زشت و زیبای جنگ
هما نصرتی: میگویند که هر عکس لااقل هزار کلمه حرف برای گفتن دارد، این موضوع شاید در مورد عکسهایی که وجهه تاریخی ندارند درست باشد اما در مورد آن فِرِمهایی که راویان تاریخ معاصر بودهاند، کملطفی است. جنگ جهانی دوم، یکی از آن صحنههای بزرگ تاریخ است که راویان خاموشی چون بهترین عکاسان جهان دارد. آنها در قابهای تصویری خود، تلاش دو طرف را برای پیروزی یا پایان جنگ به نمایش گذاشتند. متحدان که نیروی متهاجم بودند، سعی کردند در قالب این عکسها توان نظامی خود را عرضه کنند و بهاصطلاح با جنگ روانی دشمن را بترسانند و از آنسو، متفقین، عکاسانی را به استخدام درآوردند که روایتگران صلح و دوستی و انتشار فجایع انسانی جنگ بودند.
بر فراز مصر: از میان عکسهایی که با تاریخ جنگ جهانی دوم گره خورده، میتوان به عکس پرواز هواپیمای نظامی بر فراز اهرام ثلاثه مصر اشاره کرد. این هواپیما یکی هواپیماهای تندرو آمریکا بوده و عکس در شرایطی به ثبت رسیده که هواپیمای موردنظر را برای جنگ فوری به منطقه گسیل کردهاند. شاید پیام این عکس اشارهای است به بُعد تکنولوژیکال نیروهای متفقین؛ اینکه هواپیماهای آنها امروز بر فراز یکی از مهمترین دستسازهای اسطورهای بشر است، گویی حد اعلای پیشرفت در آن دوره بوده. عکس در سال 1943 گرفته شده است؛ درست در روزهایی که متحدین کمکم باور شکست در جنگ را پذیرفته بودند.
افراشتهشدن پرچم: این عکس یکی از شاهکارهای دنیای عکاسی است؛ عکسی که از نظر زیباشناسی به تابلو نقاشی کلاسیک میماند و گویی نقاشانی چون میکلآنژ آن را نقاشی کردهاند. واقعیت اما این است که عکس را در 23 فوریه سال 1945 گرفتهاند؛ روزی که پرچم آمریکا بهعنوان یکی از اعضای متفقین بر بالای تپهای در جزیره Iwo Jima برافراشته شد. متفقین با این عکس که چندروز بعد در بسیاری از روزنامههای جهان بهصورت گسترده چاپ شده، نشان دادند که توانستهاند با یک ارتش متحد، جهان را از ادامه این جنگ بازدارند.
متفقین در ایران: پس از آنکه در آغاز جنگ جهانی دوم در ۹ شهریور ۱۳۱۸، ایران بیطرفی خود را اعلام کرد، در سوم شهریور 1320 ارتش متفقین به بهانه حضور جاسوسان آلمانی به ایران حمله کردند. در این روز نیروهای شوروی از شمال و شرق و نیروهای بریتانیایی از جنوب و غرب، از زمین و هوا به ایران حمله و شهرهای سر راه را اشغال کردند و به سمت تهران آمدند. این عکس تاریخی رژه نیروهای متفقین در میدان اصلی شهر کرمانشاه را نشان میدهد.
توان جنگ، پشت خط مقدم: در پشت جبههها، موافقت یا مخالفت با جنگ میتوانست، از هر شهروندی در هر کشوری یک جاسوس، یک هوادار و درنهایت یک مقصر بسازد. این تصویر که یکی از مشهورترین تصاویر جنگ است، مجازات یک دختر هوادار نازی را در یکی از شهرهای فرانسه به نام «مونتلیمر» نشان میدهد. تاریخ پای عکس، 1944 است، یعنی حدودا زمانی که جنبش آزادیبخش فرانسه به پیروزی نزدیک شده بود و آدمهایی چون این دختر، تاوان انتخاب خود را با راندهشدن از جامعه، تراشیدهشدن مو و... پس میدادند.
بدنهای لاغر و چشمهای نگران: اگرچه در اردوگاههای کار اجباری و اردوگاههای مرگ، هیچگاه و در هیچ دو سوی جبهه روی عکاسان باز نشد تا تاریخ از آنها سندی قابلارائه داشته باشد اما در بعضی از مراجع و کتابخانههای ملی، میتوان تکعکسهایی را از برخی اردوگاهها پیدا کرد. این عکس که زندانیان اردوگاه مرگ در «بوخنوالد» را نشان میدهد، در سال 1945 گرفته شده و حدیث غمبار لاغری بدنها، گویای شرایط بد نگهداری زندانیان در هنگامه جنگ است.
