حال شما خوب است؟
احمد طالبینژاد
وقتی این همه، جشن و بزرگداشت و مراسم اهدای جایزه برای سینمای ایران برگزار میشود، یک معنایش میتواند این باشد که حال سینما و سینماگران خوب است. اما وقتی پای درد دل سینماگران از فیلمساز و بازیگر و تهیهکننده گرفته تا نویسنده و منتقد مینشینی، همه از وضع موجود مینالند وگلهمندند. چرایياش هم گاهی بستگی دارد به حال و روز افراد. اگر بهتازگی قراردادی بسته یا در حین انجام کاری باشند، همه چیز روبهراه است و گلهای هم ندارند. اما اگر مدتهاست کسی سراغشان را نگرفته، اوضاع سینما از خراب هم خرابتر است. سالها پیش در یادداشتی نوشته بودم سینماگران ما متأسفانه، شخصیت حقوقیشان را فدای شخصیت حقیقی میکنند. هنوز هم بر این باورم که کمتر سراغ داریم سینماگری که دردهای عمومی سینما را جدی بگیرد. مگر اینکه قید کار خود را بزند؛ مثلا ابراهیم مختاری که سالهاست وقت خود را صرف امور صنفی در خانه سینما کرده و به همین دلیل از فیلمسازی کموبیش دور شده؟ و مگر چند نفر مثل مختاری داریم؟ همه به فکر خودمان هستیم. در این میان هستند کسانی که سینمای نوین ایران، بهنوعی مدیون آنهاست اما کمتر قدرشان شناخته میشود. اینها پدران سینمای امروز
ما هستند. اینکه هنگام برگزاری فلان جشن یا بهمان مراسم، به یادشان میافتند و بهعنوان زینتالمجالس ازشان دعوت میکنند در ردیف اول بنشینند، یا بروند بالا و جایزهای اهدا و احیانا سخنرانی هم بکنند. ادای دین که نیست هیچ، سوءاستفاده از اعتبار آنهاست.
ولی آیا، هم مسئولان و هم خود دستاندرکاران و علاقهمندان به سینما، نباید در زمانهای عادی هم سراغی ازشان بگیرند؟ یا ساختن فیلمی، به آنها پیشنهاد بدهند؟ و کلا از این انزوای ناخواسته، خارجشان کنند؟ اگر در مراسم جشن خانه سینما، فیلم درخشانی مثل قصهها ساخته رخشان بنیاعتماد، حتی کاندیدای جایزه هم نمیشود، درحالیکه اغلب سینمادوستان، این فیلم را از هر جهت بهترین اثر سینمای ایران میدانند که در سالهای اخیر ساخته شد ولی به دلایلی نامعلوم، در میان برندگان امسال، حتی نامی از این اثر برده نمیشود و صدای هیچکس هم درنمیآید تو گویی چنین فیلمی اصلا وجود ندارد. اگر ناصر تقوایی سالهاست فیلم نمیسازد، هزار و یک دلیل دارد. کسی رفت سراغش تا دلایل او را بشنود؟ اگر مهرجویی به تئاتر روی آورده، آیا به این دلیل نیست که میخواهد مانع بازنشستگی زودهنگامش شود؟ اگر کیمیایی خود را در مدرسهاش محصور کرده، آیا تنها به این دلیل است که یکی، دو فیلم آخرش در اکران موفق نشدهاند و به همین خاطر کموبیش دلسرد و غصهدار است؟ و اگر سینماگر برجستهای همچون بهرام بیضایی جلای وطن میکند، آیا به این دلیل نیست که از وضعیت موجود خسته شده؟ چه
میدانیم که او چقدر صبوری به خرج داد و خون دل خورد تا در سرزمین مادری آثارش را خلق کند که نشد؟ و اگر عباس کیارستمی، فیلمسازی در غربت را به خلق اثر در سرزمین مادریاش ترجیح میدهد؛ آیا کسی خبر دارد که در چه حال و روزی است؟ اینها و نمونههای دیگری از این دست اگرها، بیانگر این است که خیر؛ حال سینما و سینماگران چنان که فکر میکنیم، خوب نیست. البته برخیها از این قاعده مستثنا هستند. خوش به حالشان که بلدند نان را به نرخ روز بخورند، آن هم دورو کنجد.
