پس از ترک مناصب بلندپایه حزبی او از حزب اتحاد بزرگ در سال 2014 میلادی استعفا داد. او ادعا کرد حزب اتحاد بزرگ به‌اشتباه از پیگیری پرونده فساد مالی سال 2013 میلادی که در آن چهره‌های کلیدی حزب عدالت و توسعه هدف حمله و بررسی اتهامات قرار گرفته بودند، حمایت کرده است و علت استعفایش را به این دلیل دانست. او به‌طور آشکارا از هواداران جنبش گولن انتقاد و اظهار کرده آنان در تلاش برای انجام کودتا علیه دولت عدالت و توسعه بوده‌اند. او همچنین مدعی شده گولنیست‌ها مکالمات او را مورد استراق‌سمع قرار داده‌اند. توپچو همچنین یکی از کسانی است که دولت «رجب طیب اردوغان» را مورد ستایش و تمجید قرار داده است. بسیاری از ساکنان آنکارا گمان می‌کردند حزب عدالت و توسعه، او را به‌عنوان نامزد کسب مقام معاونت پیش از انتخابات سراسری هفتم ژوئن گذشته معرفی خواهد کرد، اما چنین موضوعی اتفاق نیفتاد. داووداوغلو فقط زمانی که طبق مفاد قانون اساسی، مجبور به انتخاب چهره‌ای «مستقل» برای کسب مقام وزارت فرهنگ در دولت موقت شده بود، این پیشنهاد را به توپچو ارائه کرد و ظاهرا مطمئن بود وی با این موضوع موافقت خواهد کرد. رسانه‌های هوادار حزب عدالت و توسعه اکنون توپچو را مورد تحسین قرار می‌دهند و از او به‌عنوان فردی یاد می‌کنند که خواهان اتخاذ یک «سیاست فرهنگی ملی - بومی» است. او در نخستین روز برعهده‌گیری منصب وزارت نشان داد جالب‌ترین چهره دولت موقت ترکیه است. توپچو در تاریخ 31 آگوست به خبرنگاران گفت در قلبش این آرزو را دارد بتواند بار دیگر از بنای ایاصوفیه به‌عنوان یک مسجد بازدید کند. زمانی که توپچو در جولای سال 2009 میلادی رهبری حزب اتحاد بزرگ را برعهده داشت، تعدادی از اعضای شاخه جوانان آن حزب به یک کنسرت موسیقی کلاسیک که توسط «ایدیل بیرت»، پیانیست ترک، در استانبول برگزار شده بود، حمله کردند. آنان گفتند در زمان برگزاری این کنسرت در کاخ توپکاپی شراب سرو شده بود که از نظر آنان، «بی‌حرمتی» آشکاری به این بنای تاریخی بوده است.
توپچو به خبرنگار «حریت» گفت اگر بار دیگر چنین مراسمی با وضعیت مشابه برگزار شود، او اجازه نخواهد داد تماشاگران روی زمین و روی کوسن‌ها بنشینند و شراب بنوشند. او یک روز بعد در دیدار با نمایندگان اتانی، اظهار کرد که رؤیایش وحدت جهان ترک «از دریای آدریاتیک تا دیوار بزرگ چین» است. با وجود آنکه تأکید می‌شود او وزیری مستقل است، اما در کلامش از سیاست‌های حزب عدالت و توسعه و شعارهای آن نظیر «نیاز ترکیه به نظام تک‌حزبی» و «جنگ علیه تروریسم» حمایت می‌کند. توپچو در تاریخ چهارم سپتامبر به‌اشتباه نام حزب عدالت و توسعه تحت رهبری «داووداوغلو» را حزب «آناوطن» بیان کرد. در همان هفته او دو گاف دیگر در سخنانش داشت؛ نخست آنکه نتوانست نام یکی از بازیگران منتقد دولت که اخیرا از تئاتر دولتی اخراج شده را تشخیص دهد و دیگر در زمانی بود که از او درباره مرکز فرهنگی آتاتورک در میدان تقسیم استانبول سؤال شده بود، اما او درباره تاریخ لیبی صحبت کرد. توپچو همچنین در پنجم سپتامبر با اعلام جنگ رسمی علیه رسانه‌های خارجی، گفت: «همان‌گونه که اجداد ما با سرنیزه و توپخانه در گالیپولی جنگیدند، ما نیز امروز علیه اشپیگل، بی‌بی‌سی، رویترز و سی‌ان‌ان در حال نبرد هستیم». باید گفت سیاست‌های راست‌گرایانه در ترکیه همواره با به‌حاشیه‌راندن دیگری، بیگانه‌ستیزی و بیگانه‌هراسی، نظریه‌های توطئه، وطن‌پرستی متعصبانه و کادرهایی از سیاست‌مداران با خط مشی پوپولیستی، همراه بوده است. با حضور «یالچین توپچو»، چهره کلیدی حزب اتحاد بزرگ در دولت موقت تازه ترکیه، پژوهشگران علوم سیاسی به داده مفیدتری دست یافته‌اند تا بتوانند چگونگی تلاش حزب عدالت و توسعه برای حفظ آلترناتیو در جناح راست سیاسی ترکیه را مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار دهند. همین موضوع و سیاست همراه با پاداش و مجازات حزب عدالت و توسعه در قبال چهره‌های جناح راست سیاسی بوده که علت اصلی یک دهه سلطه را برای حزب عدالت و توسعه فراهم کرده است.

