«فریز» هستهای
مهدی سنایی . عضو کمیسیون سیاست خارجی مجلس
مذاکرات آلماتی 2 نه کامیاب بود و توفیق مشخصی داشت و نه با شکست مواجه شده است. کامیاب نبوده از این جهت که به پیشرفتی دست نیافته بلکه تا اندازهای، عقبگرد را هم در پی داشت اما با شکست نیز مواجه نشده از این جهت که هر دو طرف از اراده کافی برای تداوم آن در آینده برخوردارند. این فضا به میزان زیادی تحتتاثیر مسایلی خارج از مذاکرات است. اگر به متن مذاکرات نگاهی گذرا داشته و اصل مذاکرات بررسی شود شاید بتوان گفت مذاکرات نسبت به سالهای پیش از پیشرفت برخوردار است. این دیدگاه از این جهت بیان میشود که سمتوسوی مسایل منطقهای و رویدادهای آن به شکلی است که کشورهای غربی و 1+5، سخن گفتن از جنگ و تهدید نظامی را کنار گذاشتهاند و به نقش منطقهای ایران باور بیشتری یافتهاند. بر این اساس آنها نقطه شروع مذاکرات را اصل تعلیق قرار نمیدهند بلکه کاهش حجم غنیسازی مورد نظر آنهاست، بنابراین اگر مذاکرات را به عنوان دایره درنظر بگیریم، در مرکز آن اظهارات خانم «اشتون» قرار میگیرد که اعلام میکند دیدگاههای دوطرف از هم فاصله دارد اما مذاکرات را ادامه میدهیم و با آقای «جلیلی» تماس خواهم گرفت اما حولوحوش این دایره، مولفههایی
خودنمایی میکند که نسبت به توفیق مذاکرات در مقطع کنونی، مباحثی را مطرح میکند. درباره مقطع فعلی، باید به دو نکته توجه داشت. یکی بحث روشن نبودن سیاستهای خاورمیانهای آمریکا در نتیجه روی کارآمدن تیم جدید دستگاه دیپلماسی است که روی پرونده هستهای ایران نیز حتما اثرگذار است.
آنها هنوز سیاست روشنی را عرضه نکردهاند و با توجه به اینکه آمریکا کشور تعیین کنندهای در فرآیند مذاکرات است، این ابهام تاثیر خود را گذاشته است. نگارنده بر این باور است کشورهای غربی تصمیمی برای توقف مذاکرات ندارند و اولویت آنها، حفظ خط مذاکرات است و امیدوار به دستیابی به نوعی تفاهم هستند. نکته دوم، آغاز فعالیتهای انتخاباتی در ایران است و غربیها در این دوره بیشتر به تداوم مذاکره میاندیشیدند تا نتیجه انتخابات ریاستجمهوری در ایران مشخص شود. آنها در عین حال رویکرد «فشار و مذاکره همزمان» را نیز ادامه خواهند داد که یکی از جلوههای آن، بدهبستان «نابرابری» است که عرضه میکنند. به هر حال دوره فعلی، اصطلاحا «دوره فریز» است. در عین حال موسسات آمریکایی نظرسنجیهایی داشتند که نشان میدهد فعالیت صلحآمیز هستهای یک خواست ملی است و به دولت خاصی خلاصه نمیشود. ممکن است نوع دیپلماسی متفاوت باشد اما در اصل ماجرا، اختلاف چندانی در میان نیروهای سیاسی ایران دیده نمیشود. مساله سوریه هم در این دوره از مذاکرات به سود ایران اثر داشت اما موضوع کرهشمالی از جمله عواملی بود که تاثیر منفی خود را نشان داد و برخلاف رویه حقوقی و
معمول، دبیرکل سازمان ملل و مدیرکل آژانس، با استناد به آن، اظهاراتی پیرامون ایران بیان کردند که روی فضای روانی مذاکرات، تاثیر منفی برجای گذاشت. در خاتمه ذکر یک نکته ضروری است؛ اینکه دیپلماسی ما باید به کمک حل پرونده هستهای بیاید چون در حوزه مسایل بینالملل، یک موضوع خاص به صورت جداگانه قابل حلوفصل نیست. متاسفانه در سالهای اخیر کاستیهایی در دیپلماسی ایران وجود داشته که امکان مانور دیپلماتیک را تا حدی کاهش داده است. ایجاد تنوع در عرصه خارجی، بهرهگیری از همه ظرفیتها، تلاش برای اینکه در مواجهه با کشورهای مختلف، سیاستهای متنوعی درپیش گرفته شود و بهرهگیری از بعضی مسایل بینالمللی و مولفههای اقتصادی در عرصه انرژی میتواند تاثیر مثبتی در این روند بر جای گذارد. مذاکرات آلماتی 2 نه کامیاب بود و توفیق مشخصی داشت و نه با شکست مواجه شده است. کامیاب نبوده از این جهت که به پیشرفتی دست نیافته بلکه تا اندازهای، عقبگرد را هم در پی داشت اما با شکست نیز مواجه نشده از این جهت که هر دو طرف از اراده کافی برای تداوم آن در آینده برخوردارند. این فضا به میزان زیادی تحتتاثیر مسایلی خارج از مذاکرات است. اگر به متن
