|

در حاشیه کنسرت انور براهم

آداب هم‌نوایی

سوسن شریعتی

چه خوب که انور براهمِ تونسی با عودش به ایران آمد، وزارت ارشاد آمدنش را ممکن کرد و مانعی تراشیده نشد برای شنیدن موسیقی‌ای که آشتی است و گفت‌وگو و میزبان. باید بیایند به ایران تا غیرقابل پیش‌بینی‌بودن ما را به چشم خویشتن ببینند. ما را و وزارتخانه‌هایمان را. برای ما هم خوب شد که آمد و رفتیم و گوش کردیم به این موسیقی‌ای که سال‌ها است همه تیپ و همه نوع را می‌کشاند به کنسرت‌های انور براهم (همین پارسال، هشت‌ هزار نفر در تونس)؛ غربی را برای شنیدن ملودی‌های شرقی، شرقی را به واسطه مدرنیته نت‌ها (ترکیبی از جاز و موسیقی کلاسیک...) برای همین مای دودل و «هاج‌و‌واج مونده مردد»، به اینکه تن دهیم یا دل بکنیم، گوش‌کردن به موسیقی غیرقابل‌پیش‌بینی انور براهم خوب است، برای انواع و اقسام ما:
- برای دلواپسان تا ببینند (بشنوند) لزومی ندارد از درآمیختن عناصر به‌ظاهر متضاد، هراسی داشت از ترس اینکه از اصالت بیفتی. از این سازهای چهارگان‌هایی که با رعایت نوبت تن می‌دهند به مشاعره با یکدیگر بی‌آنکه شأن خود را ازدست بدهند، باید یاد گرفت؛ این عودی که در اقلیت مانده است و در محاصره سه ساز غربی بی‌واهمه و واکنش، با حفظ تمامیت خود میدان می‌گیرد و پیانو را وامی‌دارد که هرازچندی دل دهد به فانتزی ملودی‌های شرقی.
- برای آنهایی که به دو سوت می‌شوند مدرن و پشت می‌کنند به خود تا رو کرده باشند به توهمی به نام جهان‌شمول هم، خوب شد. باز همین عود است که معلوم می‌کند جهان‌شمولِ تکپارچه و متحدالشکل وجود ندارد و مدرن‌بودن مجبور است تن دهد به چندصدایی.
- برای بازگشت به خویشی‌ها هم بد نشد تا روشن شود بازگشت آن‌قدرها هم آسان نیست، وگرنه می‌شود پناه‌بردن به یک مرده ریگ یا یک نوستالژی ِگیرم مقبول و در بهترین شکل یک شتر-گاو- پلنگ.
- برای همه کسانی که ناممکن می‌دانند جمع نقیضین را هم، خوب شد؛ همه ناب‌گرایان، همه آنهایی که یا رومی روم‌اند یا زنگی زنگ و مدام در حال برملاکردن تناقضات دنیاها تا رو کرده باشند دست همه سنتزهایی که زیاده‌خواه‌اند و خوشبین یا شارلاتان؛ دنیاها را خط و خط‌کشی‌شده می‌دانند و تردد را ناممکن می‌سازند. موسیقی انور براهم، موسیقی‌ای است پرتعلیق، تعلیقی که سرگردانی نت‌ها نیست و اعتنا دارد به یکدیگر و به عبارتی تن می‌دهد به نوعی مشاعره تا گفت‌وگو، گفت‌وگوی کرها نباشد. با شنیدن موسیقی انور براهم شنونده متقاعد می‌شود که ریشه‌ها را می‌توان فراخواند و نشاند در یک موقعیت امروزی. شرق را بی‌آنکه از شکوه، طمأنینه و عمق بیفتد، می‌شود برد به استقبال «خارجی» و غرب را دعوت کرد به اندرون، بی‌آنکه هوس نشستن بر صدر کند؛ تعدد و تنوع را لحاظ کرد و توقع هارمونی داشت؛ حافظه داشت و تخیل نیز؛ به ارث برد (مثلاً عود را) و وفادارانه حال‌وهوایی جدید ساخت و مطمئن بود که این همه نه زیاده‌خواهی است، نه ساده‌لوحی و نه شارلاتانیسم. در دنیای تفکر که هنوز بحث داغ است و این پرسش که جمع دوگانه‌ها، شدنی است یا نه؛ در جهان سیاست هم گفت‌وگوی تمدن‌ها دو پهلو مانده است؛ در روزمره ما که شده است شتر گاو پلنگ؛ در معماری ما که واویلا است. در دنیای نت‌ها اما ظاهرا اوضاع بهتر است. باید بنشینی در محضر انور براهم تا امیدوار شوی به اینکه شدنی است. فقط آدابی دارد که باید به‌جا آورده شود. جای شریعتی خالی بود.

