|

فرهنگ عذرخواهی

محسن رهامی . حقوقدان و استاد دانشگاه

تصویب طرح تحقیق و تفحص پیرامون مسایلی که در خصوص چگونگی فوت مرحوم ستار بهشتی در زندان اتفاق افتاده توسط نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و انجام این تحقیقات و سپس قرائت گزارش هیات تحقیق در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، گرچه بعضی نقاط ابهام آن هنوز پابرجا مانده است، نشان داد که به هر حال مجلس شورای اسلامی به یکی از تکالیف مهم خود که همان نظارت بر حسن جریان امور کشور و روند اجرای قوانین در سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف حکومتی است پایبند بوده و در چنین مسایل حساس و بحث برانگیز سعی دارد به پرسش افکار عمومی تا حدی پاسخگو باشد و از طرف دیگر نهادهای مختلف قضایی، امنیتی و انتظامی نیز به حساسیت این گونه مسایل توجه بیشتری کرده و متوجه این امر غیرقابل اغماض شدند که خطاهای پرسنل این نهادها یا خدای نکرده نقض عمدی قوانین مربوط به حقوق شهروندان تا چه اندازه برای ملت و نمایندگان آنها حایز اهمیت بوده و می‌تواند به انتشار گزارش رسمی در تریبون جلسه علنی خانه ملت منجر شود. به عبارت دیگر عملکرد یک فرد در مجموعه دستگاه‌های امنیتی، انتظامی و قضایی در ارتباط با حقوق آحاد ملت چیزی نیست که فقط ارتباط با امور داخلی آن دستگاه یا نهاد داشته باشد حتی می‌تواند به موضوع چالش‌برانگیز نه‌تنها در سطح جامعه بزرگ ایران تبدیل شود، بلکه به تریبون‌های بزرگتری در سطح جامعه جهانی مبدل خواهد شد. اخیرا طرح سوال در همین خصوص از طرف نماینده محترم تهران، آقای مطهری، از وزیر محترم کشور در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی و پاسخ و توضیح وزیر و ارجاع موضوع به کمیسیون به علت قانع نشدن نماینده‌های محترم از توضیحات وزیر کشور، از یک طرف امیدهای مردم را به خانه ملت بیشتر کرده و انتظار مسوولانه عمل کردن همه نهادها و ارگان‌ها را افزایش داده است و از طرف دیگر نشانگر این امر است که هنوز فرهنگ پرارزش عذرخواهی از ملت یا خانواده آسیب‌دیدگان و در واقع جبران آسیب‌های روحی وارد شده به جامعه ایرانی و خصوصا بزه‌دیدگان یا آسیب‌دیدگان مستقیم یک حادثه، به عنوان یک فرهنگ پذیرفته شده برای مسوولان کشور، جا نیفتاده و پذیرفته نشده است. در واقع این سخن وزیر محترم که «هنوز تکلیف قضایی پرونده روشن نشده و حکم نهایی صادر نشده است» موضوع صحیحی است اما این امر دلیل نمی‌شود که بالاترین مقام یک دستگاه امنیتی، انتظامی و قضایی در مقابل وقوع حادثه ناگواری چون موضوع مرگ مرحوم ستار بهشتی، خاضعانه در خانه ملت از خانواده آن مرحوم و بلکه از خانواده بزرگ ایران، عذرخواهی نکند. در کشورهای دیگر بارها اتفاق افتاده که مثلا به علت فرو ریختن یک پل در کره‌جنوبی که منجر به کشته‌شدن تعدادی از شهروندان کره‌ای شد، وزیر محترم راه کره‌جنوبی خاضعانه از عموم ملت کره‌جنوبی، خصوصا خانواده حادثه‌دیدگان عذرخواهی کرد و سپس در خانه ملت حاضر شده و رسما استعفای خود را اعلام کرد. بررسی اینکه در حادثه مذکور چه کسانی و کدام ارگان‌‌ها مسوولیت داشتند و مسوولیت آنها چگونه باید پیگیری و تعقیب قضایی شود امر دیگری است و طبیعی است که امور قضایی بنا به‌طبع خود زمان لازم خود را