|

گفتارهایی در باب رمان سیاه

اگرچه در سنت داستان‌نویسی ایران توجه زیادی به ژانر پلیسی و جنایی وجود نداشته و هنوز هم از بین داستان‌های ایرانی به سختی می‌توان اثری با ویژگی‌های این ژانر ادبی یافت، اما وضعیت این ژانر در ادبیات غرب با گذشت زمان تغییر کرده و امروز داستان‌های پلیسی اهمیت بیشتری نزد ناشران، نویسندگان و خوانندگان غربی پیدا کرده‌اند. به‌تازگی اما کتابی با عنوان «ادبیات سیاه» با عنوان فرعی گفتارهایی در سبک پلیسی-جنایی که تألیف و ترجمه یاسمن منو است در نشر جهان کتاب به چاپ رسیده است. این کتاب شامل چند مقاله و یک گفت‌وگو است که اکثر آنها پیش از انتشار در این کتاب، در نشریه «جهان کتاب» منتشر شده بودند. مقالات ترجمه‌ای این کتاب عبارتند از: انتقام رمان پلیسی-جنایی از یان پلوگستل، رویکردی جدید به رمان پلیسی از کریستین فرنیو، هفت شیوه غالب در سبک پلیسی از کریستین فرنیو، زنان پلیسی‌نویس از الیزابت لوگرو شاپوی، دویست‌سالگی ادگار آلن‌پو از فیلیپ سولرز و تقدیر نویسندگان از ژرژ سیمنون از ژروم دوپویی. همچنین یک گفت‌وگو با جیمز والری که در ضمیمه لوموند (آوریل-ژوئن 2014 ) منتشر شده بود نیز در کتاب ترجمه شده است. به جز‌ اینها، چهار مقاله تألیفی هم در کتاب آورده شده است. کریستین فرنیو در مقاله‌اش با عنوان «رویکردی جدید به رمان پلیسی» با اشاره به تغییر جایگاه آثار پلیسی در ادبیات جهان نوشته: «امروز رمان سیاه از برزخ کتاب‌هایی که به سرعت نوشته و چاپ می‌شوند، خوانندگان بدون تأمل آنها را می‌خرند، با سرعت می‌خوانند و به فراموشی می‌سپرند، خارج شده است. موفقیت این نوع رمان‌ها انکار نمی‌شود و از هر چهار کتابی که به فروش می‌رسد، یکی رمان پلیسی است. ژرژ سیمنون وارد مجموعه «پلیاد» شده است. آثار دشیل همت، چستر هیمس و ژان پاتریک مانشت در انتشارات گالیمار در کنار مارسل پروست، هانا آرنت یا امیل سیوران چاپ می‌شوند. امروز برای پرهیز از واژه رمان پلیسی که عامه‌پسند است از واژه رمان سیاه استفاده می‌شود...» بخش زیادی از مقالات این کتاب به ارتباط رمان سیاه و وضعیت جامعه پرداخته‌اند و تغییرات رمان‌های پلیسی را همگام با تغییرات جامعه نشان داده‌اند. در بخشی از مقاله ابتدایی کتاب با نام «رمان سیاه» که جزء مقالات تألیفی کتاب است، به همین موضوع اشاره شده که «رمان سیاه امروز نیز همچون اسلاف سال‌های 1920 تا 1950 خود انعکاسی از وضعیت جامعه است. ازاین‌رو بسیاری عناصر رمان‌های سیاه گذشته در نوشته‌های امروزی یا کمرنگ شده‌ یا تغییر کرده‌اند.» مقاله در ادامه وضعیت زنان در جامعه را به عنوان مثالی برای تغییرات آورده است؛ چراکه در سال‌هایی که زنان برای حقوق برابر مبارزه می‌کردند، جامعه مردسالار که تا پیش از آن زنان را به عنوان موجوداتی ظریف‌تر و ضعیف‌تر قلمداد می‌کرد در برابر تغییر شرایط به نفع زنان مقاومت می‌کرد. بازتاب این وضعیت در رمان سیاه سال‌های 1920 تا 1950 به صورت زنانی فتنه‌گر که مردان را بازی می‌دهند دیده می‌شود. اما امروز قهرمان‌های بسیاری از رمان‌های سیاه، زن هستند و این رمان‌ها دیگر در انحصار نویسندگان مرد نیست.