چه خوب که انور براهمِ تونسی با عودش به ایران آمد، وزارت ارشاد آمدنش را ممکن کرد و مانعی تراشیده نشد برای شنیدن موسیقی‌ای که آشتی است و گفت‌وگو و میزبان. باید بیایند به ایران تا غیرقابل پیش‌بینی‌بودن ما را به چشم خویشتن ببینند. ما را و وزارتخانه‌هایمان را. برای ما هم خوب شد که آمد و رفتیم و گوش کردیم به این موسیقی‌ای که سال‌ها است همه تیپ و همه نوع را می‌کشاند به کنسرت‌های انور براهم (همین پارسال، هشت‌ هزار نفر در تونس)؛ غربی را برای شنیدن ملودی‌های شرقی، شرقی را به واسطه مدرنیته نت‌ها (ترکیبی از جاز و موسیقی کلاسیک...) برای همین مای دودل و «هاج‌و‌واج مونده مردد»، به اینکه تن دهیم یا دل بکنیم، گوش‌کردن به موسیقی غیرقابل‌پیش‌بینی انور براهم خوب است، برای انواع و اقسام ما:
- برای دلواپسان تا ببینند (بشنوند) لزومی ندارد از درآمیختن عناصر به‌ظاهر متضاد، هراسی داشت از ترس اینکه از اصالت بیفتی. از این سازهای چهارگان‌هایی که با رعایت نوبت تن می‌دهند به مشاعره با یکدیگر بی‌آنکه شأن خود را ازدست بدهند، باید یاد گرفت؛ این عودی که در اقلیت مانده است و در محاصره سه ساز غربی بی‌واهمه و واکنش، با حفظ تمامیت خود میدان می‌گیرد و پیانو را وامی‌دارد که هرازچندی دل دهد به فانتزی ملودی‌های شرقی.
- برای آنهایی که به دو سوت می‌شوند مدرن و پشت می‌کنند به خود تا رو کرده باشند به توهمی به نام جهان‌شمول هم، خوب شد. باز همین عود است که معلوم می‌کند جهان‌شمولِ تکپارچه و متحدالشکل وجود ندارد و مدرن‌بودن مجبور است تن دهد به چندصدایی.
- برای بازگشت به خویشی‌ها هم بد نشد تا روشن شود بازگشت آن‌قدرها هم آسان نیست، وگرنه می‌شود پناه‌بردن به یک مرده ریگ یا یک نوستالژی ِگیرم مقبول و در بهترین شکل یک شتر-گاو- پلنگ.
- برای همه کسانی که ناممکن می‌دانند جمع نقیضین را هم، خوب شد؛ همه ناب‌گرایان، همه آنهایی که یا رومی روم‌اند یا زنگی زنگ و مدام در حال برملاکردن تناقضات دنیاها تا رو کرده باشند دست همه سنتزهایی که زیاده‌خواه‌اند و خوشبین یا شارلاتان؛ دنیاها را خط و خط‌کشی‌شده می‌دانند و تردد را ناممکن می‌سازند. موسیقی انور براهم، موسیقی‌ای است پرتعلیق، تعلیقی که سرگردانی نت‌ها نیست و اعتنا دارد به یکدیگر و به عبارتی تن می‌دهد به نوعی مشاعره تا گفت‌وگو، گفت‌وگوی کرها نباشد. با شنیدن موسیقی انور براهم شنونده متقاعد می‌شود که ریشه‌ها را می‌توان فراخواند و نشاند در یک موقعیت امروزی. شرق را بی‌آنکه از شکوه، طمأنینه و عمق بیفتد، می‌شود برد به استقبال «خارجی» و غرب را دعوت کرد به اندرون، بی‌آنکه هوس نشستن بر صدر کند؛ تعدد و تنوع را لحاظ کرد و توقع هارمونی داشت؛ حافظه داشت و تخیل نیز؛ به ارث برد (مثلاً عود را) و وفادارانه حال‌وهوایی جدید ساخت و مطمئن بود که این همه نه زیاده‌خواهی است، نه ساده‌لوحی و نه شارلاتانیسم. در دنیای تفکر که هنوز بحث داغ است و این پرسش که جمع دوگانه‌ها، شدنی است یا نه؛ در جهان سیاست هم گفت‌وگوی تمدن‌ها دو پهلو مانده است؛ در روزمره ما که شده است شتر گاو پلنگ؛ در معماری ما که واویلا است. در دنیای نت‌ها اما ظاهرا اوضاع بهتر است. باید بنشینی در محضر انور براهم تا امیدوار شوی به اینکه شدنی است. فقط آدابی دارد که باید به‌جا آورده شود. جای شریعتی خالی بود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.