می‌طلبد که ممکن است بعضا ماه‌ها به طول انجامد، اما عذرخواهی وزیر در مقابل ملت و سپس تقدیم استعفای وی به علت بروز این حادثه، زمان زیادی نمی‌خواهد، باید در همان زمان که حادثه اتفاق افتاده و افکار عمومی به‌شدت رنجیده و دچار اضطراب و نگرانی شده‌اند، این امر صورت بگیرد و از فرسایش روانی جامعه پیشگیری کند. نگارنده بر این نکته مجدانه تاکید می‌کند که عذرخواهی مسوولان و مقامات کشور در مقابل عملکرد افراد زیر مجموعه، از نوع حادثه فوت مرحوم ستار بهشتی، به هیچ‌وجه از مقام و منزلت آنها نمی‌کاهد، بلکه برعکس نشانه مسوولیت‌پذیری یک مقام از یک طرف و تواضع و فروتنی او در مقابل ملت، از طرف دیگر بوده و در نهایت به ایجاد حس اعتماد متقابل بین دولت و ملت کمک کرده و موجب تسکین افکار عمومی، خصوصا خانواده‌هایی که مستقیما در اثر این نوع قضایا آس اکنون پس از طی مراحل مختلف تحقیق و تفحص و ارایه گزارش هیات تحقیق در جلسه علنی مجلس و به دنبال آن طرح سوال از وزیر محترم کشور و ارایه توضیحات او در مجلس، همه نگاه‌ها به قوه‌قضاییه دوخته شده تا به وظیفه قانونی و شرعی خود، خصوصا آنچه که در اصول مختلف فصل یازدهم قانون اساسی آمده است عمل کند و اقدامات لازم قضایی را در خصوص «احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع - کشف جرم و تعقیب و مجازات مجرم ...» مصرح در اصل 156 این قانون انجام داده و پرونده مرحوم ستار بهشتی را به نمونه اجرای عدالت اسلامی تبدیل و توجه کند که این پرونده، یک پرونده عادی نبوده و به یک پرونده ملی تبدیل شده است و اثر آن برای همیشه تاریخ در اذهان ملت خواهد ماند.
یب دیده‌اند، خواهد شد.

تصویب طرح تحقیق و تفحص پیرامون مسایلی که در خصوص چگونگی فوت مرحوم ستار بهشتی در زندان اتفاق افتاده توسط نمایندگان محترم مجلس شورای اسلامی و انجام این تحقیقات و سپس قرائت گزارش هیات تحقیق در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی، گرچه بعضی نقاط ابهام آن هنوز پابرجا مانده است، نشان داد که به هر حال مجلس شورای اسلامی به یکی از تکالیف مهم خود که همان نظارت بر حسن جریان امور کشور و روند اجرای قوانین در سازمان‌ها، وزارتخانه‌ها و نهادهای مختلف حکومتی است پایبند بوده و در چنین مسایل حساس و بحث برانگیز سعی دارد به پرسش افکار عمومی تا حدی پاسخگو باشد و از طرف دیگر نهادهای مختلف قضایی، امنیتی و انتظامی نیز به حساسیت این گونه مسایل توجه بیشتری کرده و متوجه این امر غیرقابل اغماض شدند که خطاهای پرسنل این نهادها یا خدای نکرده نقض عمدی قوانین مربوط به حقوق شهروندان تا چه اندازه برای ملت و نمایندگان آنها حایز اهمیت بوده و می‌تواند به انتشار گزارش رسمی در تریبون جلسه علنی خانه ملت منجر شود. به عبارت دیگر عملکرد یک فرد در مجموعه دستگاه‌های امنیتی، انتظامی و قضایی در ارتباط با حقوق آحاد ملت چیزی نیست که فقط ارتباط با امور داخلی آن دستگاه یا نهاد داشته باشد حتی می‌تواند به موضوع چالش‌برانگیز نه‌تنها در سطح جامعه بزرگ ایران تبدیل شود، بلکه به تریبون‌های بزرگتری در سطح جامعه جهانی مبدل خواهد شد. اخیرا طرح سوال در همین خصوص از طرف نماینده محترم تهران، آقای مطهری، از وزیر محترم کشور در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی