پوستاندازی سیاسی آنکارا
افشین غلامی: تحلیلگران سیاسی خوشبین بودند، پوست اندازی سیاسی ترکیه و موفقیت احزاب جدیدی چون حزب «دموکراتیک خلقها» موجب زایش و رویش دموکراسی در ترکیه خواهد شد. ترکیهای که بر بنیان ناسیونالیسم (آتاتورکی) استوار شده و برآیندها و نیروهای اجتماعی و اتنیکی در آن دارای کمترین حق مشارکت و برابری بودند. انتخابات اخیر ترکیه هر چند با ابزارهای جدید دموکراتیزاسیونکردن فضای اجتماعی و سیاسی ترکیه همراه بود و مشارکت حداکثری به بار آورد، اما از ضعف تئوری چگونگی سازش و قبول مشارکت رنج میبرد؛ ضعفی که با مشکلات پارادایمی، چهار جناح اصلی را در برابر هم قد عَلم کرده است. حزب «حرکت ملی» (MHP) بهعنوان وارثان ترکیه نوین و با بهرهگیری از عقاید ناسیونالیسم آتاتورکی، حزب «جمهوریخواه خلق» (CHP) بهعنوان حزب نخبگان ترکیه امروز، حزب «عدالت و توسعه» (AKP) در تقلای احیای مدل اسلام عثمانی و حزب دموکراتیک خلقها به نمایندگی از گروههای چپ و ناسیونالیست کُرد در آوردگاهی رویاروی شدهاند که موضوع مهمتری همچون پروسه آشتی و حزب کارگران کردستان «پکک» هم مزید بر علت شده، تا سرنوشت انتخابات ترکیه در هالهای از ابهام قرار
گیرد. اینکه در موعد قانونی گروهها نتوانستند به تجمیع نظری برای ائتلاف برسند حاکی از آن است نوع نگاه سه گروه دیگر در سیاست داخلی و خارجی با جناح حاکم هم از لحاظ رویکردی و هم از لحاظ عملکردی متفاوت است. تقلاهایی صورت پذیرفت و حزب «جمهوریخواه خلق» (CHP) نشان میداد برای تشکیل حکومت ائتلافی تمایل بیشتری دارد، اما با وجود اینکه حزب کوچکی بود، سعی کرد سیاستهایی را تحمیل کند و در مواضع کلیدی حکومت دست بالا را داشته باشد، بههمینخاطر نتوانست با حزب عدالت و توسعه به توافق برسد. در طرف دیگر دو حزب ملیگرای تُرک و حزب دموکراتیک خلقها از تفاوت دیدگاه بیشتری نسبت با جناح حاکم برخوردارند. حزب ملیگرای (MHP) به عنوان یک حرکت سکولار و در بعضی از اوقات لائیک از لحاظ جهان بینی با حزب اسلامگرای عدالت و توسعه همواره سر ناسازگاری دارد و معتقد است زیادخواهیهای اردوغان به نام دین ترکیه را به ورطه نابودی میکشاند و در سوی دیگر هم، پروسه آشتی و برجستهکردن نقشه «پکک» در معادلههای ترکیه، این کشور را به سوی تجزیه پیش خواهد برد. از آن سوی حزب دموکراتیک خلقها بهعنوان رقیب اصلی و سرسخت ترکیه در معادلهها و معارضات بیرونی و
داخلی ترکیه، هم سیستم «اردوغانیسم» را مورد نقد قرار داده و هم با مشروعیت بخشیدن به سیاستهای «پکک» و آوردن جنگ سیاسی حزب کارگران کردستان به داخل شهرها و پارلمان ترکیه به کابوسی برای حزب عدالت و توسعه تبدیل شده است. بهنظر میرسد بن بست گروهها در ائتلاف از دو دکترین پیروی میکند و این دو دکترین به صورت مشخص پای دو حزب اسلامگرای عدالت و توسعه و چپگرایان کُرد دموکراتیک خلقها را به میان میآورد.
1- احساس شکست حزب عدالت و توسعه در انتخابات و ایجاد جنگ با حزب کارگران کردستان و بلوای خود ساخته جهت دوباره برگزارکردن انتخابات برای کسب رأیهای ریزش شده 2- تضعیف پکک و از صحنه به درکردن حزب دموکراتیک خلقها جهت ادامه سیاست خارجی معارضانه علیه کردها در ترکیه و سوریه و ساقطکردن حکومت بشار اسد. اما آنچه که طرفها باید به آن توجه کند، موضوع رأیدهندگان است که مسلما آنها به مناقشه میان احزاب سیاسی درباره اوضاع پس از انتخابات ژوئن و دوم اقتصاد کشور توجه خواهند کرد. در هر دو حالت رأیدهندگان سعی خواهند کرد کسانی را که مسئول وضعیت کنونی هستند شناسایی کنند و در انتخابات آتی به دقت با آن برخورد کنند. حال اگر حزب عدالت و توسعه موفق شود این فکر را به جامعه القا کند که حزب دموکراتیک خلقها همان سیاست «پکک» را به پیش میبرد و هدف آنها چیزی به غیر از وعدههای داده شدهشان است. این احتمال وجود دارد حزب دموکراتیک خلقها با ریزش آرا 13 درصدی کسب شده روبهرو شود، اما اگر این سیاست نتواند به پیروزی دست پیدا کند و رأیدهندگان تشخیص دهند، سیاست اردوغان در جهت منافع ملی ترکیه حرکت نمیکند، مسلما رأی چهلوچند درصد این حزب
نیز با خطر ریزش مواجه خواهد شد.