او به‌تازگی به‌عنوان وزیر فرهنگ ترکیه منصوب شده است، اما به‌همین‌زودی علیه رسانه‌های خارجی و پیانیست‌هایی که به مخاطبان‌شان اجازه می‌دهند حین تماشای کنسرت شراب بنوشند، اعلام جنگ داده است. همچنین او مخالف نشستن تماشاگران بر روی کوسن روی زمین است. او قرار است فقط برای مدت‌زمان کوتاهی در دو ماه آینده منصب وزارت فرهنگ را در دولت «رجب طیب اردوغان»، رئیس‌جمهوری ترکیه، برعهده داشته باشد، اما خود را برای اجرای پروژه‌های بلندپروازانه‌ای مانند گشایش ایاصوفیه به‌عنوان یک مسجد و متحدکردن کل «جهان ترک» آماده کرده است.
با «یالچین توپچو»، رهبر پیشین حزب اسلام‌گرا و ملی‌گرای «اتحاد بزرگ»، آشنا شوید. دیدگاه‌های او در اشتراک با حزب عدالت توسعه و حزب ملی‌گرای افراطی «حرکت ملی» است. توپچو در حالی منصب وزارت فرهنگ و گردشگری ترکیه را در دولت تحت رهبری «احمد داووداوغلو»، برعهده گرفته است که گفت‌وگوهای انجام‌شده ماه گذشته میان احزاب مختلف برای تشکیل دولت ائتلافی به شکست انجامید. بنابراین قرار است طبق زمان‌بندی صورت‌گرفته در تاریخ یکم نوامبر آینده، ترکیه بار دیگر شاهد برگزاری انتخابات زودهنگام باشد. به گزارش رسانه‌های هوادار دولت در ترکیه، داووداوغلو پیشنهاد تصدی مقام وزارت فرهنگ و گردشگری آن کشور به توپچو را فقط 15 دقیقه پیش از اعلام تشکیل دولت موقت در اواخر روز 28 آگوست گذشته ارائه کرده بود. پس از آن توپچو بدون هیچ‌گونه مخالفتی پیشنهاد را پذیرفته بود. دولت تشکیل‌شده پس از کودتای نظامیان در سال 1980 میلادی، توپچو را از کار به‌عنوان معلم به‌دلیل فعالیت‌های سیاسی انجام‌داده پیش از کودتا، منع کرد. همین موضوع سبب شد تا او به یک سیاست‌مدار حرفه‌ای تبدیل شود. توپچو در دهه 80 میلادی به «آلپ‌ارسلان تورکش»، بنیان‌گذار حزب حرکت ملی، نزدیک شد (در اینجا گفتنی است «تورگول تورکش» پسر بنیان‌گذار آن حزب نیز، پیشنهاد داووداوغلو برای پذیرش یک کرسی کابینه را پذیرفت. او پیش‌تر به دلیل خارج‌شدن از خطوط حزبی، از حزب مذکور اخراج شده بود). در سال 1992 میلادی، توپچو به گروهی از مخالفان حزب حرکت ملی پیوست که پس از انشعاب از آن به رهبری «محسن یازیجی‌اوغلو» حزب اتحاد بزرگ را تشکیل دادند که از بعد فرهنگی ملی‌گرا و همچنین پان‌اسلامیست بود. توپچو پس از برعهده‌گیری مناصب مختلف در حزب، به‌عنوان مشاور مطبوعاتی نخست‌وزیر در سال 1996 میلادی منصوب شد. او برعهده‌گیری این مقام را مدیون یازیجی‌اوغلو بود. او به مدت 11 سال در این منصب مشغول به کار بود و پس از آن در سال 2007 میلادی به مقام دبیرکلی حزب اتحاد بزرگ رسید. در سال 2009 میلادی، یازیجی‌اوغلو در جریان حادثه سقوط بالگرد درگذشت و توپچو با کسب 507 رأی از مجموع 508 رأی مأخوذه اعضای حزب در جریان برگزاری کنگره فوق‌العاده حزبی، به‌عنوان رهبر جدید حزب انتخاب شد. سه سال پس از ترک مناصب بلندپایه حزبی او از حزب اتحاد بزرگ در سال 2014 میلادی استعفا داد. او ادعا کرد حزب اتحاد بزرگ به‌اشتباه از پیگیری پرونده فساد مالی سال 2013 میلادی که در آن چهره‌های کلیدی حزب عدالت و توسعه هدف حمله و بررسی اتهامات قرار گرفته بودند، حمایت کرده است و علت استعفایش را به این دلیل دانست. او به‌طور آشکارا از هواداران جنبش گولن انتقاد و اظهار کرده آنان در تلاش برای انجام کودتا علیه دولت عدالت و توسعه بوده‌اند. او همچنین مدعی شده گولنیست‌ها مکالمات او را مورد استراق‌سمع قرار داده‌اند. توپچو