|

دوانی: مراقب مؤسسات خیریه «حساب‌پس‌نده» باشید

تمایل به کار خیر از یک‌سو و نبود اعتماد به مؤسسات و افرادی که داعیه کار خیر دارند،‌ یکی از تضادهایی است که با گسترش شبکه های مجازی افزایش یافته است. «غلامحسین دوانی»‌؛عضو شورای‌عالی انجمن حسابداران خبره ایران، نکته هایی را در این‌باره مطرح کرد.

‌چگونه می‌توانیم بدانیم مبالغ کمک واقعا به دست نیازمندان می‌رسد؟
در همه‌جای دنیا موضوع مؤسسات خیریه جزء مسائلی است که دولت‌ها و سازمان مالیاتی روی آنها حساسیت دارند زیرا چنانچه بر آنها نظارتی صورت نگیرد می‌تواند به مرکز فساد تبدیل شود. به‌همین دلیل اگر به وب‌سایت مؤسسات حسابرسی جهان مراجعه کنید، در آنها برای دو نهاد حسابرسی ویژه وجود دارد؛ یکی باشگاه‌های ورزشی و دیگری مؤسسات خیریه. در ایران نیز برای اینکه مؤسسات تابع نظم خاصی باشند، قانون خاصی وضع شده است. برای مثال در ماده 139 قانون مالیات‌های مستقیم مقررات خاصی برای مؤسسات خیریه و مؤسسات غیرانتفاعی پیش‌بینی شده است. متأسفانه بسیاری از مؤسساتی که به خیریه،‌ قرض‌الحسنه و «حساب‌پس‌نده» موسوم هستند، دست به عملیاتی می‌زنند که از اهداف اصلی آنها دور است.
‌این حساسیت به چه دلیل است؟
اگر این‌گونه حسابرسی‌ها انجام نشود،‌ افرادی که این مؤسسات را اداره می‌کنند حتی می‌توانند در انتخابات و عرصه‌های سیاسی وارد شوند. البته بسیاری از ثروتمندان نیز از طریق ایجاد بنیادهای به‌اصطلاح غیرانتفاعی بخش زیادی از ثروت خودشان را از مالیات معاف کرده‌اند. شاید اهداف بنیاد راکفلر، بنیاد بیل گیتس و حتی برخی از بنیادها در ایران از این دست است.
‌بسیاری از این مؤسسات خصوصی هستند و حتی از طریق شبکه‌های مجازی فعالیت می‌کنند و به‌همین‌دلیل امکان نظارت بر آنها وجود ندارد.
به موجب قانون مالیات‌های مستقیم برای اینکه این‌گونه مؤسسات غیرانتفاعی تلقی شوند باید دارای اساسنامه خاصی باشند و مرجع ناظری بر مخارج آنها نظارت کند. برای مثال برای اموال اوقافی سازمان اوقاف و برای مؤسسات غیرانتفاعی دیگر، سازمان مالیاتی ناظر تعیین می‌کند اما همان‌طوری که گفتید این‌روزها در کشوری که معمولا ما به هم اعتماد نمی‌کنیم، الی‌ماشاءالله مؤسسه خیریه تأسیس شده است که در قصد و نیت برخی از آنها شک است. باید گفت اینکه مؤسسات خصوصی باشند با اینکه نظارت نشوند فرق دارد. ما هم از اینکه ایرانیان خیری هستند که در امر مدرسه‌سازی، بیمارستان‌سازی و کمک به نیازمندان فعالیت می‌کنند،‌ خوشحالیم اما برای اینکه عمل آنها واقعا نتیجه داشته باشد مؤسسه‌ای که به آن کمک می‌کنند باید پایگاه نظارتی در دولت داشته باشد.
‌شاید بسیاری از خیرین به این موضوع توجه نکنند.‌ چه راهکاری وجود دارد که مردم به‌صورت شفاف از درآمدها و هزینه‌های مؤسسات خیریه مطلع شوند؟
اگر مؤسسه‌ای غیرانتفاعی و اهداف آن واقعا خیر است، باید ملزم باشد صورت‌های مالی خود را به‌صورت عام منتشر کند و حتما این صورت مالی حسابرسی شود تا مشخص شود منابعی که در اختیار این مؤسسات قرار گرفته، در کجا خرج شده است.