مذاکرات نگاهی گذرا داشته و اصل مذاکرات بررسی شود شاید بتوان گفت مذاکرات نسبت به سالهای پیش از پیشرفت برخوردار است. این دیدگاه از این جهت بیان میشود که سمتوسوی مسایل منطقهای و رویدادهای آن به شکلی است که کشورهای غربی و 1+5، سخن گفتن از جنگ و تهدید نظامی را کنار گذاشتهاند و به نقش منطقهای ایران باور بیشتری یافتهاند. بر این اساس آنها نقطه شروع مذاکرات را اصل تعلیق قرار نمیدهند بلکه کاهش حجم غنیسازی مورد نظر آنهاست، بنابراین اگر مذاکرات را به عنوان دایره درنظر بگیریم، در مرکز آن اظهارات خانم «اشتون» قرار میگیرد که اعلام میکند دیدگاههای دوطرف از هم فاصله دارد اما مذاکرات را ادامه میدهیم و با آقای «جلیلی» تماس خواهم گرفت اما حولوحوش این دایره، مولفههایی خودنمایی میکند که نسبت به توفیق مذاکرات در مقطع کنونی، مباحثی را مطرح میکند. درباره مقطع فعلی، باید به دو نکته توجه داشت. یکی بحث روشن نبودن سیاستهای خاورمیانهای آمریکا در نتیجه روی کارآمدن تیم جدید دستگاه دیپلماسی است که روی پرونده هستهای ایران نیز حتما اثرگذار است.
آنها هنوز سیاست روشنی را عرضه نکردهاند و با توجه به اینکه آمریکا کشور تعیین کنندهای در فرآیند مذاکرات است، این ابهام تاثیر خود را گذاشته است. نگارنده بر این باور است کشورهای غربی تصمیمی برای توقف مذاکرات ندارند و اولویت آنها، حفظ خط مذاکرات است و امیدوار به دستیابی به نوعی تفاهم هستند. نکته دوم، آغاز فعالیتهای انتخاباتی در ایران است و غربیها در این دوره بیشتر به تداوم مذاکره میاندیشیدند تا نتیجه انتخابات ریاستجمهوری در ایران مشخص شود. آنها در عین حال رویکرد «فشار و مذاکره همزمان» را نیز ادامه خواهند داد که یکی از جلوههای آن، بدهبستان «نابرابری» است که عرضه میکنند. به هر حال دوره فعلی، اصطلاحا «دوره فریز» است. در عین حال موسسات آمریکایی نظرسنجیهایی داشتند که نشان میدهد فعالیت صلحآمیز هستهای یک خواست ملی است و به دولت خاصی خلاصه نمیشود. ممکن است نوع دیپلماسی متفاوت باشد اما در اصل ماجرا، اختلاف چندانی در میان نیروهای سیاسی ایران دیده نمیشود. مساله سوریه هم در این دوره از مذاکرات به سود ایران اثر داشت اما موضوع کرهشمالی از جمله عواملی بود که تاثیر منفی خود را نشان داد و برخلاف رویه حقوقی و
معمول، دبیرکل سازمان ملل و مدیرکل آژانس، با استناد به آن، اظهاراتی پیرامون ایران بیان کردند که روی فضای روانی مذاکرات، تاثیر منفی برجای گذاشت. در خاتمه ذکر یک نکته ضروری است؛ اینکه دیپلماسی ما باید به کمک حل پرونده هستهای بیاید چون در حوزه مسایل بینالملل، یک موضوع خاص به صورت جداگانه قابل حلوفصل نیست. متاسفانه در سالهای اخیر کاستیهایی در دیپلماسی ایران وجود داشته که امکان مانور دیپلماتیک را تا حدی کاهش داده است. ایجاد تنوع در عرصه خارجی، بهرهگیری از همه ظرفیتها، تلاش برای اینکه در مواجهه با کشورهای مختلف، سیاستهای متنوعی درپیش گرفته شود و بهرهگیری از بعضی مسایل بینالمللی و مولفههای اقتصادی در عرصه انرژی میتواند تاثیر مثبتی در این روند بر جای گذارد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.