همچنین یکی از کسانی است که دولت «رجب طیب اردوغان» را مورد ستایش و تمجید قرار داده است. بسیاری از ساکنان آنکارا گمان می‌کردند حزب عدالت و توسعه، او را به‌عنوان نامزد کسب مقام معاونت پیش از انتخابات سراسری هفتم ژوئن گذشته معرفی خواهد کرد، اما چنین موضوعی اتفاق نیفتاد. داووداوغلو فقط زمانی که طبق مفاد قانون اساسی، مجبور به انتخاب چهره‌ای «مستقل» برای کسب مقام وزارت فرهنگ در دولت موقت شده بود، این پیشنهاد را به توپچو ارائه کرد و ظاهرا مطمئن بود وی با این موضوع موافقت خواهد کرد. رسانه‌های هوادار حزب عدالت و توسعه اکنون توپچو را مورد تحسین قرار می‌دهند و از او به‌عنوان فردی یاد می‌کنند که خواهان اتخاذ یک «سیاست فرهنگی ملی - بومی» است. او در نخستین روز برعهده‌گیری منصب وزارت نشان داد جالب‌ترین چهره دولت موقت ترکیه است. توپچو در تاریخ 31 آگوست به خبرنگاران گفت در قلبش این آرزو را دارد بتواند بار دیگر از بنای ایاصوفیه به‌عنوان یک مسجد بازدید کند. زمانی که توپچو در جولای سال 2009 میلادی رهبری حزب اتحاد بزرگ را برعهده داشت، تعدادی از اعضای شاخه جوانان آن حزب به یک کنسرت موسیقی کلاسیک که توسط «ایدیل بیرت»، پیانیست ترک، در استانبول برگزار شده بود، حمله کردند. آنان گفتند در زمان برگزاری این کنسرت در کاخ توپکاپی شراب سرو شده بود که از نظر آنان، «بی‌حرمتی» آشکاری به این بنای تاریخی بوده است.
توپچو به خبرنگار «حریت» گفت اگر بار دیگر چنین مراسمی با وضعیت مشابه برگزار شود، او اجازه نخواهد داد تماشاگران روی زمین و روی کوسن‌ها بنشینند و شراب بنوشند. او یک روز بعد در دیدار با نمایندگان اتانی، اظهار کرد که رؤیایش وحدت جهان ترک «از دریای آدریاتیک تا دیوار بزرگ چین» است. با وجود آنکه تأکید می‌شود او وزیری مستقل است، اما در کلامش از سیاست‌های حزب عدالت و توسعه و شعارهای آن نظیر «نیاز ترکیه به نظام تک‌حزبی» و «جنگ علیه تروریسم» حمایت می‌کند. توپچو در تاریخ چهارم سپتامبر به‌اشتباه نام حزب عدالت و توسعه تحت رهبری «داووداوغلو» را حزب «آناوطن» بیان کرد. در همان هفته او دو گاف دیگر در سخنانش داشت؛ نخست آنکه نتوانست نام یکی از بازیگران منتقد دولت که اخیرا از تئاتر دولتی اخراج شده را تشخیص دهد و دیگر در زمانی بود که از او درباره مرکز فرهنگی آتاتورک در میدان تقسیم استانبول سؤال شده بود، اما او درباره تاریخ لیبی صحبت کرد. توپچو همچنین در پنجم سپتامبر با اعلام جنگ رسمی علیه رسانه‌های خارجی، گفت: «همان‌گونه که اجداد ما با سرنیزه و توپخانه در گالیپولی جنگیدند، ما نیز امروز علیه اشپیگل، بی‌بی‌سی، رویترز و سی‌ان‌ان در حال نبرد هستیم». باید گفت سیاست‌های راست‌گرایانه در ترکیه همواره با به‌حاشیه‌راندن دیگری، بیگانه‌ستیزی و بیگانه‌هراسی، نظریه‌های توطئه، وطن‌پرستی متعصبانه و کادرهایی از سیاست‌مداران با خط مشی پوپولیستی، همراه بوده است. با حضور «یالچین توپچو»، چهره کلیدی حزب اتحاد بزرگ در دولت موقت تازه ترکیه، پژوهشگران علوم سیاسی به داده مفیدتری دست یافته‌اند تا بتوانند چگونگی تلاش حزب عدالت و توسعه برای حفظ آلترناتیو در جناح راست سیاسی ترکیه را مورد ارزیابی و تجزیه و تحلیل قرار دهند. همین موضوع و سیاست همراه با پاداش و مجازات حزب عدالت و توسعه در قبال چهره‌های جناح راست سیاسی بوده که علت اصلی یک دهه سلطه را برای حزب عدالت و توسعه فراهم کرده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.