اگرچه در سنت داستان‌نویسی ایران توجه زیادی به ژانر پلیسی و جنایی وجود نداشته و هنوز هم از بین داستان‌های ایرانی به سختی می‌توان اثری با ویژگی‌های این ژانر ادبی یافت، اما وضعیت این ژانر در ادبیات غرب با گذشت زمان تغییر کرده و امروز داستان‌های پلیسی اهمیت بیشتری نزد ناشران، نویسندگان و خوانندگان غربی پیدا کرده‌اند. به‌تازگی اما کتابی با عنوان «ادبیات سیاه» با عنوان فرعی گفتارهایی در سبک پلیسی-جنایی که تألیف و ترجمه یاسمن منو است در نشر جهان کتاب به چاپ رسیده است. این کتاب شامل چند مقاله و یک گفت‌وگو است که اکثر آنها پیش از انتشار در این کتاب، در نشریه «جهان کتاب» منتشر شده بودند. مقالات ترجمه‌ای این کتاب عبارتند از: انتقام رمان پلیسی-جنایی از یان پلوگستل، رویکردی جدید به رمان پلیسی از کریستین فرنیو، هفت شیوه غالب در سبک پلیسی از کریستین فرنیو، زنان پلیسی‌نویس از الیزابت لوگرو شاپوی، دویست‌سالگی ادگار آلن‌پو از فیلیپ سولرز و تقدیر نویسندگان از ژرژ سیمنون از ژروم دوپویی. همچنین یک گفت‌وگو با جیمز والری که در ضمیمه لوموند (آوریل-ژوئن 2014 ) منتشر شده بود نیز در کتاب ترجمه شده است. به جز‌ اینها، چهار مقاله تألیفی هم در کتاب آورده شده است. کریستین فرنیو در مقاله‌اش با عنوان «رویکردی جدید به رمان پلیسی» با اشاره به تغییر جایگاه آثار پلیسی در ادبیات جهان نوشته: «امروز رمان سیاه از برزخ کتاب‌هایی که به سرعت نوشته و چاپ می‌شوند، خوانندگان بدون تأمل آنها را می‌خرند، با سرعت می‌خوانند و به فراموشی می‌سپرند، خارج شده است. موفقیت این نوع رمان‌ها انکار نمی‌شود و از هر چهار کتابی که به فروش می‌رسد، یکی رمان پلیسی است. ژرژ سیمنون وارد مجموعه «پلیاد» شده است. آثار دشیل همت، چستر هیمس و ژان پاتریک مانشت در انتشارات گالیمار در کنار مارسل پروست، هانا آرنت یا امیل سیوران چاپ می‌شوند. امروز برای پرهیز از واژه رمان پلیسی که عامه‌پسند است از واژه رمان سیاه استفاده می‌شود...» بخش زیادی از مقالات این کتاب به ارتباط رمان سیاه و وضعیت جامعه پرداخته‌اند و تغییرات رمان‌های پلیسی را همگام با تغییرات جامعه نشان داده‌اند. در بخشی از مقاله ابتدایی کتاب با نام «رمان سیاه» که جزء مقالات تألیفی کتاب است، به همین موضوع اشاره شده که «رمان سیاه امروز نیز همچون اسلاف سال‌های 1920 تا 1950 خود انعکاسی از وضعیت جامعه است. ازاین‌رو بسیاری عناصر رمان‌های سیاه گذشته در نوشته‌های امروزی یا کمرنگ شده‌ یا تغییر کرده‌اند.» مقاله در ادامه وضعیت زنان در جامعه را به عنوان مثالی برای تغییرات آورده است؛ چراکه در سال‌هایی که زنان برای حقوق برابر مبارزه می‌کردند، جامعه مردسالار که تا پیش از آن زنان را به عنوان موجوداتی ظریف‌تر و ضعیف‌تر قلمداد می‌کرد در برابر تغییر شرایط به نفع زنان مقاومت می‌کرد. بازتاب این وضعیت در رمان سیاه سال‌های 1920 تا 1950 به صورت زنانی فتنه‌گر که مردان را بازی می‌دهند دیده می‌شود. اما امروز قهرمان‌های بسیاری از رمان‌های سیاه، زن هستند و این رمان‌ها دیگر در انحصار نویسندگان مرد نیست.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.