و پاسخ و توضیح وزیر و ارجاع موضوع به کمیسیون به علت قانع نشدن نماینده‌های محترم از توضیحات وزیر کشور، از یک طرف امیدهای مردم را به خانه ملت بیشتر کرده و انتظار مسوولانه عمل کردن همه نهادها و ارگان‌ها را افزایش داده است و از طرف دیگر نشانگر این امر است که هنوز فرهنگ پرارزش عذرخواهی از ملت یا خانواده آسیب‌دیدگان و در واقع جبران آسیب‌های روحی وارد شده به جامعه ایرانی و خصوصا بزه‌دیدگان یا آسیب‌دیدگان مستقیم یک حادثه، به عنوان یک فرهنگ پذیرفته شده برای مسوولان کشور، جا نیفتاده و پذیرفته نشده است. در واقع این سخن وزیر محترم که «هنوز تکلیف قضایی پرونده روشن نشده و حکم نهایی صادر نشده است» موضوع صحیحی است اما این امر دلیل نمی‌شود که بالاترین مقام یک دستگاه امنیتی، انتظامی و قضایی در مقابل وقوع حادثه ناگواری چون موضوع مرگ مرحوم ستار بهشتی، خاضعانه در خانه ملت از خانواده آن مرحوم و بلکه از خانواده بزرگ ایران، عذرخواهی نکند. در کشورهای دیگر بارها اتفاق افتاده که مثلا به علت فرو ریختن یک پل در کره‌جنوبی که منجر به کشته‌شدن تعدادی از شهروندان کره‌ای شد، وزیر محترم راه کره‌جنوبی خاضعانه از عموم ملت کره‌جنوبی، خصوصا خانواده حادثه‌دیدگان عذرخواهی کرد و سپس در خانه ملت حاضر شده و رسما استعفای خود را اعلام کرد. بررسی اینکه در حادثه مذکور چه کسانی و کدام ارگان‌‌ها مسوولیت داشتند و مسوولیت آنها چگونه باید پیگیری و تعقیب قضایی شود امر دیگری است و طبیعی است که امور قضایی بنا به‌طبع خود زمان لازم خود را می‌طلبد که ممکن است بعضا ماه‌ها به طول انجامد، اما عذرخواهی وزیر در مقابل ملت و سپس تقدیم استعفای وی به علت بروز این حادثه، زمان زیادی نمی‌خواهد، باید در همان زمان که حادثه اتفاق افتاده و افکار عمومی به‌شدت رنجیده و دچار اضطراب و نگرانی شده‌اند، این امر صورت بگیرد و از فرسایش روانی جامعه پیشگیری کند. نگارنده بر این نکته مجدانه تاکید می‌کند که عذرخواهی مسوولان و مقامات کشور در مقابل عملکرد افراد زیر مجموعه، از نوع حادثه فوت مرحوم ستار بهشتی، به هیچ‌وجه از مقام و منزلت آنها نمی‌کاهد، بلکه برعکس نشانه مسوولیت‌پذیری یک مقام از یک طرف و تواضع و فروتنی او در مقابل ملت، از طرف دیگر بوده و در نهایت به ایجاد حس اعتماد متقابل بین دولت و ملت کمک کرده و موجب تسکین افکار عمومی، خصوصا خانواده‌هایی که مستقیما در اثر این نوع قضایا آس اکنون پس از طی مراحل مختلف تحقیق و تفحص و ارایه گزارش هیات تحقیق در جلسه علنی مجلس و به دنبال آن طرح سوال از وزیر محترم کشور و ارایه توضیحات او در مجلس، همه نگاه‌ها به قوه‌قضاییه دوخته شده تا به وظیفه قانونی و شرعی خود، خصوصا آنچه که در اصول مختلف فصل یازدهم قانون اساسی آمده است عمل کند و اقدامات لازم قضایی را در خصوص «احیای حقوق عامه و گسترش عدل و آزادی‌های مشروع - کشف جرم و تعقیب و مجازات مجرم ...» مصرح در اصل 156 این قانون انجام داده و پرونده مرحوم ستار بهشتی را به نمونه اجرای عدالت اسلامی تبدیل و توجه کند که این پرونده، یک پرونده عادی نبوده و به یک پرونده ملی تبدیل شده است و اثر آن برای همیشه تاریخ در اذهان ملت خواهد ماند.
یب دیده‌اند، خواهد شد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.