وقتی این همه، جشن و بزرگداشت و مراسم اهدای جایزه برای سینمای ایران برگزار میشود، یک معنایش میتواند این باشد که حال سینما و سینماگران خوب است. اما وقتی پای درد دل سینماگران از فیلمساز و بازیگر و تهیهکننده گرفته تا نویسنده و منتقد مینشینی، همه از وضع موجود مینالند وگلهمندند. چرایياش هم گاهی بستگی دارد به حال و روز افراد. اگر بهتازگی قراردادی بسته یا در حین انجام کاری باشند، همه چیز روبهراه است و گلهای هم ندارند. اما اگر مدتهاست کسی سراغشان را نگرفته، اوضاع سینما از خراب هم خرابتر است. سالها پیش در یادداشتی نوشته بودم سینماگران ما متأسفانه، شخصیت حقوقیشان را فدای شخصیت حقیقی میکنند. هنوز هم بر این باورم که کمتر سراغ داریم سینماگری که دردهای عمومی سینما را جدی بگیرد. مگر اینکه قید کار خود را بزند؛ مثلا ابراهیم مختاری که سالهاست وقت خود را صرف امور صنفی در خانه سینما کرده و به همین دلیل از فیلمسازی کموبیش دور شده؟ و مگر چند نفر مثل مختاری داریم؟ همه به فکر خودمان هستیم. در این میان هستند کسانی که سینمای نوین ایران، بهنوعی مدیون آنهاست اما کمتر قدرشان شناخته میشود. اینها پدران سینمای امروز
ما هستند. اینکه هنگام برگزاری فلان جشن یا بهمان مراسم، به یادشان میافتند و بهعنوان زینتالمجالس ازشان دعوت میکنند در ردیف اول بنشینند، یا بروند بالا و جایزهای اهدا و احیانا سخنرانی هم بکنند. ادای دین که نیست هیچ، سوءاستفاده از اعتبار آنهاست.
ولی آیا، هم مسئولان و هم خود دستاندرکاران و علاقهمندان به سینما، نباید در زمانهای عادی هم سراغی ازشان بگیرند؟ یا ساختن فیلمی، به آنها پیشنهاد بدهند؟ و کلا از این انزوای ناخواسته، خارجشان کنند؟ اگر در مراسم جشن خانه سینما، فیلم درخشانی مثل قصهها ساخته رخشان بنیاعتماد، حتی کاندیدای جایزه هم نمیشود، درحالیکه اغلب سینمادوستان، این فیلم را از هر جهت بهترین اثر سینمای ایران میدانند که در سالهای اخیر ساخته شد ولی به دلایلی نامعلوم، در میان برندگان امسال، حتی نامی از این اثر برده نمیشود و صدای هیچکس هم درنمیآید تو گویی چنین فیلمی اصلا وجود ندارد. اگر ناصر تقوایی سالهاست فیلم نمیسازد، هزار و یک دلیل دارد. کسی رفت سراغش تا دلایل او را بشنود؟ اگر مهرجویی به تئاتر روی آورده، آیا به این دلیل نیست که میخواهد مانع بازنشستگی زودهنگامش شود؟ اگر کیمیایی خود را در مدرسهاش محصور کرده، آیا تنها به این دلیل است که یکی، دو فیلم آخرش در اکران موفق نشدهاند و به همین خاطر کموبیش دلسرد و غصهدار است؟ و اگر سینماگر برجستهای همچون بهرام بیضایی جلای وطن میکند، آیا به این دلیل نیست که از وضعیت موجود خسته شده؟ چه
میدانیم که او چقدر صبوری به خرج داد و خون دل خورد تا در سرزمین مادری آثارش را خلق کند که نشد؟ و اگر عباس کیارستمی، فیلمسازی در غربت را به خلق اثر در سرزمین مادریاش ترجیح میدهد؛ آیا کسی خبر دارد که در چه حال و روزی است؟ اینها و نمونههای دیگری از این دست اگرها، بیانگر این است که خیر؛ حال سینما و سینماگران چنان که فکر میکنیم، خوب نیست. البته برخیها از این قاعده مستثنا هستند. خوش به حالشان که بلدند نان را به نرخ روز بخورند، آن هم دورو کنجد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.