هما نصرتی: میگویند که هر عکس لااقل هزار کلمه حرف برای گفتن دارد، این موضوع شاید در مورد عکسهایی که وجهه تاریخی ندارند درست باشد اما در مورد آن فِرِمهایی که راویان تاریخ معاصر بودهاند، کملطفی است. جنگ جهانی دوم، یکی از آن صحنههای بزرگ تاریخ است که راویان خاموشی چون بهترین عکاسان جهان دارد. آنها در قابهای تصویری خود، تلاش دو طرف را برای پیروزی یا پایان جنگ به نمایش گذاشتند. متحدان که نیروی متهاجم بودند، سعی کردند در قالب این عکسها توان نظامی خود را عرضه کنند و بهاصطلاح با جنگ روانی دشمن را بترسانند و از آنسو، متفقین، عکاسانی را به استخدام درآوردند که روایتگران صلح و دوستی و انتشار فجایع انسانی جنگ بودند.
بر فراز مصر: از میان عکسهایی که با تاریخ جنگ جهانی دوم گره خورده، میتوان به عکس پرواز هواپیمای نظامی بر فراز اهرام ثلاثه مصر اشاره کرد. این هواپیما یکی هواپیماهای تندرو آمریکا بوده و عکس در شرایطی به ثبت رسیده که هواپیمای موردنظر را برای جنگ فوری به منطقه گسیل کردهاند. شاید پیام این عکس اشارهای است به بُعد تکنولوژیکال نیروهای متفقین؛ اینکه هواپیماهای آنها امروز بر فراز یکی از مهمترین دستسازهای اسطورهای بشر است، گویی حد اعلای پیشرفت در آن دوره بوده. عکس در سال 1943 گرفته شده است؛ درست در روزهایی که متحدین کمکم باور شکست در جنگ را پذیرفته بودند.
افراشتهشدن پرچم: این عکس یکی از شاهکارهای دنیای عکاسی است؛ عکسی که از نظر زیباشناسی به تابلو نقاشی کلاسیک میماند و گویی نقاشانی چون میکلآنژ آن را نقاشی کردهاند. واقعیت اما این است که عکس را در 23 فوریه سال 1945 گرفتهاند؛ روزی که پرچم آمریکا بهعنوان یکی از اعضای متفقین بر بالای تپهای در جزیره Iwo Jima برافراشته شد. متفقین با این عکس که چندروز بعد در بسیاری از روزنامههای جهان بهصورت گسترده چاپ شده، نشان دادند که توانستهاند با یک ارتش متحد، جهان را از ادامه این جنگ بازدارند.
متفقین در ایران: پس از آنکه در آغاز جنگ جهانی دوم در ۹ شهریور ۱۳۱۸، ایران بیطرفی خود را اعلام کرد، در سوم شهریور 1320 ارتش متفقین به بهانه حضور جاسوسان آلمانی به ایران حمله کردند. در این روز نیروهای شوروی از شمال و شرق و نیروهای بریتانیایی از جنوب و غرب، از زمین و هوا به ایران حمله و شهرهای سر راه را اشغال کردند و به سمت تهران آمدند. این عکس تاریخی رژه نیروهای متفقین در میدان اصلی شهر کرمانشاه را نشان میدهد.
توان جنگ، پشت خط مقدم: در پشت جبههها، موافقت یا مخالفت با جنگ میتوانست، از هر شهروندی در هر کشوری یک جاسوس، یک هوادار و درنهایت یک مقصر بسازد. این تصویر که یکی از مشهورترین تصاویر جنگ است، مجازات یک دختر هوادار نازی را در یکی از شهرهای فرانسه به نام «مونتلیمر» نشان میدهد. تاریخ پای عکس، 1944 است، یعنی حدودا زمانی که جنبش آزادیبخش فرانسه به پیروزی نزدیک شده بود و آدمهایی چون این دختر، تاوان انتخاب خود را با راندهشدن از جامعه، تراشیدهشدن مو و... پس میدادند.
بدنهای لاغر و چشمهای نگران: اگرچه در اردوگاههای کار اجباری و اردوگاههای مرگ، هیچگاه و در هیچ دو سوی جبهه روی عکاسان باز نشد تا تاریخ از آنها سندی قابلارائه داشته باشد اما در بعضی از مراجع و کتابخانههای ملی، میتوان تکعکسهایی را از برخی اردوگاهها پیدا کرد. این عکس که زندانیان اردوگاه مرگ در «بوخنوالد» را نشان میدهد، در سال 1945 گرفته شده و حدیث غمبار لاغری بدنها، گویای شرایط بد نگهداری زندانیان در هنگامه جنگ است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.