تمایل به کار خیر از یک‌سو و نبود اعتماد به مؤسسات و افرادی که داعیه کار خیر دارند،‌ یکی از تضادهایی است که با گسترش شبکه های مجازی افزایش یافته است. «غلامحسین دوانی»‌؛عضو شورای‌عالی انجمن حسابداران خبره ایران، نکته هایی را در این‌باره مطرح کرد.

‌چگونه می‌توانیم بدانیم مبالغ کمک واقعا به دست نیازمندان می‌رسد؟
در همه‌جای دنیا موضوع مؤسسات خیریه جزء مسائلی است که دولت‌ها و سازمان مالیاتی روی آنها حساسیت دارند زیرا چنانچه بر آنها نظارتی صورت نگیرد می‌تواند به مرکز فساد تبدیل شود. به‌همین دلیل اگر به وب‌سایت مؤسسات حسابرسی جهان مراجعه کنید، در آنها برای دو نهاد حسابرسی ویژه وجود دارد؛ یکی باشگاه‌های ورزشی و دیگری مؤسسات خیریه. در ایران نیز برای اینکه مؤسسات تابع نظم خاصی باشند، قانون خاصی وضع شده است. برای مثال در ماده 139 قانون مالیات‌های مستقیم مقررات خاصی برای مؤسسات خیریه و مؤسسات غیرانتفاعی پیش‌بینی شده است. متأسفانه بسیاری از مؤسساتی که به خیریه،‌ قرض‌الحسنه و «حساب‌پس‌نده» موسوم هستند، دست به عملیاتی می‌زنند که از اهداف اصلی آنها دور است.
‌این حساسیت به چه دلیل است؟
اگر این‌گونه حسابرسی‌ها انجام نشود،‌ افرادی که این مؤسسات را اداره می‌کنند حتی می‌توانند در انتخابات و عرصه‌های سیاسی وارد شوند. البته بسیاری از ثروتمندان نیز از طریق ایجاد بنیادهای به‌اصطلاح غیرانتفاعی بخش زیادی از ثروت خودشان را از مالیات معاف کرده‌اند. شاید اهداف بنیاد راکفلر، بنیاد بیل گیتس و حتی برخی از بنیادها در ایران از این دست است.
‌بسیاری از این مؤسسات خصوصی هستند و حتی از طریق شبکه‌های مجازی فعالیت می‌کنند و به‌همین‌دلیل امکان نظارت بر آنها وجود ندارد.
به موجب قانون مالیات‌های مستقیم برای اینکه این‌گونه مؤسسات غیرانتفاعی تلقی شوند باید دارای اساسنامه خاصی باشند و مرجع ناظری بر مخارج آنها نظارت کند. برای مثال برای اموال اوقافی سازمان اوقاف و برای مؤسسات غیرانتفاعی دیگر، سازمان مالیاتی ناظر تعیین می‌کند اما همان‌طوری که گفتید این‌روزها در کشوری که معمولا ما به هم اعتماد نمی‌کنیم، الی‌ماشاءالله مؤسسه خیریه تأسیس شده است که در قصد و نیت برخی از آنها شک است. باید گفت اینکه مؤسسات خصوصی باشند با اینکه نظارت نشوند فرق دارد. ما هم از اینکه ایرانیان خیری هستند که در امر مدرسه‌سازی، بیمارستان‌سازی و کمک به نیازمندان فعالیت می‌کنند،‌ خوشحالیم اما برای اینکه عمل آنها واقعا نتیجه داشته باشد مؤسسه‌ای که به آن کمک می‌کنند باید پایگاه نظارتی در دولت داشته باشد.
‌شاید بسیاری از خیرین به این موضوع توجه نکنند.‌ چه راهکاری وجود دارد که مردم به‌صورت شفاف از درآمدها و هزینه‌های مؤسسات خیریه مطلع شوند؟
اگر مؤسسه‌ای غیرانتفاعی و اهداف آن واقعا خیر است، باید ملزم باشد صورت‌های مالی خود را به‌صورت عام منتشر کند و حتما این صورت مالی حسابرسی شود تا مشخص شود منابعی که در اختیار این مؤسسات قرار گرفته، در کجا خرج شده است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.