افشین غلامی: تحلیلگران سیاسی خوشبین بودند، پوست اندازی سیاسی ترکیه و موفقیت احزاب جدیدی چون حزب «دموکراتیک خلقها» موجب زایش و رویش دموکراسی در ترکیه خواهد شد. ترکیهای که بر بنیان ناسیونالیسم (آتاتورکی) استوار شده و برآیندها و نیروهای اجتماعی و اتنیکی در آن دارای کمترین حق مشارکت و برابری بودند. انتخابات اخیر ترکیه هر چند با ابزارهای جدید دموکراتیزاسیونکردن فضای اجتماعی و سیاسی ترکیه همراه بود و مشارکت حداکثری به بار آورد، اما از ضعف تئوری چگونگی سازش و قبول مشارکت رنج میبرد؛ ضعفی که با مشکلات پارادایمی، چهار جناح اصلی را در برابر هم قد عَلم کرده است. حزب «حرکت ملی» (MHP) بهعنوان وارثان ترکیه نوین و با بهرهگیری از عقاید ناسیونالیسم آتاتورکی، حزب «جمهوریخواه خلق» (CHP) بهعنوان حزب نخبگان ترکیه امروز، حزب «عدالت و توسعه» (AKP) در تقلای احیای مدل اسلام عثمانی و حزب دموکراتیک خلقها به نمایندگی از گروههای چپ و ناسیونالیست کُرد در آوردگاهی رویاروی شدهاند که موضوع مهمتری همچون پروسه آشتی و حزب کارگران کردستان «پکک» هم مزید بر علت شده، تا سرنوشت انتخابات ترکیه در هالهای از ابهام قرار
گیرد. اینکه در موعد قانونی گروهها نتوانستند به تجمیع نظری برای ائتلاف برسند حاکی از آن است نوع نگاه سه گروه دیگر در سیاست داخلی و خارجی با جناح حاکم هم از لحاظ رویکردی و هم از لحاظ عملکردی متفاوت است. تقلاهایی صورت پذیرفت و حزب «جمهوریخواه خلق» (CHP) نشان میداد برای تشکیل حکومت ائتلافی تمایل بیشتری دارد، اما با وجود اینکه حزب کوچکی بود، سعی کرد سیاستهایی را تحمیل کند و در مواضع کلیدی حکومت دست بالا را داشته باشد، بههمینخاطر نتوانست با حزب عدالت و توسعه به توافق برسد. در طرف دیگر دو حزب ملیگرای تُرک و حزب دموکراتیک خلقها از تفاوت دیدگاه بیشتری نسبت با جناح حاکم برخوردارند. حزب ملیگرای (MHP) به عنوان یک حرکت سکولار و در بعضی از اوقات لائیک از لحاظ جهان بینی با حزب اسلامگرای عدالت و توسعه همواره سر ناسازگاری دارد و معتقد است زیادخواهیهای اردوغان به نام دین ترکیه را به ورطه نابودی میکشاند و در سوی دیگر هم، پروسه آشتی و برجستهکردن نقشه «پکک» در معادلههای ترکیه، این کشور را به سوی تجزیه پیش خواهد برد. از آن سوی حزب دموکراتیک خلقها بهعنوان رقیب اصلی و سرسخت ترکیه در معادلهها و معارضات بیرونی و
داخلی ترکیه، هم سیستم «اردوغانیسم» را مورد نقد قرار داده و هم با مشروعیت بخشیدن به سیاستهای «پکک» و آوردن جنگ سیاسی حزب کارگران کردستان به داخل شهرها و پارلمان ترکیه به کابوسی برای حزب عدالت و توسعه تبدیل شده است. بهنظر میرسد بن بست گروهها در ائتلاف از دو دکترین پیروی میکند و این دو دکترین به صورت مشخص پای دو حزب اسلامگرای عدالت و توسعه و چپگرایان کُرد دموکراتیک خلقها را به میان میآورد.
1- احساس شکست حزب عدالت و توسعه در انتخابات و ایجاد جنگ با حزب کارگران کردستان و بلوای خود ساخته جهت دوباره برگزارکردن انتخابات برای کسب رأیهای ریزش شده 2- تضعیف پکک و از صحنه به درکردن حزب دموکراتیک خلقها جهت ادامه سیاست خارجی معارضانه علیه کردها در ترکیه و سوریه و ساقطکردن حکومت بشار اسد. اما آنچه که طرفها باید به آن توجه کند، موضوع رأیدهندگان است که مسلما آنها به مناقشه میان احزاب سیاسی درباره اوضاع پس از انتخابات ژوئن و دوم اقتصاد کشور توجه خواهند کرد. در هر دو حالت رأیدهندگان سعی خواهند کرد کسانی را که مسئول وضعیت کنونی هستند شناسایی کنند و در انتخابات آتی به دقت با آن برخورد کنند. حال اگر حزب عدالت و توسعه موفق شود این فکر را به جامعه القا کند که حزب دموکراتیک خلقها همان سیاست «پکک» را به پیش میبرد و هدف آنها چیزی به غیر از وعدههای داده شدهشان است. این احتمال وجود دارد حزب دموکراتیک خلقها با ریزش آرا 13 درصدی کسب شده روبهرو شود، اما اگر این سیاست نتواند به پیروزی دست پیدا کند و رأیدهندگان تشخیص دهند، سیاست اردوغان در جهت منافع ملی ترکیه حرکت نمیکند، مسلما رأی چهلوچند درصد این حزب
نیز با خطر ریزش مواجه خواهد شد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.